Beynəlxalq təhsil və elm aləmində reytinq müəyyənləşdirən bir neçə akademik qurum var. Həmin qurumlar oturuşmuş kriteriyaları və qiymətləndirmə mexanizmi ilə hər il dünya universitetlərinin beynəlxalq reytinq sıralamasını aparır.
Məlumat üçün bildirək ki, dünyada universitetlərin reytinqinin müəyyənləşdirilməsi sahəsində tanınmış təşkilatlardan biri “QS” - Quacquarelli Symonds təşkilatıdır. “QS” reytinq cədvəli universitetin dünyada nüfuzu, məzunların işlə təmin olunması, beynəlxalq əlaqələr, müəllim-tələbə nisbəti, elmi nəşrlər, xarici tələbə və müəllimlərin faizi kimi meyarlara görə formalaşdırılır. Böyük Britaniyanın "Times Higher Ei90ducation" jurnalı, Çinin Şanxay reytinq cədvəli də etibarlı mənbələrdən sayılır.
Ancaq Azərbaycan universitetləri beynəlxalq reytinq cədvəllərində yer ala bilmir. Təhsil naziri Emin Əmrullayev 27 fevral tarixində keçirilən brifinqdə çıxışı zamanı deyib ki, bizdəki universitetlər dar profillidir: “Məsələn, Türkiyədə bir universitetdə həm tibb, həm mühəndislik, həm iqtisadiyyat kimi müxtəlif fakültələr birləşir. Biz isə institutların adını dəyişib "universitet" etməklə onları sadəcə universitet etmişik.
Ola bilər ki, bizdəki Tibb Universiteti dünyanın ən yaxşı həkim hazırlayan top 500 tibb universiteti sırasındadır. Bakı Dövlət Universiteti fundamental olsa da, tibb və mühəndislik kimi fakültələri yoxdur. Bəzi ali təhsil müəssisələrinin nəzəri olaraq top 500-ə düşmək şansı yoxdur. Çünki universitetlərdə təhsil dar ixtisaslar üzrədir”.
“Hazırda ali təhsil müəssisələrinin beynəlxalq reytinqdə olması üçün bir neçə ciddi islahat həyata keçirilməlidir”
Azərbaycan ali təhsil müəssisələrinin nə səbəbdən beynəlxalq reytinq cədvəllərində yer ala bilməməsi barədə fikir bildirən təhsil eksperti Kamran Əsədov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, hazırda ölkəmizdə 51 ali təhsil müəssisəsi fəaliyyət göstərir. Həmin universitetlərdə 187 min tələbə təhsil alır: “Etiraf edək ki, son illər ərzində yalnız Bakı Dövlət Universiteti dünya reytinq cədvəllərində ciddi şəkildə irəliləyib. Digər ali təhsil müəssisələri isə mövcud potensial və infrastruktur standartlara uyğun olmadığı üçün həmin siyahılarda yer ala bilmir. Ali təhsil müəssisələrinin beynəlxalq reytinq cədvəlində olması üçün ciddi şəkildə işlər görülməlidir. Tələbə, müəllim kontigentinin sayı və digər amillər universitetin nüfuzuna təsir edir”.
Həmsöhbətimiz hesab edir ki, hazırda ali təhsil müəssisələrinin beynəlxalq reytinqdə olması üçün bir neçə ciddi islahat həyata keçirilməlidir: “Bunlar arasında ali təhsil müəssisələrinin kampus və korpusları müasir dövrün tələblərinə uyğun formada hazırlanmalıdır. İkincisi isə, ali təhsil müəssisələrinin elmi tədqiqat işləri tələb olunan səviyyədə həyata keçirilməlidir. Etiraf edək ki, bu istiqamətdə ciddi problemlər mövcuddur. Tədqiqat işləri kifayət qədər zəif formada həyata keçirilir. Eyni zamanda, ali təhsil müəssisələri özlərinin xarici ölkələrdən tələbə qəbulunda ciddi problem yaşayırlar. Həmçinin, tələbə yataqxanaları ilə bağlı çatışmazlıqlar mövcuddur. Bu kimi səbəblər Azərbaycanın ali təhsil reytinqinə təsir edir”.
Ekspert onu da əlavə etdi ki, 2026-cı ilə qədər Azərbaycan ali təhsil müəssisələrindən yalnız Bakı Dövlət Universiteti dünya reytinqində top 800 ola bilər. Bunun da səbəbi odur ki, həmin ali təhsil müəssisəsinin elmi-tədqiqat işi və məqalələrinin sayı artıb. Bu da ali təhsilin beynəlxalq reytinqi üçün vacibdir.
K.Əsədov bildirdi ki, idarəetmədə mobillik və universitetlərin saytı ilə bağlı problemlər yaşanır. Ona görə ali təhsil müəssisələri keyfiyyəti yüksəldilməsi istiqamətində öz üzərlərində çalışmalıdırlar.
Günel CƏLİLOVA
