Naxçıvana səfərim atamın - Cavad Cavadlının anadan olmasının 100 illik yubileyinə həsr olunmuş tədbirlər silsiləsinin ən unudulmaz səhifələlərindən biri kimi yaddaşımda qaldı.
Bu tədbirə hazırlıq on gün davam etdi. On günün yorğunluğu, həyacanı, məsuliyyəti vardı. Amma Naxçıvanda özümü qəribə bir rahatlıq içində hiss edirdim. Sanki atamın nəfəsi duyulur, doğma yurdun hər guşəsindən onun baxışları mənə yönəlirdi. Bu baxışlarda qürur,sevinc və mənəvi bir doğmalıq hiss edirdim.
Məni ən çox sevindirən məqamlardan biri yubiley tədbirinin Naxçıvan Dövlət Universitetində keçiilməsi idi. Atamla bu ali təhsil ocağında iki dəfə görüş keşirilmişdi. Təhsil və Cavad Cavadlı anlayışları mənim üçün həmişə bir-birindən ayrılmaz olub. Onun həyata, elmə, biliyə və insan yetişdirməyə münasibəti mənəvi irsinin mühüm bir parçasıdır. Buna görə də atamın yüzilliyinin belə sanballı bir təhsil ocağında qeyd olunması mənim üçün xüsusi məna daşıyırdı.
Universitetin rektoru Elbrus Quliyevin məzmunlu və sanballı çıxışı tədbir iştirakçılarının diqqətini çəkdi. Naxçıvan Yazışılar Birliyinin rəhbəri Asiman Yadigar çıxışı isə hər kəsi duyğulandırdı. Onun vaxtı ilə atamdan aldığı müsahibəni, atam haqqında yazıları qoruyub saxlaması, həmin materialları diskə köçürərək mənə hədiyyə etməsi, atamın arxiv materiallarını mənimlə bölüşməsi sadəcə bir hədiyyə deyildi. Bu, illərdən keçib gələn ehtiramın,unudulmayan xatirənin və mənəvi bağlılığın ifadəsi idi. Tədbirdə Bakıdan gələn qonaqlar, şəhid ailələrinin nümayəndələri, qazilər də iştirak edirdilər. Tədbirin yaddaqalan çıxışlarından biri də jurnalist Rüfət Muradılının çıxışı oldu. Rüfət bəy çıxışında Azərbaycanın milli oyanış və azad düşüncə tarixinin müxtəlif mərhələlərinə nəzər saldı. O,milli dövlətçilik ideyalarının formalaşmasında, xalqın öz hüquqlarını dərk etməsində və demokratik düşüncəsinin inkşafında mühüm rol oynamış ziyalıların adlarını çəkdi. Hüseyn Cavidin, rpressiya qurbanı olmuş digər fikir və sənət adamlarının, eləcə də Cavad Cavadlının və Xəlil Rza Ulutürkün adlarının bu tarixi mənzərədə xatırlanması çıxışa xüsisi məna verdi. Bu adlar, bu talelər bir həqiqəti xatırladırdı xalqın oyanışı, milli özünüdərk və azad fikir uğrunda mübarizə ayrı-ayrı dövrlərlə məhdudlaşmır. Nəsillər dəyişir, zaman keçir, lakin həqiqəti söyləmək, xalqın taleyi haqqında düşünmək və onun hüquqlarını müdafiə etmək məsuliyyəti öz əhəmiyyətini qoruyur. Onun çıxışı da tədbirin məzmununa xüsusi çalar qatdı. Atamın həyat və yaradıcılığının müxtəlif istiqamətlərdən işıqlandırılması, fərqli insanların onun irsinə öz münasibətlərini ifadə etməsi mənim üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyırdı.
Tədbir boyu səslənən çıxışlar səmimi, duyğulu və yaddaqalan idi. Mən bu tədbirin ərsəyə gəlməsində əməyi olan hər kəsə ürəkdən minnətdaram. Çünki bir insanın yüzillik yubileyini qeyd etmək yalnız bir tarixə ehtiram göstərmək deyil, onun həyatını, düşüncələrini və mənəvi irsini gələcdə yad etmək, çatdırmaqdır.
P.S Əlbəttə, hər səfər, hər tədbir insana yalnız xoş xatirələr bəxş etmir. Bəzən insan sevincin içində başqa həqiqətləri də görürü, bəzi münasibətləri daha aydın anlayır.’’ Görmədim’’, ‘’Yadımdan çıxdı ‘’ kimi kimi sözlər eşitdiyimiz anlar oldu. Bir vaxtlar sənə dostum deyənlərin münasibətindəki dəyişiklik də adamı düşündürür.
Amma zaman keçdikcə anlayırsan ki, hamıdan eyni münasibəti gözləmək olmaz. İnsanların davranışları sənə onları tanıdır,hadisələr isə həyat haqqında yeni dərslər verir. Mən bu dərsləri də özümlə götürürəm. İncikliklə deyil,düşüncə ilə.Çünki öyrəndiklərim mənə yolumu daha aydın görməyə kömək edir. Bəli, mənə sevinc bəxş edənlərə də həyatın başqa üzünü göstərənlərə də öz payıma düşən təşəkkürüm var. Birincilər qəlbimdə gözəl xatirələr yaratdılar, ikincilər isə insan münasibətlərinə daha diqqətlə yanaşmağı öyrətdilər. Naxçıvandan çox zəngin duyğularla ayrıldım. Bu doğma torpaqda atamın adının ehtiramla çəkilməsi ,onun ömrünün və əməyinin xatırlanması mənim üçün böyük mənəvi təsəlli idi. Elə bilirdim ki,atam hər yerdən mənə baxır, gördüyüm işə, çəkdiyim zəhmətə şahid olur.
Bəlkə də övlad üçün bundan böyük xöşbəxtlik yoxdur. Dünyadan köçmüş atasının adını yaşatmaq,onun xatirəsini doğma yurdda ehtiramla və bir gün geriyə baxanda “Ata, mən bacardığım qədər sənin adına layiq olmağa çalışdım’’ deyə bilmək...
Naxçıvan mənim üçün yalnız yubiley tədbirinin keçirildiyi məkan olmadı. O, atamın nəfəsini duyduğum, keçmişlə bu günün qovuşduğu, qürurla yanaşı həyat dərsləri də aldığım mənəvi bir dayanacaq oldu.
Və mən bu torpaqdan bir daha atamın xatirəsinə sədaqətlə, onun adını yaşatmaq əzmi ilə ayrıldım.
Atamın yüzilliyi münasibəti ilə başladığım bu yol davam edir. Naxçıvan yaddaşımda özünəməxsus yeri ilə qalacaq.
Jalə Cəfərova.
Yazıçı-publisist,
filologiya üzrə fəlsəfə doktoru.
