Dövlət təşkilatları və şirkətlərin nəzdində seçkili İctimai Şuraların fəaliyyəti haqqında ən müxtəlif rəylər və mülahizələr var...
1. Bəziləri iddia edir ki, İctimai Şuralar əslində formal seçkili orqanlardır və nəzdində fəaliyyət göstərdikləri qurumun fəaliyyəti üçün praktik əhəmiyyətli heç bir rola malik deyillər... Heyf ki, fəaliyyəti xüsusi qanunla ("İctimai iştirakçılıq haqqında" qanun) tənzimlənən və ya tənzimlənməli olan İctimai Şuralar haqda ictimaiyyətdə belə rəy var...
2. Bir qrup insanlar hesab edir ki, İctimai Şuralar müvafiq dövlət orqanı və ya "Səhmdar Cəmiyyəti" miqyasında ancaq şəxsi və qrup maraqlarının lobbiçiliyi ilə məşğuldur, ora düşməyə çalışırlar ki, özləri, ya başqa kimlər üçünsə iş görsünlər.
Elə kəskin arqument və məntiqi mülahizələr gətirirlər ki, adam onları nə qəbul edə bilir, nə də inkar etməyə gücü çatır. Deyirlər ki, əgər orada şəxsi maraqlar güdülmürsə, niyə bir çox QHT rəhbərləri nazirlik və komitələrin İctimai Şuralarına "seçilmək" üçün "çıxmadıqlar oyun buraxmırlar"...? Niyə bir çox QHT rəhbərləri bir İctimai Şurada təmsilçiliklə kifayətlənmir və hətta 3 İctimai Şurada təmsil olunan QHT rəhbərləri var?! Haqq sözə nə deyəsən... Maraqlıdır ki, hələ indiyə qədər bir neçə İctimai Şurada təmsil olunan heç bir QHT rəhbəri ictimaiyyətdən və mediadan gələn bu əsaslı qınaqların qarşısına çıxıb deməyib ki, lap yaxşı eləmişəm, ya da filan səbəblərə görə bir neçə Şurada təmsil olunmaq haqqım var, faydam var...
3. Bəzi insanlar iddia edir ki, İctimai Şura üzvləri dövlət təşkilatlarının və Şirkətlərin rəhbərliyi ilə heç bir xoş ünsiyyətə malik olmalı deyil. Əgər oldusa, deməli həmin dövlət qurumuna satıldı. Bu qrup insanların məntiqinə görə şuralarla dövlət təşkilatlarının arasında daim intriqa, çəkişmə, etimadsızlıq hökm sürməlidir, guya belə olanda, həm dövlət təşkilatlarının, həm də şuraların fəaliyyəti səmərəli olacaq. Absurd mülahizədir və absurd qənaətdir...
4. Təəssüf ki, az-az insanlar İctimai Şuralarla dövlət təşkilatları arasında sağlam, şəffaf, işgüzar əməkdaşlığın əvəzsiz olduğunu düşünə bilir. Başqa sözlə desək, İctimai Şuralar və onların üzvləri dövlət və ictimai maraqlar arasında balans yaratmağı öz işlərinin həlledici kriteriyasına çevirməyi bacarmalıdır. Yeri gələndə nəzdində seçilib fəaliyyət göstərdiyi dövlət təşkilatının işini və mənafeyini inandırıcı şəkildə müdafiə etməyi bacarmalıdır, yeri gələndə isə həmin dövlət təşkilatının hansısa ictimai marağa uyğun olmayan iş apardığını çəkinmədən, açıq deməyi bacarmalıdır. Çox təəssüflər ki, bu gün "seçki" adı altında bəzi monopolist QHT rəhbərlərinin seçki oyunları nəticəsində İctimai Şuralara və hətta onların sədrliyinə elə təsadüfi adamlar düşə bilir ki, ictimai və dövlət maraqları arasında nəinki balans yaratmaq haqda düşünmür, hətta ictimai və dövlət maraqlarının, onların arasında balansın nə olduğunu bilmir, balans deyəndə "buxalteriya və ya büdcə balansını" düşünməkdən uzağa gedə bilmir. Azərbaycana belə İctimai Şura üzvlərinin gərək olub-olmadığı başqa söhbətimizin mövzusu olacaq...
Hansısa bir dövlət orqanının yaxşı işini cəmiyyətə ən yaxşı səviyyədə kim izah edə bilər və etməlidir? Təbii ki, İctimai Şuralar və onların üzvləri...
Bu günlərdə Söyüdlü kəndində baş verən hadisələrə hər kəs öz münasibətini bu və ya digər formada ifadə etdi. Kimisi videokadrlarda daha yaxşı görünmək istəyən icra başçısının sözlərini gündəm etdi, kimisi başçının bir il əvvəlki və indiki fiziki görünüşünü müzakirəyə çıxardı, kimisi Gədəbəyin deputatının çıxışını müzakirələrin mərkəzinə çıxardı, kimisi hansısa pərdəarxası qüvvələrdən danışdı və sair. Təbii ki, həmin gərgin anlarda hadisə yerində öz peşə borcunu icra edən polislər də qərəzli, ya qərəzsiz olmasından asılı olmayan müzakirələrin mərkəzi fiquruna çevrildi...
Çox gözlədik ki, bu gur "polis müzakirələrinin" içində Daxili İşlər Nazirliyinin seçkili İctimai Şura üzvlərinin də səsini, dəst-xəttini eşidək və görək... Təəssüf... Bəlkə kimlərsə sosial şəbəkələrdə və ya qəzet-sayt jurnalistlərinin sorğusuna kiçik cavablar şəklində reaksiyalar verib, gözdən yayına bilmək hallarını istisna etmirəm, ancaq DİN İctimai Şura üzvlərinin birinin samballı bir analitik məqaləsini, ya sosial şəbəkə statusunu görmədik... Reaksiya vermədilər.. Bəlkə də elə reaksiya veriblər ki, özlərindən başqa kimsə eşitməyib. Mən bu Şurada təmsil olunan 99 faiz QHT-çilərdən ibarət üzvləri şəxsən tanıyıram. Adlar çəkmək fikrim yoxdur. Baxmayaraq ki, iradlarımla razı olmayan hər kəslə istənilən səviyyədə debata çıxa bilərəm...
Ancaq kəskin suallar var. Hadisə yerinə gələrək öz peşə borcunu yerinə yetirən DİN əməkdaşlarına qarşı "ağıl alar-almaz" ittihamlar səsləndiyi halda, İctimai Şura üzvlərinin heç bir fundamental hərəkət etməmələri düşündürücü deyilmi? Məgər Söyüdlüdə öz peşə borcunu yerinə yetirən polislərin fəaliyyətində müdafiə olunası heç nə yox idi? Ya polislər o qədər qəbahətə (?) yol verdilər ki, onları müdafiə etmək mümkünsüz hala gəldi?!
Hansısa səbəbdən qadına qaz püskürdən bir nəfər polisin hərəkətindən başqa hansı qəbahətə yol verildi? Bununla bağlı isə ilk saatlardan Nazirlik özü araşdırma aparacağını bəyan etdi. Qalxanını başına çəkib sakit dayanmış polislərə əl boyda daşların yağdırılması doğru idimi? Buna münasibət bildirmək olmazdımı? Bəlkə daş tullayan sakinlərə polislər də "daşla cavab atəşi açdılar"?!.. O yazıqlar, göydən güllə kimi yağdırılan daşlara sadəcə qalxanlarını başlarına çəkərək özünümüdafiə pozası almaqla reaksiya verdilər. Başqa hərəkətlər oldusa, müzakirə edə bilərik. Bildiyim qədər hadisə yerində etirazçılardan heç də çox olmayan sayda polislər var idi. Yada salım ki, bu günlərdə Fransadakı Sent Solin gölü ətrafında dinc aksiyaya o qədər polis tökmüşdülər ki, hətta EVRONYUS TV özü də təəccüblə bu qədər polisin niyə cəlb edildiyini sual etdi...
Elə isə DİN İctimai Şura üzvləri həm dövlət, həm də ictimai maraqlar naminə niyə fəal mövqe tutmalıdır? Axı onların fəal mövqeyinə həm ictimaiyyətin, həm də dövlət orqanı olaraq DİN-in ehtiyacı var idi... Məgər həmin anda polislərin məhz ictimai təhlükəsizliyi, yəni ictimai mənafeləri qorumaq üçün hadisə yerinə gəldiklərini bütün informasiya cəbhəsi boyu söyləmək faydalı olmazdımı? İctimai Şuranın üzvləri media, sosial şəbəkə hesabları vasitəsilə canlı yayım müraciətləri, çıxışlar etdilərmi? Bir mətbuat konfransı keçirmək də pis olmazdı. Kimsə onların əlindən tutacaqdı ki, lazım deyil?!..
Ümumən polis orqanlarının fəaliyyətinə münasibət və rəylər fərqli ola bilər. Ancaq konkret Söyüdlüdə polislərin davranışından söz gedirsə, ona birmənalı müsbət münasibət göstərməyə mane olan nə var ki?!.. Təəssüf ki, İctimai Şura üzvləri nə polisin, nə camaatın , nə də dövlət və ictimai mənafelərin qızıl balansının yanında durmağı bacardılar...
Müzakirələrə hazıram...
Sonda onu mütləq deyim ki, DİN yanında İctimai Şuranın belə fəaliyyəti üçün bütün məsuliyyətlər məhz onun üzvlərinin, hər cür seçkidə istədiyi nəticəni almaq "istedadına malik" QHT rəhbərlərinin üzərindədir. Çünki onların seçkisinə DİN rəhbərliyi qətiyyən müdaxilə etmir və qanunun tələbinə uyğun olaraq bütün seçki prosesini VƏTƏNDAŞ CƏMİYYƏTİ institutlarının üzərinə buraxır. Vətəndaş cəmiyyətinin bir elementi olaraq media da dolayı məsuliyyət daşıyır. Çünki bildiyim qədər İctimai Şurada medianın tək nümayəndəsi var... Bir güllə bahar olmaz...
Bir media rəhbəri olaraq mən də məsuliyyətdən yaxamı kənara çəkmirəm.
Nə qədər ki, İctimai Şuraların tərkibi əksərən QHT rəhbərlərindən ibarət olacaq, mənzərə dəyişməyəcək. İctimaiyyətin də, dövlətin də mənafeləri ziyan görəcək. İctimai Şuralar əksərən media rəhbərlərindən seçilsə, yenə həmin ziyanlı nəticəni görəcəyik. İctimai Şuralarda vətəndaş institutlarının bütün seqmentlərinin (media, QHT, İB, məhəllə komitələri və sair) iştirakı təmin edilməsə, üzvlərin seçkisini monopolist bəzi QHT-çilərin təsirlərindən xilas etmək çətin mümkün olsun...
Aydın QULİYEV
