Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyanın 44 günlük müharibə ilə bağlı parlament komissiyasının iclasında dediyi sözlərə ölkə müxalifətinin reaksiyaları bir sıra maraqlı məqamların üzə çıxmasına səbəb olub. Sabiq prezident Robert Köçəryanın ofisi qeyd edib ki, Nikol Paşinyan hakimiyyətdə olarkən Ermənistanı və Qarabağı hara apardığını anlayaraq, bütün mümkün və qeyri-mümkün yollarla günahı başqalarının üzərinə atmağa çalışır.
Erməni Milli Konqresinin sədr müavini Levon Zurabyan da eyni fikirdədir: “Nikol Paşinyanın 44 günlük müharibənin şəraitini öyrənmək üçün parlamentin İstintaq komissiyasında göstərdiyi şou sonuncunun bundan sonra dövlətimiz üçün faydalı heç nə etməyəcəyi və ömrünün qalan hissəsini nəticəsiz işə həsr edəcəyi fikrimi təsdiqlədi. O, günahlarından təmizlənərək xalqımız və tariximiz qarşısında fəlakətli müharibəyə haqq qazandırmağa çalışdı. Paşinyanın ifadəsində yalnız diplomatik prosesə diqqət yetirməsi həm digər sahələrdəki uğursuzluqlara görə məsuliyyətdən yayınmaq cəhdidir, həm də şüuraltı etirafdır ki, ilk növbədə, məhz diplomatiyanın uğursuzluğu ilə bu fəlakəti ölkəmizə gətirib”. Ermənistan Respublika Partiyasının mətbuat katibi Eduard Şarmazanov isə qeyd edir ki, Nikol Paşinyan verdiyi açıqlamalarla müharibənin əsas günahkarı və dövlət cinayətkarı olması barədə böyük faktları ortaya qoydu: “2020-ci il 12 oktyabrda biz Nikolla görüşdük. O dedi ki, vəziyyət yaxşı deyil, biz məğlub olacağıq, yalnız Rusiya bu durumu dayandıra bilər. Ona dedim ki, onda Rusiyaya müraciət et. Dedim: “Sabah vəziyyətin daha pis, qurbanların daha çox olacağını istisna edirsiniz?. İkinci dəfə 19 oktyabrda, Nazirlər Kabinetinin iclasından sonra görüşdük. O dedi ki, biz müharibəni uduzmuşuq, vəssalam, bitdi. Sonradan öyrəndim ki, oktyabrın 19-da Rusiya prezidenti müharibəni dayandırmağı təklif edib. Amma Paşinyan buna razı olmayıb. Nikol Paşinyan sübut etdi ki, 19 oktyabrdan sonra bütün qurbanların günahkarı odur. Əgər hətta 19 oktyabrla 9 noyabrdakı şərtlər eyni olsa belə, o, müharibəni dayandırmaqla ən azı 2 min əsgərin həyatını xilas edə bilərdi. Oktyabrın 19-da o elə bir vəziyyətə düşdü ki, Putindən türklərin Zəngəzura girməməsi üçün Ermənistanla sərhədə qoşun, heç olmasa, bayraq gətirməyi xahiş etdi. Bizi Zəngəzuru xilas etmək istədiyinə inandırırdı, indi isə Mehridəki sülhməramlılara qarşı olduğunu deyir”. Ermənistanın Respublika Partiyasının sədr müavini, keçmiş təhsil naziri, dövlət əmlakını mənimsəməkdə ittiham olunaraq həbs edilən Armen Aşotyan isə Paşinyanın dedikləri ilə bağlı geniş məqalə ilə çıxış edib. O yazır ki, Nikol Paşinyan oktyabrın 7-8-də müharibəni ən azı müvəqqəti dayandırmaq üçün daha bir şans olduğunu və bu təklifdən guya Ermənistanın maraqlarına uyğun olmadığı üçün imtina etdiyini bildirir: “Əslində isə həqiqət tamamilə başqadır. Belə ki, həmin ərəfədə Ermənistan ordusu “Lələtəpə əməliyyatı”na hazırlaşırdı. Paşinyan “hazırda davam edən müharibədə sıçrayış əməliyyatları” olacağı haqda o ərəfədə birbaşa xarici mediada çıxışlar edirdi. Sonradan məlum olduğu kimi, həmin uğursuz əməliyyat Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin ehtiyat hissələrinin belini qırdı və geridönməz nəticələrə səbəb oldu. Oktyabrın 13-16-da Rusiyanın vasitəçiliyi ilə aparılan danışıqlarda da müharibəni dayandırmaq fürsəti olub və bu zaman indikindən daha yaxşı vəziyyətdə atəşkəs qərarı vermək mümkün imiş. Ancaq Rusiyanın vasitəçilik etdiyi danışıqların baş tutmamasına Fransa prezidenti Emmanuel Makronun vədləri səbəb olub. Rusiyanın vasitəçiliyi ilə müzakirələr gedirdi – real vəziyyətdə, döyüşlər getdiyi yerdə atəşkəs ola bilərdi. Ancaq Paşinyan Makronun vasitəçiliyi ilə müharibəni dayandırmağa deyil, humanitar atəşkəsə razılaşdı. Bu, müharibəni dayandırmaq deyil, fasilə idi. Paşinyanın müharibədə “fasilə götürməsinin” səbəbi isə Makronun vədləri olub. Bu, diplomatiyanın uğursuzluğu, cəhalətin xain səviyyəsi, böyük siyasəti Makronun himayəsi altında ölkənin hiyləgərliyi ilə əvəzləməyin nəticəsi idi”.
Aşotyan Paşinyanın, guya Azərbaycanın “əvvəlki humanitar atəşkəsi pozması” səbəbindən 13-16 oktyabr müzakirələrindən yayındığı iddiasına da cavab verib: “Əgər Azərbaycan doğrudan da Rusiyanın vasitəçiliyi ilə əldə edilən əvvəlki atəşkəsi pozmuşdusa, Əliyevin Putindən çox Makrona hörmət edəcəyi hardan ağlına gəlirdi? Əslində Nikol bununla etiraf etdi ki, nəinki 44 günlük müharibəyə qədər, hətta bu müddət ərzində vəziyyətimizi daha da ağırlaşdıran geosiyasi oyunlar oynayıb”. O, 19 oktyabrda atəşkəs razılaşmasını Paşinyanın “Mehriyə rus sülhməramlıların yerləşdirilməsinə görə” qəbul etmədiyi iddiasını da yalan adlandırıb və ilk dəfə olaraq 10 noyabr 2020-ci il bəyanatındakı 9-cu bəndə bu prizmadan yanaşıb: “Ermənistan hakimiyyətini necə adlandırmağınızdan asılı olmayaraq, 10 noyabr tarixli üçtərəfli bəyanatın 9-cu bəndi məhz Mehri ilə bağlıdır. Orda göstərilir ki, Azərbaycanın qərb rayonları ilə Naxçıvanı birləşdirən kommunikasiyaların təhlükəsizliyini Rusiya FTX-nin Sərhəd Xidməti təmin edəcək. İndi Nikol və onun sevimlisi (Makron) danışıqlar apararaq, bu razılaşmadan qurtulmağa çalışırlar”. Beləliklə, erməni müxalifəti də bildirir ki, Zəngəzur dəhlizinə Rusiya FTX-nin Sərhəd Xidməti nəzarət etməlidir. Bu, üçtərəfli bəyanatda əksini tapıb. Elə Azərbaycan da dəhlizə rusların nəzarət etməsində təkid edir. Azərbaycanın tələbində haqlı olduğunu erməni müxalifəti də etiraf edir.
Tahir TAĞIYEV
