Artıq tədris ili sona çatıb. Təbii, hər bir valideyn istəyir ki, övladı yay tətilində vaxtını səmərəli keçirsin. Bunun üçün övladlarını yay düşərgələrinə yollamaq istəyənlər də az deyil. Lakin qiymətlər heç də hər kəsin büdcəsinə uyğun deyil. Belə ki, yay düşərgələrinin qiyməti 750 manatdan başlayır. Bu qiymətə yalnız bir həftəlik yay istirahəti daxildir.
Qeyd edək ki, vaxtilə məktəblilərin yay tətilini təşkil etmək üçün bütün sovet məkanında düşərgələr fəaliyyət göstərirdi. Belə məkanlarda uşaqların fəaliyyəti səmərəli şəkildə təşkil olunurdu.
"Problemin dövlət büdcəsi hesabına həll olunması və dövlət nəzarəti altında olması isə arzuolunandır, əks halda..."
Mövzu ilə bağlı fikir bildirən təhsil eksperti Nadir İsrafilov qeyd etdi ki, uşaqların yay tətilində necə və harada dincəlməsi sualı bugünün özündə də əksər valideynləri çox düşündürür. Bir vaxtlar pioner düşərgələri adlandırılan bu təsisatlar indi çoxları üçün xoş və şirin xatirələrdən ibarət bir nisgilə çevrilib: "Sovet dönəmini qoyaq bir kənara, heç olmasa 2000-ci ilin əvvəllərinə qədər uşaqların asudə vaxtının səmərəli təşkili üçün Gənclər və İdman Nazirliyi və Təhsil Nazirliyi yay düşərgələri təşkil edirdi. Müəyyən müddətdən sonra belə düşərgələrin təşkili dayandırıldı. Halbuki, bəyənmədiyimiz postsovet məkanında bu qəbildən olan düşərgələr dövlət hesabına təşkil olunurdu. Hətta rayonlarda iri təsərrüfatların özlərinin balansına məxsus mövsümi düşərgələri var idi. Ayrı-ayrı təşkilatların Həmkarlar İttifaqı hesabına uşaqlar şən və mənalı istirahət edirdilər. Bu düşərgələrə düşmək isə hər bir məktəblinin ən böyük arzusu idi. Baxmayaraq ki, artıq müəyyən müddət keçib, bununla belə bu düşərgələrin uşaqların asudə vaxtının təşkili, təlim-tərbiyəsi, zərərli meyllərdən uzaqlaşması, məşğulluğu və səmərəli fəaliyyətə qoşulması baxımından çox böyük və müstəsna əhəmiyyəti hələ də danılmaz olaraq qalmaqdadır".
Ekspertin sözlərinə görə, yay düşərgələri şagirdlər üçün asudə vaxtın - tətilin mənalı, səmərəli təşkili idi. Zaman-zaman yay düşərgələrinin yenidən təşkili məsələsi gündəmə gətirilib: "Hətta bir neçə il bundan qabaq millət vəkillərimiz ötən illərin nisgilini reallığa çevirmək üçün Milli Məclisdə uşaqların asudə vaxtlarını müzakirə etmək məsələsini də gündəmə gətirmişdilər. Belə ki, qanun çərçivəsində ölkədə uşaq istirahəti üzrə dövlət standartları və onun təsnifatı müəyyənləşməli idi. Sənəddə uşaq istirahəti üzrə dövlət standartlarında “Uşaq istirahəti yerlərinin tərbiyə prosesinin və uşaqların asudə vaxtının təşkili üçün zəruri olan inventar və avadanlıqla, uşaq əyləncə vasitələri ilə təminatı normativləri”, “Uşaq istirahət yerlərinin ərazisində uşaqların istirahət üçün yerləşdirilməsi normativləri”, “Uşaqların fizioloji tələbatlarına uyğun qida ilə təmin edilməsi normaları” və s. nəzərdə tutulurdu. Ancaq hələlik ortada bir mexanizm yoxdur. Uşaqlar bizim gələcəyimizdir, gələcəyi isə qorumaq borcumuzdur. Uşaq uşaqlıq həyatını yaşamalıdır və uşaq kimi böyüməlidir. Demək olar ki, şagirdlər yay görmür, asudə vaxt tapan kimi kompüter qarşısında müxtəlif oyunlar oynamaqla özlərinə təsəlli tapırlar. Təbii ki, bu da onların sağlamlığına və tərbiyəsinə təsirsiz ötüşmür. Məktəblilərin yay düşərgəsi məsələsi geniş şəkildə ictimailəşməli, problemin üstünə gedilməlidir. Onu da deyim ki, 1998-ci ildə qəbul olunan “Uşaqların hüquqları haqqında" qanunun 25-ci maddəsində qeyd olunur ki, hər bir uşağın istirahət və asudə vaxtından istifadə etmək hüququ vardır. Uşaq öz maraqlarına və qabiliyyətinə uyğun olaraq məktəbdən kənar istirahət və məşğuliyyət növü seçməkdə müstəqildir. Valideynlər və müvafiq dövlət orqanları uşaqların istirahət və asudə vaxtlarında mənfi təsirlərə məruz qalmasının qarşısını alan tədbirlər görməlidir. Dövlət uşaqların istirahət və asudə vaxtını səmərəli təşkil etmək, mədəni həyata və yaradıcılıq fəaliyyətinə qovuşmasını təmin etmək məqsədilə məktəbdənkənar müəssisələrin, sağlamlıq ocaqlarının və digər istirahət yerlərinin geniş şəbəkəsini yaradır, inkişaf etdirir, bu obyektlərdən pulsuz və güzəştli istifadə qaydalarını müəyyən edir. Qanunda sadalananları nəzərə alıb şagirdlərin istirahət və asudə vaxtlarını səmərəli təşkil etmək üçün bütün imkanlardan istifadə olunmalıdır. Uşaqların istirahəti büdcə vəsaiti, Həmkarlar İttifaqı, sahibkarlar, bələdiyyələr, xeyriyyəçilər və ianələrin hesabına, ya da imkanlı valideynlərin öz hesabına olsa belə bütün mümkün imkanlar araşdırılmalıdır. Problemin dövlət büdcəsi hesabına həll olunması və dövlət nəzarəti altında olması isə arzuolunandır. Əks halda, problem öz həllini tapanadək, cüzi miqdarda dövlət büdcəsindən pul ayırmaqla, heç olmasa yay tətili zamanı səfalı regionlarda yerləşən məktəblərin bina və ərazilərini yay düşərgəsinə çevirmək və düşərgə xidmətləri təşkil etmək olar. “Sağlam bədəndə sağlam ruh olar” deməklə iş bitmir. Əlaqədar hökumət və dövlət qurumları gələcəyimiz olan uşaqlarımızın sağlamlığı, mənəvi və fiziki inkişafı imkanlarını lazımınca dəyərləndirməli və ölkə başçısı qarşısında müvafiq məsələ qaldırmalıdır”.
Günel CƏLİLOVA
