Türkiyənin 10 rayonunda çoxlu sayda insan tələfatı və dağıntılara səbəb olan zəlzələ ətrafında müzakirələr davam edir. Mütəxəssislər hesab edirlər ki, təbii fəlakət nəticəsində kütləvi şəkildə insan itkisinin baş verməsi binaların keyfiyyətsizliyi ilə yanaşı, həm də tikililərin bir-birinə olduqca sıx tikilməsi, ara məsafəsinin gözlənilməməsi ilə bağlıdır.
Zəlzələ baş verən ərazilərin dron görüntülərinə baxan zaman binaların sıx, bir-birinin dibində tikildiyi aydın şəkildə görünür. Ətrafda bədbəxt hadisələr zamanı daldalanacaq yer, sığınacaq, park kimi yerlər yoxdur. Mütəxəssislərin fikrincə, dünyanın hər yerində binalar tikilərkən sığınacaq yerləri, parklar nəzərə alınır və binalarla parklar arasında müəyyən məsafə qoyulur. Zəlzələ və ya hər hansı bir təbii fəlakət zamanı sığınacaqlar olmalıdır. Zəlzələ zamanı sığınacaq kimi istifadə olunan yerlər açıq sahələrdir. Bunun üçün parklar nəzərdə tutulub. Yəni zəlzələ və yaxud yanğın hadisələri zamanı insanların toplanış yerləri belə ərazilər olmalıdır. Normativlərə görə, binalarla parklar arasında məsafə olmalıdır ki, hər hansısa bina dağılan zaman onun dağıntıları parkda olan insanlara xətər yetirməsin.
Təəssüf hissilə qeyd edək ki, bu sahədə Azərbaycanda da vəziyyət yaxşı deyil. Ekspertlər bildirir ki, ölkədə baş verə biləcək təbii fəlakətlərdən qorunmaq üçün təhlükəsiz toplanış yerlərinin, sığınacaqların sayı artırılmalıdır.
“Zəlzələ zamanı xüsusi sığınacaqlar, təhlükəsiz toplanış yerləri müəyyənləşdirilməlidir, bu toplanış məntəqələri…”
Təhlükəsizlik məsələləri üzrə ekspert Elmar Nurəliyev bildirdi ki, təbii və ekoloji fəlakətlərdən, ümumiyyətlə, fövqəladə hadisələr zamanı qorunmaq üçün sığınacaqlardan istifadə olunur. Bunlar binalar, yaxınlıqda olan məktəb, bağça, universitet, xəstəxanaların zirzəmiləri, metrostansiya keçidləridir: “Hər bir binanın təxliyə planı olmalıdır. Bu təxliyə planlarında təxliyə yolları, hərəkətlərin ardıcıllığı yer almalı, həmin lövhələr də hər mərtəbənin ümumi dəhlizində hamının görə biləcəyi yerdə asılmalıdır. Bütün regionlar üzrə təhlükə potensialı nəzərə alınaraq həmin rayonların spesifik təhlükə risqlərinə görə tədbirlər planı da olmalıdır. Məsələn, Xəzər dənizi sahilindəki ərazilərdə su basması, dağlıq yerlərdə torpaq sürüşməsi, qar uçqunu və s. təhlükələr yaşana bilər. Bunun üçün mülki müdafiə planı işlənib hazırlanmalıdır. İnsanlar bilməlidir ki, həmin vəziyyətdə hansı qaydalara riayət etməlidirlər, təhlükəsiz toplanış məntəqələrinə necə gəlməlidirlər, özləri ilə nə götürməlidirlər, çantalarında nələr olmalıdır və s. Ümumiyyətlə, bu cür evlərdə insanların mülki müdafiəyə dair ilkin bilikləri olmalıdır. Əşyalar bir çantaya yığılıb hazır qoyulmalıdır ki, fövqəladə hal baş verərsə, cəld onu götürüb ərazini tərk edə bilsinlər. Mülki müdafiə planlarında həyət evlərində yaşayanlar üçün ev heyvanlarına qədər heç nə unudulmamalıdır. Eyni zamanda, zəlzələ zamanı xüsusi sığınacaqlar, təhlükəsiz toplanış yerləri müəyyənləşdirilməlidir. Bu toplanış məntəqələri xüsusi şərti işarələrlə işarələnməlidir. Bütün ərazilərdə belə yerlər təşkil edilməlidir və yaxınlıqda yaşayan insanların da bu yerlərdən xəbəri olmalıdır. Həmin toplanış yerlərinin yaxınlığında yüngül konstruksiyalar və ya aşma təhlükəsi olan heç bir maneə olmamalıdır. Həmin toplanış yerlərinə gedən təxliyə yolları da maneəsiz olmalıdır. Amma təəssüflər olsun ki, bizdə belə yerlərin sayı azdır. Yaxşı olar ki, onların sayı artırılsın və bu barədə vətəndaşlar da maarifləndirilsin”.
Günel CƏLİLOVA
