Milan, Turin, Bolonya, Breşiya, Berqamo və digər İtaliya şəhərlərində baş verən kütləvi gənclər iğtişaşları əsas proqram vədinin daha çox ictimai təhlükəsizliyi təmin etmək olduğunu göstərən mərkəz-sağçı Corciya Meloni hökuməti üçün sürpriz oldu. Baş verən hadisələr göstərir ki, bu vədlər yalnız kağız üzərində qalır, inzibati və cinayət cəzalarını sərtləşdirmək və gücləndirmək üçün qanunlar qəbul edilir.
Mərkəz-sağçılar yenidən eyni yolu tutmaq qərarına gəliblər və Nazirlər Şurasının iclasında başqa bir fərmanı - kütləvi iğtişaşların iştirakçılarına qarşı sərt tədbirlər paketini özündə əks etdirən qanunu təsdiqləyiblər. Bundan əlavə, kütləvi iğtişaşların iştirakçıları artıq ictimai nümayişlər zamanı "zorakı hərəkətlərə" görə cinayət məsuliyyətinə cəlb olunacaqlar. Onları iki ildən beş ilə qədər həbs və 20 min avro cərimə gözləyir. Cinayət əməlləri 14 yaşına çatmamış və məsuliyyətə cəlb edilə bilməyən yetkinlik yaşına çatmayan şəxs tərəfindən törədilərsə, 500-1000 avro cəriməni valideynlər ödəyəcək. Sənəddə həmçinin şəhərdə asayişin qorunmasında polisə kömək etmək üçün Milana əlavə 500 əsgərin göndərilməsi də nəzərdə tutulur. İtaliyada 17 və 18 oktyabr hadisələrinin səbəbləri ilə bağlı geniş müzakirələr aparılıb və mərkəz-sağ və mərkəz-sol nümayəndələrinin fikirləri əhəmiyyətli dərəcədə fərqlənir. Məsələn, İtaliyanın müdafiə naziri Quido Krosetto iddia edir ki, İtaliya şəhərlərindəki iğtişaşlar sosial media vasitəsilə Qərb ölkələrinə qarşı aparıldığı iddia edilən hibrid müharibənin nəticəsidir. Lakin o, konkret şəxslərin adını çəkmir. Lakin ölkənin cənub bölgələrində yük maşını sürücüləri və fermerlərin bir həftədən çoxdur davam edən etirazlarını asanlıqla oxşar səbəblə əlaqələndirmək olar. Dizel yanacağının qiymətlərinin artmasına və yüksək vergilərə etiraz olaraq, onlar yolları bağlayırlar ki, bu da artıq ərzaq mağazalarının rəflərində mal qıtlığına səbəb olub. Mərkəz-solçu fiqur olan Milan meri Cüzeppe Sala hesab edir ki, şəhərdə baş verənlər gənclərin ümumi narazılığının təzahürü, təkcə repressiya ilə həll edilə bilməyən bir problem idi. Daha sağçı "Il Giornale" qəzeti də oxşar fikri bölüşür: "Hökumət hər bir etirazı ictimai asayiş məsələsi səviyyəsinə endirməklə problemləri həll etməyi düşünə bilməz. Əgər məktəb binaları qeyri-kafidirsə, kirayə haqqı qadağandırsa və bir çox gənc gələcək görmürsə, bu məsələlər sadəcə ictimai asayiş çağırışlarına deyil, siyasi cavablara layiqdir. Buna görə də güclü demokratiya eyni anda iki şeyi etməlidir: nümayiş keçirmək hüququnu təmin etməli və hər halda zorakılığın insanın fikirlərini qəbul etdirmək üsuluna çevrilməsinin qarşısını almalıdır". “Leggo” qəzeti həbs olunan 21 yaşlı Fabrizio Filiçenin 17 oktyabr nümayişində iştirak etmək qərarına gəldiyini dediyini sitat gətirir: “Çünki ailəm ağır iqtisadi çətinliklər dövründən keçir, çünki atamın işlədiyi şirkət onu işdən çıxarmaq üçün hər şeyi edir”. Nəşrin məlumatına görə, bundan belə nəticəyə gəlmək olar ki, onun məqsədi başqaları kimi, daha geniş sosial və iqtisadi problemlərlə əlaqəli iqtisadi və ailə çətinliklərinin yaratdığı qəzəbi zorakı və nəzarətsiz şəkildə ifadə etmək idi.
Bir çox yerli müşahidəçi hesab edir ki, bu problemlər müəyyən dərəcədə İtaliyada, yetkinlik yaşına çatmayanlar da daxil olmaqla, gənclər tərəfindən törədilən cinayətlərin artmasını izah edə bilər. "Il Sole 24 Ore" qəzetinin məlumatına görə, 2024-cü ildə 38.247 yeniyetmə müxtəlif cinayətlərdə məhkum edilib ki, bu da əvvəlki illə müqayisədə 16% və COVID-19 pandemiyasından əvvəlkindən təxminən 30% çoxdur. Xüsusilə, küçə soyğunçuluğuna görə həbs olunan hər dörd nəfərdən biri 18 yaşdan kiçik olub. 17 oktyabrda Milanda polis tərəfindən saxlanılan iğtişaşların ən gənc iştirakçısının cəmi 11 yaşı olub. Bu iğtişaşlarla müşayiət olunan vandalizm və soyğunçuluqların miqyası, bəlkə də təəccüblüdür, çünki beynəlxalq "Uşaqları Xilas Edin" QHT-nin İtaliya şöbəsinə görə, İtaliya yeniyetmələr arasında zorakılıqda kəmiyyət, lakin hər şeydən əvvəl keyfiyyət dəyişikliyi yaşayır. Soyğunçuluq, hücum, dava və təhdidlər getdikcə daha çox yayılır. 2025-ci ildə 25.890 yetkinlik yaşına çatmayan və gəncə qarşı əmlak, pul və ya digər maddi aktivlərlə bağlı cinayət işləri qaldırılsa da, bu, əvvəlki beş ilin məlumatları ilə müqayisə edilə bilər, lakin şəxsiyyətə qarşı cinayət işlərinin sayı 2019-2025-ci illər arasında 15.365-dən 21.958-ə yüksəlib. Bıçaq, mis muncuq, dəyənək, zəncir və elektroşokerlərin istifadəsi də artmaqdadır. Son 10 ildə Milanda qanunsuz silah saxlamaqda ittiham olunan yetkinlik yaşına çatmayanların sayı 455% artıb. Bıçaq gəzdirmək bir çox yeniyetmənin "zəif görünməmək üçün" məcburi bir aksesuarına çevrilib. Yerli müşahidəçilər etirazların siyasi çalarlarını müəyyən edə bilmirlər, çünki onlar heç bir bayraq və şüar olmadan baş tutub.
Bu arada, "17 Oktyabr Hərəkatı" adlı sosial media hesabı yaranıb və 24 oktyabrdan başlayaraq hər şənbə günü Milandan Genuyaya qədər şəhərlərdə yürüş çağırışı edib.
RAMİL
