Ali təhsil səviyyəsinin ikinci pilləsi olan magistratura ixtisaslaşma prosesində önəmli yer tutur. Əyani və qiyabi formasından asılı olaraq magistr təhsili minimum 2 il müddətində tədris olunur. Bəzən tələbələr sadəcə bakalavr təhsili almaqla kifayətlənirlər.
Əksər tələbələr isə magistr təhsili üçün xarici ölkələri seçir. Açıqlanan statistik rəqəmlərə əsasən, son illərdə tələbələrin ali təhsilin bakalavr pilləsini Azərbaycanda başa vuraraq magistr üçün xaricə üz tutmasında da artım qeydə alınıb. Onların bəziləri dövlət xətti ilə, bəziləri isə birbaşa müraciətlə xarici universitetlərdə təhsillərini davam etdirirlər. Ancaq xaricə magistratura üçün gedən tələbələrin bir çoxu ölkəyə qayıtmır və ya daha gec qayıdır.
Maraqlıdır, magistratura üçün xaricə üz tutan tələbələrin sayı niyə artır?
"Azərbaycanda magistr təhsili formaldır və təhsil də qənaətbəxş deyil, ona görə də kütləvi şəkildə xaricdə magistr təhsilinə yönəliblər"
Təhsil eksperti Kamran Əsədov "Bakı-Xəbər"ə açıqlamasında qeyd etdi ki, təhsil və təcrübə baxımından xarici universitetlər Azərbaycandakı universitetlərdən bir neçə dəfə üstündür. Bu danılmaz faktdır: “Magistr təhsili almaq şərt deyil, amma gələcək üçün vacibdir. Hətta bakalavrda yarımçıq öyrəndiklərimizi magistr təhsili zamanı möhkəmləndirmək şansı əldə edirik. Bundan əlavə, magistr təhsili zamanı fəlsəfə üzrə elmlər doktoru dərəcəsi olan müəllimlərdən dərs alırıq və dünyada inkişafın əsası olan elmi fəaliyyət üçün onlardan məsləhət alırıq. Amma məsələ budur ki, insanlar magistratura mərhələsini ya xarici ölkələrdə, ya da dövlət universitetlərində oxumaq seçimi qarşısında qalırlar. Onu əlavə etmək olar ki, çox gənc xarici universitetlərdən qəbul ala bilməsə, magistratura oxumaqdan vaz keçir. Səbəb isə dövlət universitetlərində bu təhsilin yaxşı olmaması və heç nə əldə edilməməsidir. Magistraturanı xaricdə oxumaq daha yaxşıdır, təhsil və təcrübə baxımından xarici universitetlər Azərbaycandakı universitetlərdən bir neçə dəfə güclüdür. Ancaq bunu bütün sahələrə aid etmək olmaz. Belə ki, neft-qaz sənayesi ilə bərabər bir neçə sahə var ki, Azərbaycan universitetləri kifayət qədər yüksək reytinqə və təcrübəyə malikdir. Türkiyə universitetləri də azərbaycanlıların ən çox istiqamət aldığı ölkələrdəndir. Lakin Türkiyədə elə ixtisaslar var ki, bu ixtisaslar azərbaycanlılar üçün o qədər də maraqlı deyil, amma o ixtisaslar bir neçə ildən sonra dünya əmək bazarında ən əhəmiyyətli ixtisaslar olacaq. Kompüter elmi, dəqiq elmlərin mühəndisliyi, müəyyən neft-qaz sahəsinə aid olan xüsusi ixtisaslar dövlət üçün daha maraqlı ola bilər. Çünki bu ixtisaslara Azərbaycanda güclü ehtiyac var. Hesab edirəm ki, xarici ölkələrdə magistr təhsili almaq istəyənlər bu ixtisaslara daha çox üstünlük verməlidirlər".
Ekspertin fikrincə, Azərbaycanda magistr təhsili formaldır və əgər akademik karyera nəzərdə tutulmursa, lazım da deyil. Təhsil də qənaətbəxş deyil. Ona görə də kütləvi şəkildə xaricdə magistr təhsilinə yönəliblər. Hazırda magistr pilləsi üzrə təhsilin vəziyyəti qane etmir. Çünki dərsliklər və metodika çox köhnədir. Magistr və bakalavr təhsili ürəkaçan deyil. Ali məktəblərdən bəlkə bir, ya ikisi güclü təhsil sisteminə malikdir. Ümumi təhsil vəziyyətini nəzərə alaraq belə qənaətə gəlmək olar ki, magistraturanın heç bir önəmi yoxdur.
Günel CƏLİLOVA
