Ali təhsil müəssisəsi Akkreditasiya Meyarlarının tələblərinin üçdə biri üzrə “qismən uyğun” və ya hər hansı istiqamət üzrə “uyğun deyil” hesab edildikdə, qüvvədə olan akkreditasiya şəhadətnaməsinin müddətini növbəti 2 il üçün uzadaraq, ATM-də 1 ildən sonra təkrar akkreditasiya qiymətləndirilməsi aparılır.
Bu barədə Trend-in sorğusuna cavab olaraq Təhsildə Keyfiyyət Təminatı Agentliyindən bildirilib.
Təhsil müəssisələrində akkreditasiya prosesi Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2010-cu il 28 sentyabr tarixli, 167 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Təhsil müəssisələrinin akkreditasiya Qaydaları”na uyğun olaraq tənzimlənir.
"Belə ki, ali təhsil müəssisəsi Akkreditasiya Meyarlarının tələblərinin üçdə biri üzrə “qismən uyğun” və ya hər hansı istiqamət üzrə “uyğun deyil” hesab edildikdə, qüvvədə olan akkreditasiya şəhadətnaməsinin müddətini növbəti 2 il üçün uzadaraq, ATM-də 1 ildən sonra təkrar akkreditasiya qiymətləndirilməsi aparılır", - deyə qeyd edilib.
Xatırladaq ki, Azərbaycan Texniki Universiteti, Bakı Dövlət Universiteti, Azərbaycan Dövlət İqtisad Universiteti və Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin institusional akkreditasiya nəticələri “əsasən uyğundur” hesab edilərək növbəti 5 il müddətinə, Sumqayıt Dövlət Universitetinin institusional akkreditasiya nəticəsi isə “qismən uyğundur” hesab edilərək qüvvədə olan akkreditasiya şəhadətnaməsinin müddətinin növbəti 2 il uzadılması və təhsil müəssisəsinin 1 ildən sonra təkrar akkreditasiya edilməsi qərara alınıb.
"Akkreditasiyadan keçməyən təhsil müəssisələrinin aqibəti sual altındadır"
Mövzuya şərh verən filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Vüsalə Ağabəyli "Bakı-Xəbər"ə bildirdi ki, təhsil müəssisəsinin akkreditasiyası təhsil müəssisəsinin fəaliyyətinin qəbul olunmuş dövlət təhsil standartlarına və digər normativ hüquqi aktların tələblərinə uyğunluğunun yoxlanılması məqsədilə aparılır: Əksər reytinqli dünya universitetlərində akkreditasiya şəhadətnaməsi mövcuddur. Təbii ki, bu rəsmi sənəd beynəlxalq məkanda universitetlərin brend olaraq tanınmasına dəlalət edir.
Lakin Azərbaycan təhsil mühitində aparılan akkreditasiya prosesi və ali təhsil müəssisələrinin institutisional akkreditasiyası üçün nəzərdə tutulmuş meyarlar və indikatorlarda bir sıra boşluqlar və qarışıqlıq mövcuddur. Əvvəla, universitetlərdən keyfiyyətli, oxunaqlı və sadə dildə yazılmış əsasnamələr, sənədləşmələr tələb edən Akkreditasiya meyarları qəliz və anlaşıqsız üslubda yazılmış, rabitəsiz keçidlərlə zəngin olan, bəzi hallarda bir-birini təkrarlayan, bəzən isə ifrat xırdaçılığa gedərək ali təhsil müəssisələrinin keyfiyyət təminatı siyasətinə dəxli olmayan meyarlar toplusundan ibarətdir. Təəssüf hissi ilə qeyd etmək istəyirəm ki, ilkin baxışda, bəzi meyarlar xarici mənbələrdən götürülmüş materialların naşı tərcüməsinə bənzəyir. Əlbəttə, xarici mənbələrə istinadlar etmək, xarici universitetlərin təcrübələrindən yararlanmaq çox faydalıdır. Lakin bəzən bir prosesin şablonunu yarımçıq şəkildə gətirib öz təhsil mühitimizə cəlb etməyimiz doğru deyil.
Biz beynəlxalq universitetlərin akkreditasiya meyarlarından istifadə ediriksə, o zaman ilkin olaraq, Beynəlxalq məkandakı təhsil sisteminə baxmalıyıq. "Təhsil sistemi" ifadəsini xüsusi vurğulamaq istəyirəm, tək-tək universitetləri yox, məhz ümumilikdə təhsil sistemini nəzərdə tuturam. Azərbaycan təhsil sistemi Avropa ölkələri təhsil sistemlərinin inteqrasiyası və ümumavropa ali təhsil məkanının formalaşdırılmasını nəzərdə tutan Bolonya prosesinə 2005-ci ildən qoşulub. Bolonya prosesi isə üçpilləli təhsili özündə ehtiva edir - bakalavriatura, magistratura və doktorantura". V.Ağabəyli qeyd edir ki, bizdə isə hələ də sovet dövründən qalma və bəzi postsovet ölkələrində saxlanılmış dördüncü mərhələ də mövcuddur. "Bundan başqa, əksər akkreditə olmuş universitetlərin elmi dərəcələr verməsi öz səlahiyyətləri daxilindədir, yəni həmin təhsil məkanlarında Ali Attestasiya komissiyası tipli qürum yoxdur. Bir çox reytinqli universitetlər ixtisaslar, tədris proqramları, tədris qrafikləri və əksər standartları məhz özü təsdiq edir. Bizdə isə təklif olunan ixtisaslar, tədris qrafikləri, dərsliklər, əksər əsasnamələr Elm və Təhsil Nazirliyinə təklif üçün göndərilir, təsdiqini aldıqdan sonra icra edilir. Əgər hər hansı bir ixtisasın təşkilində, sənədləşmədə, tədris qrafikində nöqsan varsa, o zaman, ilk başdan ETN münasibət bildirməlidir, özü təsdiq etdiyi sənədləşməyə, mənbələr və ya ixtisaslara sonradan Akkreditasiya Komissiyasının münasibətini öyrənməsi doğru deyil.
Digər tərəfdən də, ali təhsil müəssisələrinin akkreditasiyası zamanı ən cüzi detallara qədər enəcək kağız üzərində dəyərləndirmə aparılıb "qismən uyğundur" və ya "uyğun deyil" indikatorlarını qeyd etməkdənsə, universitetlərin reytinqinə, onların praktik fəaliyyətinə, onların əmək bazarına verdiyi kadrlara daha çox üstünlük vermələri önəmlidir. Yəni qiymətləndirmə rubriklərinə əsasən, hansısa sənədin "səliqəli" yazılmasına da "uyğundur" dəyərləndirilməsi verilib 3 balla qiymətləndirib, dünya ölkələrinin təhsil məkanındakı reytinqinə də 3 bal verməyi doğru hesab etmirəm. Məsələn, Azərbaycan ali təhsil məkanında ilk dəfə olaraq, QS beynəlxalq reytinq cədvəlində Azərbaycan Dillər Universitetinin 301-340-cı yerə layiq görülməsi, ölkədəki əksər səfirliklərdə çalışan kadrların təminatı məsələsindəki aktiv iştirakı, Beynəlxalq tədbirlərin təşkilində təhsilalan və təhsilverənlərin tərcüməçi və tədqiqatçı rolunda iştirakı universitetin artıq praktik cəhətdən əhəmiyyətini sübut edir. Təbii ki, Akkreditasiya olunmuş universitetlər, ixtisaslar da əhəmiyyətlidir. Lakin bu yersiz gərginliyin və xırdaçılığa gedən əhəmiyyətsiz tələblərin işçi mühiti pozduğunu, keyfiyyətə mənfi təsir etdiyini vurğulamaq istərdim.
Akkreditasiyadan keçən universitetləri təbrik edirəm, digər universitetlərə də bu mərhələni uğurla başa vurmağı arzulayıram. Keçməyən universitetlərin isə nöqsanı yalnız həmin universitetin problemi deyil, bunu ümumilikdə təhsil sistemimizin probleminin bir hissəsi hesab edirəm. Yenilənmiş təhsil islahatları, peşəkar kadrların fəaliyyətinin təşkili, motivasiya və rifahın yüksəkdilməsi bu gün Azərbaycan təhsil məkanı üçün vacib olan məsələlərdir. Akkreditasiyadan keçməyən təhsil müəssisələrinin aqibəti sual altındadır. Lakin nəzərə almaq lazımdır ki, dağıtmaq, ləğv etmək hər zaman asandır, qurmaq çətindir".
V.Ağabəylinin fikrincə, qurulmuş bir sistemdə boşluqlar varsa, bura peşəkar mütəxəssisləri, təcrübəli və bacarıqlı kadrları akkreditasiya meyarları istiqamətində fəaliyyətə cəlb etməklə, universitetləri və təhsili xilas etmək mümkün olar.
İradə SARIYEVA
