2020-ci ilin 10 noyabr bəyanatında Ermənistanın bugünə qədər icra etmədiyi əsas öhdəliklərdə biri də Qarabağdan öz silahlı qüvvələrini çıxarmamasıdır. Azərbaycan ən yüksək səviyyədə xəbərdarlıq edir ki, Ermənistan öhdəliklərinin icrası istiqamətində müvafiq addımlar atmasa, Azərbaycan bunu yenə güc yolu ilə edəcək.
Belə ki, prezident İlham Əliyev Müdafiə Nazirliyinin komando hərbi hissələrinin birində yaradılan şəraitlə tanış olarkən çıxışı zamanı bu məsələyə də toxunub.
Dövlət başçısı qeyd edib ki, Azərbaycanın digər şərti Ermənistan ordusunun silahlı birləşmələrinin Qarabağ bölgəsindən çıxarılmasıdır: “Bu da Ermənistanın üzərinə götürdüyü öhdəliklərdən biridir. Bu da icra edilmir. Biz hələlik özümüzü təmkinlə aparırıq. Son iki il yarım ərzində biz bir neçə dəfə məcbur olub Ermənistan tərəfinə öz gücümüzü göstərmişik, birincisi, onların hərbi təxribatlarına cavab olaraq. İkincisi, onlara bir siqnal göndərmişik ki, özlərini yaxşı aparmasalar, öz imzalarına hörmət etməsələr, nəticə onlar üçün acınacaqlı olacaq. Ona görə hələ də özümüzü təmkinlə aparırıq. Biz heç vaxt tələskənliyə yol verməmişik, buna ehtiyac yoxdur. Bu gün güc də bizim tərəfimizdədir, zaman da bizim mövqeyimizi gücləndirir, beynəlxalq hüquq da”. Beləliklə, Azərbaycan konkret xəbərdarlığını edir. Gözlənilir ki, Ermənistan müvafiq addımlar atmasa, Azərbaycan məsələni güc müstəvisində həll etməyə məcbur olacaq. İndilikdə bu xüsusda hadisələrin Azərbaycan və Ermənistan xarici işlər nazirlərinin növbəti Vaşinqton görüşündən sonra hansı istiqamətdə cərəyan edəcəyi bəlli olacaq. Görüş qabağı isə Azərbaycanın xarici işlər naziri Ceyhun Bayramov maraqlı açıqlamalar verib. Nazir Qarabağın erməni əhalisinə xüsusi qarantiyalar verilməsinə dair tələbi rədd etdiyini bildirib. Ceyhun Bayramov “Reuters” agentliyinə müsahibəsində bildirib ki, Qarabağın erməni əhalisi kifayət dərəcədə mühafizə olunur. “Reuters” yazır ki, Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyanın ötən ay Qarabağı Azərbaycanın bir hissəsi kimi tanıdığını bəyan etməsindən sonra sanki iki ölkənin münasibətlərinin normallaşdırılmasında böyük irəliləyişə ümid yaranmışdı. Paşinyan bunun müqabilində Azərbaycanın Qarabağın erməni əhalisinin təhlükəsizliyinə qarantiya verməsini istəmişdi. Lakin “Reuters” agentliyinə müsahibəsində Ceyhun Bayramov bildirib ki, belə bir qarantiyaya ehtiyac yoxdur və bunun tələb olunması Azərbaycanın daxili işlərinə qarışılması deməkdir: “Biz Ermənistan Respublikasından belə bir ön şərtləri və ya bəhanələri bir neçə səbəbdən qəbul edə bilmərik. Ən əsası da budur: bu daxili və suveren bir məsələdir. Azərbaycan Konstitusiyası və Azərbaycanın tərəf olduğu beynəlxalq konvensiyalar bu əhalinin hüquqları üçün qarantiyaya lazım olan bütün zəruri şəraiti yaradır”. Nazir deyib ki, ermənilər Azərbaycan cəmiyyətinə inteqrasiya olunsalar, öz dillərində təhsil ala və mədəniyyətlərini qoruyub saxlaya, başqa etnik və dini azlıqlar kimi qurumlarını yarada bilərlər. C.Bayramov bunu da vurğulayıb ki, sülh danışıqlarında “müəyyən tərəqqi” var və Bakı razılaşma əldə olunmasını istəyir. Lakin nazir eyni zamanda öz ermənistanlı həmkarı ilə gələn həftə Vaşinqtonda keçirilməsi nəzərdə tutulan görüşündən əvvəl tərəflər arasında fikir ayrılığının nə qədər böyük olduğunu göstərən bəyanatlar səsləndirib: “Biz inanırıq ki, Ermənistan baş naziri bunu ilk dəfə olaraq açıq bəyan edib. Amma nəyə görə baş nazirə Azərbaycanın suverenliyini və ərazi bütövlüyünü tanıdığını bəyan etmək üçün iki il yarım vaxt lazım gəlib?”.
Londonda Ukrayna ilə bağlı beynəlxalq konfransda iştirak edən Ceyhun Bayramov minlərlə erməni əsgərin hələ də Azərbaycan ərazisində qalmasından narazılıq ifadə edib. “Reuters” yazır ki, Azərbaycan Qarabağda etnik erməni hökumətinin və hərbi strukturlarının ləğvini tələb edir və erməni əhalinin Azərbaycan pasportlarını qəbul etməsini istəyir. O da vurğulanır ki, regionda vəziyyət Azərbaycan Qarabağı Ermənistanla birləşdirən Laçın yolunda sərhəd yoxlama-buraxılış postu qurandan sonra daha da gərginləşib: “Bundan əvvəl isə dəhlizlə azad hərəkətə özlərini Azərbaycanın ekofəalları adlandıran qrupun həftələrlə davam edən aksiyası mane olurdu. Bakı bildirir ki, sözügedən post Qarabağa qanunsuz silah və sursatın gətirilməsinin qarşısını almaq üçündür. Azərbaycan rəsmiləri bu posta görə Qarabağdakı erməni əhalinin humanitar böhranla üzləşdiyinə dair İrəvanın ittihamlarını rədd edirlər. Rəsmi İrəvan bir neçə dəfə Azərbaycanın Qarabağda “etnik təmizləməyə” hazırlaşdığına dair bəyanatlar verib. Bakı bu iddiaları rədd edir. Bayramov deyib ki, Ermənistan bir sıra addımları atmağa hazır olarsa, sülh əllə çatılacaq məsafədədir: “Əgər təkcə bəyanatlar vermək üçün yox, həm də bəzi praktik addımlar atmaq üçün iradə çatarsa, razılaşmanın hətta bu ilin sonunadək əldə olunması mümkündür. Əgər buna real hazırlıq olmasa...onda bu daha sonra ola bilər”. Qeyd edək ki, indiki halda Qarabağda qalan ermənilərin Azərbaycanın şərtlərini qəbul etməsi, buradakı erməni ordusunun təcili şəkildə Azərbaycan ərazilərini tərk etməsindən başqa çıxış yolu yoxdur. Bu arada Laçın sərhəd-buraxılış məntəqəsinin girişində beton barrikadalar qurulub. Bu o deməkdir ki, Qarabağdakı ermənilərin Azərbaycanla dərhal danışıqlara başlamasından başqa çıxış yolu qalmır. Bunu etməsələr, özləri daha böyük problemlər məngənəsinə yuvarlanacaqlar.
Nahid SALAYEV
