Gədəbəyin Söyüdlü kəndində baş verənlərə bəslənən emosional münasibət artıq yerini obyektiv baxışlara, soyuqqanlı təhlillərə verir. Çünki ilkin olaraq dövriyyəyə bir polisin yaşlı qadının sifətinə gözyaşardıcı qaz vurması kimi çox üzücü videolar buraxıldı.
Təbiidir ki, Azərbaycan cəmiyyəti həmin hadisəyə sərt təpki verdi. Hətta bu səhnəyə DİN rəhbərliyi də haqq qazandırmadı. Qərar verildi ki, polisin yaşlı qadına qarşı etdiyi nalayiq hərəkətlə bağlı araşdırma aparılsın. Ancaq bir polisin etdiyi əməlin fonunda sayı on minlərlə ölçülən bütövlükdə polis qurumunu hədəfə almaq da doğru deyil. Niyəsini izah edim. Polis əmrə tabe bir qurumdur. Harada asayişin qorunması ilə bağlı zərurət ortaya çıxırsa, ora təhkim olunur. Gədəbəydə də belə olub. Əhali etiraza qalxıbsa, ora mütləq polis qüvvələri yeridilməlidir. Bu tələblər haqlı olsa da, olmasa da polis öz vəzifə borcunu mütləq yerinə yetirməlidir. Lakin heç də belə qənaətə gəlinməməlidir ki, polis mütləq kimisə döymək üçün harasa ezam edilir. Gədəbəydə də belə zərurət yaranmışdı. Kütləvi iğtişaş varsa, deməli, həmin ərazidə hər şey ola bilər. Hətta bir qrup vətəndaşla digəri arasında toqquşmanın yaşana biləcəyi də istisna edilmir.
Bu baxımdan da polisin Söyüdlüdə olmasında qeyri-adi nəsə yoxdur.
Sonrakı kadrlara baxanda nəyi gördük? Aydın şəkildə polisə qarşı daş atıldığının, söyüş söyüldüyünün şahidi oluruq. Yəni provokasiyaya çəkilən ilk olaraq polis oldu. Hansı səbəbdən olursa-olsun, polisin daşa basılması, əmrə tabe olan hərbi qulluqçulara xəsarət yetirilməsi, problemləri qara-qışqırıqla həll etmək cəhdləri qəbuledilməzdir. Eyni zamanda polisin və təhlükəsizlik qüvvələrinin qanundan kənar - aşırı, yersiz güc tətbiqi də qınanmalıdır. Biz dəfələrlə şəhərin mərkəzində müxtəlif şuarlarla keçirilən aksiyalarda Azərbaycan polisinin qadınlara qarşı necə təmkinli davrandığının şahidi olmuşuq. Hətta bu məqsədlə qadın polislərdən də istifadə edilib. İndi dağın başına opetativ şəkildə qadın polis qaldırmaq mümkün olmayıbsa, bu o demək deyil ki, qadınıar kişi polisləri daşa basmalıdır.
Aksiyanın mahiyyətinə gəldikdə, Gədəbəydə o zəhərli göl ilə bağlı necə gün idi ki, xaricə bağlı olan media resursları təbliğat aparırdı.
Bütün dünyada vətəndaşlar ekoloji məsələlərlə bağlı aksiyalar keçirir, narazılıq bildirirlər, imkan vermirlər ki, şirkətlər ekoloji tarazlığı pozan fəaliyyətləri həyata keçirsinlər. Bunlar qəbul olunmuş məsələlədir. Ancaq bu o demək deyil ki, bunu qadınların polisi daşqalaq etməsilə həyata keçirmək lazımdır. Əslində, əlaqədar qurumlar bununla bağlı bir qərar verməlidir. Doğrudanmı o zərərli maddələr kəndin vətəndaşlarına bu şəkildə təhlükə törədib?
Olayın ardından keçirilən aksiyadakı təşkilatçılıq və nizamlı davranışlar, mövzuya uyğun “şüar"ların bu gün plakat formasında Gədəbəyin Söyüdlü kəndində qaldirilması da diqqət çəkirdi. Akdiyada qaldırılan birinci şəkil isə iyunun 9-da videoçarxa fon kimi yerləşdirilib və həmin çarx sosial şəbəkələrdə, hətta bəzi xəbər saytlarında tirajlanıb. Yəni iyunun 9-da yayımlanan videoçarx üçün hazırlanan fonlar və aksiyada qaldırılan plakatlar eyni "dizayner"in əl işidir. Bu da bir daha təsdiq edir ki, Söyüdlüdə baş verən aksiya kənd camaatının spontan etirazı deyil, təşkil edilmiş, əvvəldən hazırlanmış süni tədbirdir.
Ərazidə süni göl artıq 10 ildən artıqdır ki, var. Sakinlər bu gölün onların həyatına və sağlamlığına ciddi zərər verdiyini iddia edir. Eyni zamanda ikinci gölün də tikintisinə başlanıldığı deyilir. İcra başçısı isə sakinlərlə görüşündə hər iki iddianın yanlış, hətta sosial şəbəkələrdə xüsusi məqsədlərlə yayılmış dedi-qodular olduğunu deyir. O bildirir ki, Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin mütəxəssisləri göldən nümunələr götürəcək, ekspertizadan keçirəcək, su hövzəsində əhalinin sağlamlığı və təbiət üçün zərərli tullantıların, zəhərli maddələrin olub-olmadığı haqda rəy açıqlayacaqlar. Çünki gölün zəhərli olması haqda bu iddiaları irəli sürənlər hansısa rəsmi monitorinq nəticələrinə, ekspertiza rəyinə əsaslanmır. Sadəcə, gölün onların sağlamlığına ziyan vurduğunu söyləyir. Hətta bu göl ətrafındakı kəndlərdə xərçəng xəstəliyinin geniş yayıldığını da iddia edirlər. Rəsmi şəxs isə bu haqda statistikanın aparıldığını, onu açıqlamağa hazır olduqlarını bildirir. Hətta icra başçısı deyir ki, o özü də gölə yaxın yerdə yaşayır. Əgər belə bir təhlükə olsaydı, orada yaşamazdı.
Ən maraqlısı və təəssüfedicisi isə bu məsələyə verilən reaksiyalarda mövzu ilə ekofəallarımızın Laçinda keçirdiyi aksiya arasında paralellər aparıb, şuarlar səsləndirilməsi oldu. Hətta sosial şəbəkələrdə belə şuarlara da çox rast gəldik: “Hanı bizim Laçın yolunda aksiya keçirən ekofəallarımız?” Bununla kimin əlinə əsas vermiş oluruq? Narahat olmasınlar, ermənilər belə “pasları” yaxşı tutub, istifadə etməyi bacarır. Bir sözlə, hansısa məkrli dairələrin, xarici qüvvələrin təxribatçı əməlləri üçün şərait yaratmalı deyilik. Elə Gədəbəydəki bu olayların da arxasında xarici qüvvələrin qızışdırıcı fəaliyyətinin olduğu göz qabağındadır.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
