Məlum olduğu kimi, 44 günlük müharibənin təfərrüatlarının araşdırılması üzrə komissiyanın iclasında Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan Azərbaycanla atəşkəsə nail olmaq üçün öz hərəkətlərini detallı şəkildə təqdim edib.
Paşinyan ətraflı çıxışında üçtərəfli bəyanatı niyə imzaladığını və müharibənin noyabrın 10-da niyə başa çatdığını izah edib. Paşinyanın müharibə və Ermənistan ordusunun məğlubiyyəti ilə bağlı açıqlamaları həm öz ölkəsində, həm də Azərbaycan cəmiyyətində maraqla qarşılanıb.
“Bir tərəfdən mesaj verir ki, Azərbaycanla sülh sazişi imzalamağa hazırdır, o biri tərəfdən qəbulolunmaz şərtlər irəli sürür”
Bu və digər məsələlərlə bağlı sabiq millət vəkili, hüquqşünas Qulamhüseyn Əlibəyliyə bir sıra suallar ünvanladıq:
- Qulamhüseyn bəy, Paşinyan müharibə və məğlubiyyətlə bağlı etirafları niyə məhz indi etdi?
- Bunun bir neçə səbəbi var. Başlıca səbəb ölkədaxili vəziyyətlə bağlıdır. Məsələ ondadır ki, 44 günlük müharibədə məğlubiyyətlə bağlı Ermənistanda komissiya yaradılıb. Paşinyan da həmin dövrdə ölkəyə rəhbərlik etdiyi üçün bir növ izahat verir. Onun səsləndirdiyi fikirlərdə ölkə cəmiyyətinə çağırış elementləri daha qabarıqdır. Çalışır ki, məğlubiyyətdə məsuliyyət payını azaltsın. Ona görə ki, əvvəlki illərə baxanda Paşinyanın reytinqi aşağı düşüb.
- Paşinyan bu etirafları ilə nəyə nail olmaq istəyir?
- İlk növbədə günahı daha çox əvvəlki hakimiyyətin üstünə atır. Özünü təmizə çıxarmaq üçün bəzi təfərrüatlara varır. İnsafən, onun bəzi fikirlərində həqiqət var. Çünki Ermənistan ordusunun acınacaqlı durumu daha çox əvvəllər ölkəyə rəhbərlik etmiş Köçəryan və Sarkisyanla bağlıdır. O da ola bilər ki, Paşinyan bununla Azərbaycan və Türkiyəyə mesaj verir. O mənada ki, o, 90-cı illərdəki işğal prosesində iştirak etməyib. Ona görə də əvvəlki hakimiyyətlərin günahlarını açıq deyir.
- Sizcə, bu etirafların fonunda Nikolun hansısa planı var, yoxsa onun məlum fikirləri yalnız daxili auditoriyaya hesablanıb?
- Düşünmürəm ki, Paşinyanın iki ölkə münasibətlərinin tənzimlənməsi ilə bağlı hansısa xüsusi planları var. Ona görə də bu fikirlər daha çox ictimai rəyə hesablanmış fikirlərdir. Ancaq məlum müharibə etiraflarından sonra Paşinyan hakimiyyətinin hansı addımlar atacağını proqnozlaşdırmaq çətindir.
- Niyə?
- Ona görə ki, digər Ermənistan rəhbərləri kimi, Paşinyan da səhər bir cür açıqlama verir, amm bir az zaman keçən kimi tamam fərqli açıqlama ilə çıxış edir. O nöqteyi-nəzərdən hesab edirəm ki, sözügedən fikirlər daxili auditoriyaya hesablanmış açıqlamadır. Ola bilsin ki, onun hansısa plan və proqramı var. Ancaq bunun konkret nədən ibarət olduğunu demək çətindir. Faktiki olaraq, bir tərəfdən mesaj verir ki, Azərbaycanla sülh sazişi imzalamağa hazırdır. O biri tərəfdən qəbulolunmaz şərtlər irəli sürür və s. Ona görə də bu ziddiyyətli açıqlamalar həm də Paşinyanın özünü təmizə çıxarmasına xidmət edir.
- O da məlumdur ki, Qərb, xüsusən də ABŞ, Rusiyadan fərqli olaraq, sülh sazişinin tezləşməsində maraqlı görünür. Birləşmiş Ştatların timsalında bununla bağlı Ermənistana təzyiq xarakterli elementlər özünü büruzə verir. O baxımdan Paşinyana bu cür xarici təsirlərin nəticəsi nə ola bilər?
- Problem ondadır ki, Qərbin, o cümlədən ABŞ-ın bu yöndə siyasəti çoxşaxəlidir. Bəli, zahirən elə görünür ki, Qərb prosesin tezliklə yekunlaşmasında maraqlıdır. Ancaq faktiki olaraq, Qərbin əsl niyyəti Rusiyanı regiondan çıxarmaq və özü bura yerləşib bölgəni təsir dairəsinə salmaqdır. Bunun üçün sülh müqaviləsini uzatmaq da bir vasitə ola bilər. Yəni Rusiyanın artıq burada təsiri zəifdir, Rusiya sülhü qoruyub saxlaya bilmir. O üzdən Qərbin silahlı qüvvələri bura yerləşməlidir. Ona görə də bu təsirlər Paşinyanın Rusiyaya qarşı addımlarına stimul verə bilir. Ancaq bütövlükdə, Qərbin bu təsirləri ikibaşlı olduğu üçün proseslərin gedişinə heç də müsbət təsir etmir.
Vidadi ORDAHALLI
