Bu gün Azərbaycanın bölgələrində fəaliyyət göstərən tibb ocaqlarının əksəriyyəti ciddi şəkildə kadr çatışmazlığından əziyyət çəkir. Baxmayaraq ki, bölgələrdə yeni xəstəxanalar tikilərək müasir tibbi avadanlıqlarla təmin edilib, amma həkim çatışmazlığı problem kimi qalmaqda davam edir.
Son illər bir sıra bölgələrində müasir tipli Müalicə Diaqnostika Mərkəzləri tikilir, bəzi xəstəxanalar yenidən qurulur, tibb müəssisələri dünyanın müxtəlif ölkələrindən gətirilən müasir tipli tibbi avadanlıqlarla təchiz edilir. Ancaq orada işləyəcək kadrlar yoxdur. Tibbi avadanlıqların istifadəsiz qalmasına başlıca səbəb isə rayonda həmin avadanlıqlardan istifadə edə biləcək ixtisaslı kadrların olmamasıdır. Bu problemin yaranmasına, tibbi avadanlıqların istifadəsiz qalmasına başlıca səbəb isə rayonda həmin avadanlıqlardan istifadə edə biləcək ixtisaslı kadrların olmamasıdır. Yəni ölkədə həkim sayı normadan azdır. Ölkədə həkim sayının az olmasının səbəbi isə yerli həkimlərin xaricdə çalışmasıdır.
Hətta İcbari Tibbi Sığorta üzrə Dövlət Agentliyinin İdarə Heyətinin sədri Zaur Əliyev də bu günlərdə xaricdə yaşayan azərbaycanlı həkimlərə çağırış edib. O, "Dünyadakı Azərbaycanlı Təbiblərin Simpoziumu"nun açılış mərasimində çıxış edərək, dünyadakı azərbaycanlı həkimləri Azərbaycanda işləməyə dəvət edib: “Artıq Azərbaycan çox inkişaf edib. Bizim insan kapitalına ehtiyacımız var. Sizləri Azərbaycanda birgünlük yox, gələcəkdə daimi görmək istərdik”.
Qeyd edək ki, son illərdə xaricə təkcə müalicə olunmaq deyil, müalicə etmək məqsədilə gedənlərin sayında da ciddi artım var. Məsələn, Almaniya mediasının araşdırmasına görə, təkcə bu ölkədə ötən ilin əvvəlində 1028 nəfər azərbaycanlı həkim çalışıb. İki il öncə həmin göstərici 877 nəfər olub. Deməli, bir ildə Almaniyada çalışmağa başlayan azərbaycanlı həkimlərin sayı daha 150 nəfərə yaxın çoxalıb.
Təkcə son dörd ildə Almaniyada çalışan əcnəbi həkimlərin sayı 15 min nəfərdən çox artıb.
"Hazırda Azərbaycanda həkimlərin aldığı əməkhaqqı ilə xaricdə fəaliyyət göstərən tibb işçilərinin əməkhaqqında təxminən 20 dəfə fərq var"
Sosial sahə üzrə ekspert İlqar Hüseynli "Bakı-Xəbər"ə açıqlamasında qeyd etdi ki, Azərbaycanda çox ciddi həkim çatışmazlığı yaşanır. Bunun da müəyyən səbəbləri var: "Xaricdə oxuyub çalışan həkimlərin ölkəyə geri qayıtması ilə TƏBİB real təkliflər paketi ilə çıxış edə bilmir. Bu səbəbdən xaricdə yaşayan həkimlərimiz geri qayıtmaq istəmir. Eyni zamanda, gənclərin də maddi təminatı olmadığından bölgələrə getməkdən imtina etdilər və daha çox Almaniya, Türkiyə kimi ölkələrin klinikalarına üz tuturlar. Bu gün Tibb Universitetini bitirən gənclərin, demək olar ki, 70 faizi xaricə axın edir. Belə olan təqdirdə kifayət qədər vəsaitlər xərcləndi, normadan artıq diaqnostik mərkəzlər, tibb mərkəzləri yaradıldı. Halbuki, bu istiqamətdə əvvəlcədən ciddi araşdırma aparmaq lazım idi ki, bizdə yeni avadanlıqları istifadə edə biləcək ixtisaslı kadrların sayı yetərlidirmi? Və yaxud əməliyyat bloklarını hazırlayırıq, bunun üçün ixtisaslı cərrah varmı? Biz o cərrahın regionlarda maddi təminatını yaradırıqmı? Yəni bu məsələlər öncədən planlaşdırılmadığından dövlətin xeyli vəsaiti boşu-boşuna xərclənmiş oldu. Tutaq ki, bu gün bütöv aran bölgəsi müayinə və müalicə üçün Şirvana, Bakıya, Mingəçevirə gəlir. Əslində rayonlarda xəstəxanalar yenidən qurulub, müasir avadanlıqlarla təmin olunub, amma kadr olmadığından xəstə ya paytaxta, ya da ətraf rayonlara getmək məcburiyyətindədir”.
Ekspert onu da əlavə etdi ki, bu gün ölkədə ciddi şəkildə pediatr, travmatoloq, ümumi cərrah, oftalmoloq, cərrah ginekoloq, radioloq çatışmazlığı var. Bu ciddi bir problemdir. Bu sahədəki problemləri həll etmək üçün birinci növbədə ixtisasdəyişmə prosesini təkmilləşdirmək lazımdır. İkincisi, stimullaşdırıcı tədbirlər həyata keçirilməlidir: "Tutaq ki, gənc həkimlərə minimum 2 min manat maaşdan başlayaraq rayonlarda iş təklifi yaradılmalı və onlar evlə təmin edilməlidir. Üçüncüsü, yaş senzi 70-ə qaldırılmalıdır. Dördüncüsü, hər hansı bir ixtisas üzrə sertifikasiya almış həkimlərə boş qalan yerlərə vakansiyadan kənar yerləşdirmə təmin olunsun. Məlumat üçün deyim ki, hazırda Azərbaycanda həkimlərin aldığı əməkhaqqı ilə xaricdə fəaliyyət göstərən tibb işçilərinin əməkhaqqında təxminən 20 dəfə fərq var. Məsələn, Azərbaycanda 500 manat alan gənc həkim Almaniyaya gedib müvafiq imtahandan keçdikdən sonra dərhal onları 5000 avro əməkhaqqı ilə işə götürürlər. Təxminən aylıq əməkhaqqı 10000 AZN-dir. Həmin vəsaitin təxminən 3 min manatı vergilərə, kirayə ödənişlərinə, yaşam xərclərinə gedir. Həmçinin, Almaniyada bir günlük gecə növbəsində olan həkimə əlavə olaraq 400 avro əmək haqqı ödənilir. Belə olan halda, təbii ki, gənc həkim Azərbaycanda deyil, Almaniyada işləməyə üz tutacaq”.
İ Hüseynlinin sözlərinə görə, sertifikasiyadan keçən ali təhsilli həkimlərin ölkə daxilində işləməsinə şərait yaradılmır: "Bu yaxınlarda sertifikasiyadan keçən ali təhsilli həkim Masazır qəsəbəsində işlə təmin olunmaq üçün müraciət etmişdi. TƏBİB həmin həkimi işə götürməmək üçün min bir bəhanə edirdi. Halbuki, Masazırda əhalinin sayı 100 minə çatır. Buna baxmayaraq, həmin qəsəbənin poliklinikasinda cəmi 2 sahə həkimi var. Bu isə qanuna qarşı çıxmaq deməkdir".
Günel CƏLİLOVA
