Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrov Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatının (KTMT) Xarici İşlər Nazirləri Şurasının iclası çərçivəsində deyib ki, Qərb Bakı ilə İrəvan arasında sülh prosesinə dəstək verməkdə səmimi deyil.
O bildirib ki, Qərbin hərəkətləri NATO və Aİ-nin genişləndirilməsi məqsədinin təzahürüdür: "Ümid edirəm ki, bizim İrəvan və Bakıdakı tərəfdaşlarımız bunu başa düşürlər".
S.Lavrov vurğulayıb ki, Rusiya digər beynəlxalq oyunçuların vasitəçilikdə özünü sınamasına qarşı deyil:
“Əsas odur ki, bu razılaşma Azərbaycan və Ermənistanın, həmçinin hər iki xalqın maraqlarını balanslı şəkildə əks etdirsin”.
Göründüyü kimi, Lavrov deyir ki, Qərb də bu regionda vasitəçilikdə özünü sınaya bilər, ancaq bu cəhdlər Azərbaycanla Ermənistanın maraqları arasında balansın qorunmasına xidmət etməlidi. Əvvəla, beynəlxalq hüquq, ədalət prinsipi olduğu halda, süni balans yaratmaq cəhdi nəyə lazımdır? İkinci, balansı pozan vasitəçi daha çox kimdir? Rusiya, yoxsa Qərb?
Siyasi şərhçi Tofiq Abbasov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, siyasətçilər bir çox hallarda bəyanatlatını verdikdə gəlişigözəl sözlərdən, ibarələrdən istifadə edirlər: “Balans yaratmaq, maraqların nəzərə alınmasını diqqətə gətirmək və s. bu kimi cümlələr işin xeyrinə işləmir. Rusiyanın, əlbəttə ki, burda narazılığı böyükdür. Rusiya çalışır ki, Qərbi regiona buraxmasın. Həqiqətən də düzdür ki, Amerika ilə Qərbi Avropa Ermənistan-Azərbaycan qarşıdurması zəminində hər zaman vahid qüvvə kimi çıxış edir. Onlar birmənalı şəkildə Ermənistanı dəstəkləyir. Rusiya da daha çox Ermənistana meyllidir. Yəni bunu görməmək mümkünsüzdür. Amma Rusiya giley-güzar edirsə, Qərb guya Rusiyanı sıxışdırmaq istəyir, o zaman Rusiyaya nə mane olur ki, bu proseslərdə sağlam moderatorluğu həyata keçirsin, işğalçı ilə işğala məruz qalan tərəflər arasında fərqi görsün. Bu sirr deyil ki, son Soçi görüşü əsnasında prezident İlham Əliyev Vladimir Putinə öz gileyini və iradını bildirmişdi. Demişdi ki, Rusiya tərəfi gördü Qarabağ erməniləri Azərbaycan vətəndaşlığına qayıtmaq istəyir, onların artıq ciddi planları var, artıq orda pozucu fəaliyyətə başladı. Rusiyanın özünün burda maraqları var və bu maraqlar qeyri-sağlam maraqlardır. Həmçinin regionda gərginliyin dondurulmasına qulluq edən hərəkətlərdir. Rusiya bilmir ki, müharibədə Azərbaycan qalib gələndən sonra nə etsin. Burda bəlli olan bir həqiqət var. Qalib tərəf hər zaman öz şərtlərini deməlidir. Azərbaycan isə hələ ki, Ermənistanın bizə vurduğu zərbələrin nəticələrindən danışmır. Biz istəyirik ki, sülh bərqərar olsun. Sülh olsa, Ermənistana da xeyir olar. Ən azından çalışar ki, vurulmuş ziyanın nəticələrini aradan qaldırmaqda iştirak etsin, əlini cibinə salsın”.
Ekspert deyir ki, bu bir qaydadır: “Bizim ərazilərimizdə böyük sahələri, şəhərlərimizi, kəndlərimizi dağıdıblar. İndi də həqiqətdən, bir yığın Qarabağ ermənisinin hüquqlarından, statusundan danışırlar. Ermənistan gərək özü ağlını başına yığsın və anlasın ki, nə Rusiya, nə də Qərb onlara dəstəkçidir. Əksinə, onların xeyrinə olan sülhdür. Bu sülhün əldə olunmamasına çalışanlar da Qərb, Avropa və Rusiyadır. Düşünürəm, ilk növbədə Rusiya özü çalışmalıdır ki, sərhədlərinin yaxınlığında gərginlik ocaqlarının biri azalsın. Aydın məsələdir ki, Amerika regiona gəlmək istəyirsə, ilk məqsədi Ermənistanı Rusiyadan və İrandan ayırmaqdır. Özü hakim qüvvəyə çevrilmək, Ermənistan dövlətinin siyasətini özü müəyyən etmək istəyir. Faktiki olaraq, özünü Rusiya ilə əvəz etmək istəyir. Odur ki, Rusiya gərək bu prosesdə tərəfkeşlikdən daha çox sağlam bir məntiq irəli çıxarsın. Onu da nəzərə alaq ki, Ermənistan Rusiyanın müttəfiqidirsə, biz də Rusiya ilə müttəfiqik. 2022-ci ilin fevral ayının 22-də bu məsələ ilə bağlı Moskvada iki prezident - İlham Əliyev və Vladimir Putin bəyannamə imzaladı. Rusiyanın timsalında Moskva gərək sağlam məntiqə söykənərək anlasın ki, onun hərəkətləri bundan sonra Azərbaycan üçün yox, özü üçün problem yaradacaq. Rusiyanın, demək olar ki, nüfuzu get - gedə zəifləyir, çökür. Bu aydın bir həqiqətdir. Rusiya o dərəcədə özünü qeyri-adekvat tərzdə aparır, elə lazımsız işlərə qol qoyur ki, həm öz nüfuzunu itirir, həm də məmləkət kimi təhlükə mənbəyi olaraq qarşılanır. Bu baş verməsin deyə, Qafqaz bölgəsində Azərbaycan güclü bənd olaraq, gərək öz istədiklərini həyata keçirsin və Rusiya bu proseslərdə bizə mane olmasın. Mane olursa, o zaman öz problemlərini, qayğılarını artırmış olur. Ona görə də hesab edirəm, bu prosesdə rəsmi Moskva çalışır ki, öz imicini, obrazını sağlamlaşdırsın. Bunun üçün də ilk növbədə Azərbaycanın istəklərinə diqqətlə yanaşmalıdır. Bizim istəklərimiz təbii istəklərdir və heç bir qeyri-qanuni əsası yoxdur. Biz müharibədə uzun illər zərərçəkmiş, 1 milyona yaxın qaçqını olan məmləkət idik ki, bu yüklərin hamısını hissə-hissə həll etdik. Ona görə də, Rusiya bu məsələlərə bir qədər həssaslıqla yanaşsın və Ermənistanla həyata keçirdiyi oyunbazlığa da son qoysun. Belə olduğu halda, həqiqətən də Azərbaycanla Ermənistan arasında sülh müqaviləsi bağlana bilər”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
