Son günlər Türkiyədə baş verən zəlzələ nəticəsində binaların dağılması ölkəmizdə də bu sahəyə diqqəti artırıb. Bəllidir ki, son illər ölkəmizdə, xüsusilə də paytaxtda çox sayda yeni binalar tikilib. Həmin yeni binaların zəlzələyə nə qədər davamlı olması ilə bağlı mütəxəssislər fərqli fikirlər səsləndirir. Hətta bəzi mütəxəssislər qeyd edir ki, yeni binaların bir qismi zəlzələyə davamlı deyil, tikintisi zamanı bütün zəruri amillər nəzərə alınmayıb.
Məlumatlara görə, paytaxt ərazisində inşa edilən hündürmərtəbəli binaların bir qisminin texniki tələblərə cavab verməməsi müəyyən edilib. Hətta Fövqəladə Hallar Nazirliyi həmin binaların istifadəyə yararsız olması ilə bağlı rəy versə də, bina tikintisi ilə məşğul olan şirkətlər öz bildiklərini davam ediblər. MTK-lar tikdikləri binanın istifadəyə yararsız olduğunu bildikləri halda mənzilləri satışa çıxarıblar. Bu isə o deməkdir ki, Bakıda çox sayda yeni çoxmərtəbəli binalar var və həmin binalarda yaşayan sakinlər onları hansı təhlükənin gözlədiyini bilmir.
Türkiyədə baş verən faciədən sonra Bakıda tikilən yeni binalarda yenidən təftiş aparmaq, hər hansı təhlükəyə qarşı davamlılığını yoxlamaq mümkündürmü?
Maraqlıdır, yaşayış üçün istifadəyə qəbul olunmamış çoxmərtəbəli yaşayış binalarının bundan sonrakı taleyi necə olacaq?
“Bakıda nə vaxtsa güclü, 8-9 ballıq zəlzələ olsa belə, o yeni tikili binalardan bəlkə də bəziləri bütöv şəkildə az da olsa sağa və yaxud sola əyilə bilər, amma heç vaxt yerin altına çökməz”
Daşınmaz əmlak bazarı üzrə ekspert Nüsrət İbrahimov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, bir müddət öncə Fövqəladə Hallar Nazirliyi paytaxtda istifadəyə yararsız binalarla bağlı məlumat yaydı. Türkiyədə baş vermis məlum hadisədən sonra həmin binaların taleyinin sual doğurması təbiidir. Həmin binaların gələcəkdə sökülüb yerində başqa yaşayış binasının tikilməsi gözlənilir. Xüsusən də, “alman evləri”, “xruşşovkalar”, “stalinkalar” günün tələblərinə cavab vermir. Bu binalar aşınmaya məruz qalıblar və dəyişilməyə ehtiyac var. Onu da deyim ki, Fövqəladə Hallar Nazirliyinin müvafiq idarələri tikilən binaları istismara qəbul edən zaman onların 9 bal gücündəki zəlzələyə dayanıqlı olub-olmadığını yoxlayır. Tikinti normalarında nəzərdə tutulmuş standartların bir çox hallarda pozulması, təbii ki, binanın daha aşağı bal gücündə zəlzələyə dözmə ehtimalını da azaltmış olur”.
Ekspert hesab edir ki. Bakıda nə vaxtsa güclü, 8-9 ballıq zəlzələ olarsa belə, o yeni tikili binalardan bəlkə də bəziləri bütöv şəkildə az da olsa sağa və yaxud sola əyilə bilər, amma heç vaxt yerin altına çökməz: “Binalar gözümüzün önündə tikilir. Aşağı mərtəbələrin tikintisində 25-lik armaturlardan istifadə edirlər. Yuxarı mərtəbələrə qalxdıqca isə 12-lik məftillərə qədər azala-azala gedir. Bu da təbiidir. Yuxarı mərtəbələr nisbətən yüngül olmalıdır ki, binanın özülü ağırlığı yüklənə bilsin. Monolit binaların 1/3 hissəsi yerin altında olduğundan, zəlzələ olsa belə onlar tökülüb-dağılmır. Amma zəlzələnin də müddəti olur. Tərpəniş müddəti uzandıqca təhlükənin miqyası da artır. 2000-ci ildə Bakıda qeydə alınan zəlzələ bir neçə saniyəlik olmuşdu. O tezlikdə olan zəlzələlər çoxmərtəbəli binalar üçün qorxulu deyil. Amma 1,5-2 dəqiqə ərzində binanın silkələnməsi risqlidir. Bakıda 9 bal gücündə və uzunmüddətli zəlzələ olsa, monolit dağılmayacaq. Ancaq kənarlarındakı kərpiclər, şüşələr dağılıb tökülə bilər. Ən dəhşətli zəlzələdə isə bina bütöv şəkildə sağa, ya da sola yıxılacaq. 9 bal gücünə hesablanmış monolitin Türkiyədəki binalar kimi bir neçə saniyənin içində dağılıb-tökülməsi ehtimalı sıfıra bərabərdir”.
Günel CƏLİLOVA
