Cə­fər Cab­bar­lı adı­na Te­atr Mu­ze­yin­də gör­dük­lə­ri­miz, öy­rən­dik­lə­ri­miz...

Azər­bay­can­da mu­zey qu­ru­cu­lu­ğu­na ke­çən əs­rin 20-ci il­lə­rin­də baş­la­nıb. Xal­qın mə­də­ni sər­vət­lə­ri­nin mu­zey­lər­də top­lan­ma­sı  nə­ti­cə­sin­də ta­ri­xi­miz, ar­xeo­lo­gi­ya­mız, şəx­siy­yət­lə­ri­mi­zin ir­si mü­ha­fi­zə olu­nub. Bü­tün dün­ya­da mu­zey­lər tu­rist­lə­rin, mü­tə­xəs­sis­lə­rin ən çox zi­ya­rət et­di­yi, ma­raq gös­tər­di­yi mə­kan­lar­dan­dır.

Azər­bay­can­da fəa­liy­yət gös­tə­rən mu­zey­lər də bu gün tu­rist­lə­rin ən çox ma­raq gös­tər­di­yi, zi­ya­rət et­di­yi mə­də­niy­yət ocaq­la­rı­dır. Öl­kə­miz­də müx­tə­lif pro­fil­li mu­zey­lər fəa­liy­yət gös­tə­rir və hər mu­zey öz sa­hə­si­nə, is­ti­qa­mə­ti­nə gö­rə xid­mət gös­tə­rir. Vax­ta­şı­rı ola­raq biz mu­zey­lə­rə baş çə­kir, bu­ra­da gör­dük­lə­ri­mi­zi oxu­cu­la­rı­mı­za çat­dı­rı­rıq.

Bu ya­xın­lar­da üz tut­du­ğu­muz mu­zey­lər­dən bi­ri Mu­zey Mər­kə­zin­də yer­lə­şən Cə­fər Cab­bar­lı adı­na Te­atr Mu­ze­yi ol­du. Bu mu­zey öz gö­zəl­li­yi, çə­ki­ci­li­yi ilə diq­qət mər­kə­zin­də­dir. Öz funk­si­ya­sı­na, da­şı­dı­ğı mis­si­ya­ya gö­rə xey­li fərq­lə­nən Te­atr Mu­ze­yin­də Azər­bay­can te­atr ta­ri­xi­nin bü­tün dö­nəm­lə­ri  əha­tə olu­nub.

Mu­zey­də olar­kən bu­ra tu­rist­lə­rin gəl­di­yi­ni gör­dük. Mə­lum­dur ki, ha­zır­da pay­tax­tı­mız­da "Ba­kı Ti­ca­rət Fes­ti­va­lı" ("Ba­ku Shop­ping Fes­ti­val") ke­çi­ri­lir. Fes­ti­va­la qa­tıl­maq üçün müx­tə­lif xa­ri­ci öl­kə­lər­dən Ba­kı­ya çox­lu say­da tu­rist gə­lir. On­la­rın ən çox baş çək­di­yi yer­lər­dən bi­ri mu­zey­lər­dir.

Qeyd et­di­yi­miz ki­mi, tu­rist­lər Te­atr Mu­ze­yi­nə də gə­lir və on­lar te­atr­la­rı­mız ba­rə­də mə­lu­mat­lar əl­də edir, hər bir eks­po­nat­la cid­di ma­raq­la­nır. Mu­zey bə­ləd­çi­lə­ri ol­duq­ca səbr­lə, təm­kin­lə hər bir seyr­çi­yə mə­lu­mat ve­rir, on­la­ra te­atr ta­ri­xi­miz haq­qın­da da­nı­şır­lar.

Ora­da öy­rən­dik ki, mə­də­niy­yət oca­ğı 1934-cü il­də ya­ra­dı­lıb. Cə­fər Cab­bar­lı adı­na Azər­bay­can Döv­lət Te­atr Mu­ze­yi Azər­bay­can pe­şə­kar te­atr ta­ri­xi­nin bir əsr­dən ar­tıq döv­rü­nü özün­də əks et­di­rir. Bu ba­rə­də bi­zə mə­lu­mat ve­rən mu­zey əmək­daş­la­rı bil­di­rir ki, mu­zey­də top­la­nan na­dir eks­po­nat­lar sa­yə­sin­də mil­li te­at­rın ya­ran­ma ta­ri­xi, tə­şək­kül döv­rü, müx­tə­lif in­ki­şaf mər­hə­lə­lə­ri, Azər­bay­can mə­də­niy­yə­ti ta­ri­xin­də mi­sil­siz xid­mət­lə­ri olan maa­rif­çi və zi­ya­lı­lar, te­atr ko­ri­fey­lə­ri, sə­nət­kar­lar haq­qın­da tam mə­lu­mat al­maq müm­kün­dür.

Te­atr­şü­nas­lar qeyd edir ki, bu mu­ze­yin fond və eks­po­zi­si­ya­la­rın­da yer alan ma­te­ri­al­lar, sə­nəd­lər müx­tə­lif janr­lı ilk te­atr ta­ma­şa­la­rı­nın proq­ram və afi­şa­la­rın­dan, dra­ma­turq, ak­tyor və re­jis­sor­la­ra məx­sus əl­yaz­ma­lar­dan, mək­tub­lar­dan, rol dəf­tər­lə­rin­dən, fo­to və ne­qa­tiv­lər­dən, ge­yim və de­ko­ra­si­ya es­kiz­lə­rin­dən, ta­ma­şa­la­rın müx­tə­lif pər­də­lə­ri üçün ve­ril­miş səh­nə tər­ti­bat­la­rı­nın ma­ket­lə­rin­dən, şəx­si əş­ya və rek­vi­zit­lər­dən, te­atr kos­tyum­la­rın­dan, ob­raz­la­ra dü­zəl­dil­miş kuk­la­lar­dan və s. iba­rət­dir.

Onu da vur­ğu­la­yaq ki, Mə­də­niy­yət və Tu­rizm Na­zir­li­yi­nin mu­ze­yə gös­tər­di­yi həd­siz diq­qət sa­hə­sin­də mu­zey­də qo­ru­nan eks­po­nat­la­rın ək­sə­riy­yə­ti ori­ji­nal­dır və on­la­rın bir qis­mi xro­no­lo­ji ar­dı­cıl­lıq­la mu­ze­yin 7 zal­dan iba­rət eks­po­zi­si­ya­sın­da sər­gi­lə­nir. Mu­zey əmək­daş­la­rı bil­di­rir ki, 1873-cü il­də Mir­zə Fə­tə­li Axun­do­vun "Lən­kə­ran xa­nı­nın və­zi­ri" ko­me­di­ya­sı əsa­sın­da oy­na­nı­lan ilk te­atr ta­ma­şa­sı­nın afi­şa­sı, ilk te­atr trup­pa­sı­nın 1888-ci ilə aid fo­to­şək­li, 1926-cı il­də Şərq üs­lu­bun­da oy­na­nı­lan "Ham­let" ta­ma­şa­sı­nın ki­no­len­ti, Şərq alə­min­də 1908-ci il­də ilk ope­ra olan "Ley­li və Məc­nun"un prem­ye­ra-proq­ra­mı mu­ze­yin qə­dim eks­po­nat­la­rın­dan­dır.

Te­atr Mu­ze­yi ger­çək bir mə­də­ni-mə­nə­vi xə­zi­nə­dir. Bu­ra­da Azər­bay­can te­at­rı­nın si­ma­sı­nın tam ola­raq can­lan­dı­rıl­dı­ğı­nı de­yən te­atr­şü­nas­lar bil­di­rir ki, mu­zey çox zən­gin­dir. 

Mə­lu­mat­la­ra gö­rə, di­ni adət və ənə­nə­lər­dən, el-oba şən­lik­lə­rin­də rast gə­li­nən te­atr ele­ment­lə­ri­ni əks et­di­rən rəsm­lər, XIX əs­rin əv­vəl­lə­rin­də Av­ro­pa tip­li pe­şə­kar te­at­rın ya­ran­ma­sın­da və in­ki­şa­fın­da ilk cı­ğır­la­rı açan sə­nət fə­dai­lə­ri­nə aid ma­te­ri­al­lar, hə­min döv­rün te­atr hə­ya­tı­nı əks et­di­rən ipək üz­lü yas­tıq və par­ça­lar üzə­rin­də ya­zıl­mış proq­ram­lar, ilk Şərq kon­ser­tin­də ça­lın­mış mu­si­qi alət­lə­ri bö­yük ma­raq do­ğu­rur. Mu­ze­yə gə­lən seyr­çi­lə­rə mil­li te­atr sə­nə­ti­nin so­ra­ğı­nı Azər­bay­ca­nın hü­dud­la­rın­dan kə­na­ra çı­xa­ran bir çox sə­nət­kar­dan ge­niş söh­bət açı­lır.

XIX əs­rin or­ta­la­rın­da əsər­lə­ri Fran­sa və Al­ma­ni­ya­da nəşr olu­nan, Ya­xın Şərq­də və Za­qaf­qa­zi­ya­da dra­ma­tur­gi­ya­nın ba­ni­si sa­yı­lan Mir­zə Fə­tə­li Axun­do­va, öz acı ta­le­yi və sə­nət fə­da­kar­lı­ğı ba­xı­mın­dan dün­ya te­atr­la­rı­na ör­nək ola bi­lə­cək Hü­seyn Ərəb­lins­ki­yə, mü­səl­man alə­min­də ope­ra və ope­ret­ta jan­rı­nın əsa­sı­nı qoy­muş dün­ya şöh­rət­li bəs­tə­kar Üze­yir Ha­cı­bə­yo­va, İta­li­ya­da mu­si­qi təh­si­li al­mış ilk pro­fes­sio­nal ope­ra mü­ğən­ni­si Bül­bü­lə, Şöv­kət Məm­mə­do­va­ya həsr olun­muş gu­şə­lər də Azər­bay­can te­atr sə­nə­ti­nin in­ki­şa­fı pro­se­sin­də Şərq və Qərb mə­də­niy­yə­ti­nin sin­te­zi­ni gö­rük­dü­rür.

Mu­zey­dən al­dı­ğı­mız mə­lu­ma­ta gö­rə, mu­ze­yin sər­gi za­lın­da mün­tə­zəm ola­raq müx­tə­lif möv­zu­lar­da sər­gi­lər ke­çi­ri­lir ki, bu­ra­da şəx­si kol­lek­si­ya­lar, fond­lar­da sax­la­nan na­dir eks­po­nat­lar - fo­to­şə­kil­lər, proq­ram­lar, de­ko­ra­si­ya es­kiz­lə­ri və s. nü­ma­yiş et­di­ri­lir, qüd­rət­li sə­nət­kar­la­ra tez-tez xa­ti­rə ge­cə­lə­ri təş­kil edi­lir, on­la­rın sə­nət yo­lun­dan bəhs edən mü­ha­zi­rə­lər oxu­nur.

Mu­zey­də qo­ru­nan eks­po­nat­lar bir çox el­mi əsə­rin, oçerk­lə­rin, mo­noq­ra­fi­ya­la­rın təd­qi­qin­də, mil­li, rus və Qər­bi Av­ro­pa dra­ma­tur­gi­ya­sı­nın, ba­let mu­si­qi­si­nin Azər­bay­can səh­nə­sin­də bə­dii həl­li­nin öy­rə­nil­mə­si ba­xı­mın­dan ol­duq­ca gə­rək­li­dir.

Vax­ti­lə Azər­bay­can Döv­lət Dram Te­at­rı­nın nəz­din­də açı­lan bu mu­zey­lə bağ­lı bö­yük ədi­bi­miz Əb­dür­rə­him bəy Haq­ver­di­yev de­yir­di: "Ya­şa­sın Azər­bay­can te­at­rı!. Məhz hə­min gün­dən bu mu­zey te­atr ta­ri­xi­nə və te­atr xa­dim­lə­ri­nə aid ya­di­gar­la­rı, əl­yaz­ma­la­rı, fo­to­şə­kil­lə­ri, rəsm əsər­lə­ri­ni, müx­tə­lif sə­nəd­lə­ri top­la­yan və qo­ru­yan mə­bə­də çev­ri­lib".

1963-cü il­də Azər­bay­can Döv­lət Te­atr Mu­ze­yi ləğv edi­lir və Ni­za­mi adı­na Azər­bay­can Ədə­biy­ya­tı Mu­ze­yi­nin Te­atr və dra­ma­tur­gi­ya şö­bə­si­nə çev­ri­lir. Res­pub­li­ka hö­ku­mə­ti 1968-ci il­də hə­min şö­bə­nin ba­za­sın­da "C.Cab­bar­lı adı­na Azər­bay­can Döv­lət Te­atr Mu­ze­yi­nin təş­ki­li haq­qın­da" qə­rar qə­bul edir.

Te­atr­şü­nas­lar qeyd edir ki, rep­res­si­ya il­lə­ri­nin tu­fan­la­rı­na mə­ruz qa­lan te­atr xa­dim­lə­ri­nin də xa­ti­rə­si­nə bö­yük eh­ti­ram­la ya­na­şı­lır. Be­lə ki, 1937-1938-ci il­lə­rin acı yel­lə­ri te­atr xa­dim­lə­ri­nin, ha­be­lə Döv­lət Te­atr Mu­ze­yi­nin üs­tün­dən də əsib, mil­li te­at­rı­mı­zın in­ki­şa­fı­na ağır zər­bə vu­rub. Hə­min il­lər­də bir sı­ra te­atr xa­dim­lə­ri rep­res­si­ya­ya mə­ruz qa­lıb. Bun­la­rın ara­sın­da Döv­lət Te­atr Mu­ze­yi­nin di­rek­to­ru Ağa­kə­rim Şə­ri­fo­vun qo­hum­la­rı da var­dı. Bir qə­dər son­ra Ağa­kə­rim Şə­ri­fo­vu iş­dən azad edir­lər. Məhz hə­min il­lər­də mu­ze­yin el­mi iş­çi­si Afə­rin Məm­məd­bə­yo­va öz hə­ya­tı­nı təh­lü­kə­yə qo­ya­raq rep­res­si­ya qur­ban­la­rı­nın mu­zey­də­ki əş­ya­la­rı­nı giz­lə­dib, ələ keç­mək­dən qo­ru­yub və be­lə­lik­lə, hə­min sə­nəd­lər bu gü­nü­mü­zə gə­lib ça­tıb.

Bu gün mu­ze­yin əsas fon­dun­da 130.000-dən ar­tıq eks­po­nat qo­ru­nur. Bun­lar mil­li te­at­rın ya­ran­ma ta­ri­xi­ni, in­ki­şaf yol­la­rı­nı, te­atr ko­ri­fey­lə­ri­mi­zin hə­yat və ya­ra­dı­cı­lı­ğı­nı özün­də əks et­di­rir. Fond­da qo­ru­nan ma­te­ri­al­la­rın bö­yük ək­sə­riy­yə­ti ori­ji­nal­dır. Mu­zey­də Hü­seyn Ərəb­lins­ki­nin, Hü­seyn­qu­lu Sa­rabs­ki­nin, Üze­yir Ha­cı­bə­yo­vun, Müs­lüm Ma­qo­ma­ye­vin, Cə­fər Cab­bar­lı­nın, İs­ma­yıl Hi­da­yət­za­də­nin, Sid­qi Ru­hul­la­nın, Alek­sandr Tu­qa­no­vun, Mir­zə Ara Əli­ye­vin, Cə­fər Cə­fə­ro­vun, Ədil İs­gən­də­ro­vun, Meh­di Məm­mə­do­vun, İm­ran Qa­sı­mo­vun, Qür­bət Qur­ba­no­vun, Hə­qi­qət Rza­ye­va­nın, Möh­sün Sə­na­ni­nin, Ələs­gər Ələk­bə­ro­vun, Ba­rat Şə­kins­ka­ya­nın, Hö­ku­mə Qur­ba­no­va­nın, Məm­məd­ka­mal Ka­zı­mo­vun, Ama­li­ya Pə­na­ho­va­nın və on­lar­la be­lə sə­nət­kar­la­rın şəx­si ar­xiv­lə­ri, on­la­ra məx­sus ya­zı­lı sə­nəd­lər və xa­ti­rə əş­ya­la­rı sax­la­nır.

Bun­dan əla­və, fond­da na­dir ki­tab­la­ra da rast gə­li­nir. M.F.Axun­do­vun 1853-cü il­də Tif­lis­də nəşr olun­muş po­vest və ko­me­di­ya­la­rı, 1923-cü il­də nəşr olun­muş "Azər­bay­can-türk te­at­rı­nın müx­tə­sər ta­rix­çə­si", 1928-1929-cu il­lər­də çap­dan çıx­mış rus­ca-türk­cə lü­ğət­lər bu nü­mu­nə­lər­dən­dir.

Bu­ra­da müx­tə­lif il­lə­rə aid fo­to­şə­kil­lər, ötən əs­rin əv­vəl­lə­rin­də şü­şə­yə çə­kil­miş ne­qa­tiv­lər, elə­cə də Ab­bas Mir­zə Şə­rif­za­də, Ül­vi Rə­cəb, Ka­zım Zi­ya, Mər­ziy­yə Da­vu­do­va, Əzi­zə Məm­mə­do­va, So­na Ha­cı­ye­va, Şöv­kət Məm­mə­do­va, Bül­bül, Hə­qi­qət Rza­ye­va, Qə­mər Al­mas­za­də və bu ki­mi sə­nət­kar­la­ra da­ir ma­te­ri­al­lar top­la­nıb. Te­atr rəs­sam­la­rın­dan Əzim Əzim­za­də, Rüs­təm Mus­ta­fa­yev, İs­ma­yıl Axun­dov, Mi­xa­il Ti­xo­mi­rov, Ni­ko­lay Ov­zin­ni­kov, Qə­zən­fər Xa­lı­qov, Nüs­rət Fə­tul­la­yev, Mi­ka­yıl Ab­dul­la­yev, İz­zət Se­yi­do­va, Bə­du­rə Əf­qan­lı, Ka­zım Ka­zım­za­də, Ən­vər Al­mas­za­də, Əy­yub Fə­tə­li­yev, Hə­sən Mus­ta­fa­yev, Al­tay Se­yi­dov, Ser­gey Ye­fi­men­ko, El­zin As­la­nov, El­zin Məm­mə­dov və baş­qa­la­rı­nın müx­tə­lif ta­ma­şa­la­ra çək­di­yi bir sı­ra es­kiz­lər məhz bu­ra­da qo­ru­nur.

Mu­ze­yin Fo­no­te­ka şö­bə­sin­də ke­çən əs­rin te­atr ta­ma­şa­la­rı­nın, ay­rı-ay­rı sə­nət­kar­la­rın səs­lə­ri­nin ya­zıl­dı­ğı lent ya­zı­la­rı qo­ru­nur. Se­yid Şu­şins­ki­nin, Mə­cid Beh­bu­do­vun və bu ki­mi us­tad sə­nət­kar­la­rın ifa­la­rı olan qram­ma­fon val­la­rı şö­bə­nin ən qə­dim eks­po­nat­la­rın­dan­dır. Ab­bas Mir­zə Şə­rif­za­də­nin "Şeyx Sə­nan", "Ham­let" ta­ma­şa­la­rın­da­kı mo­no­lo­qu, Mər­zi­yə Da­vu­do­va, Sid­qi Ru­hul­la, Fat­ma Qəd­ri, Ələs­gər Ələk­bə­rov, Mir­zə Ara Əli­yev, Hö­ku­mə Qur­ba­no­va və di­gər te­atr ko­ri­fey­lə­ri­mi­zin səs­lə­ri ya­zıl­mış lent ya­zı­la­rı, müx­tə­lif ta­ma­şa­lar­dan par­ça­lar bu şö­bə­də sax­la­nır.

Mu­zey­dən al­dı­ğı­mız mə­lu­ma­ta gö­rə, ha­zır­da şö­bə­də 180 ad­da eks­po­nat top­la­nıb. Mu­ze­yin ki­tab­xa­na fon­du ədə­bi tən­qi­də, te­atr tən­qi­di­nə və ta­ri­xi­nə, sə­nət­kar­la­rın hə­yat və ya­ra­dı­cı­lı­ğı­na həsr olun­muş nəşr­lə­ri əl­də edə­rək oxu­cu­la­rın is­ti­fa­də­si­nə ve­rir. Bun­la­rın sı­ra­sın­da C.Cə­fə­ro­vun "Dra­ma­tur­gi­ya və te­atr", Q.Məm­məd­li­nin "Azər­bay­can te­atr sal­na­mə­si", M.Məm­mə­do­vun "Te­atr dü­şün­cə­lə­ri", G.Kə­ri­mo­vun "Azər­bay­can pe­şə­kar te­at­rı­nın ta­ri­xi və in­ki­şaf mər­hə­lə­lə­ri", "Gənc­lik və gö­zəl­lik te­at­rı", A.Ta­lıb­za­də­nin "Us­tad və ay­na", G.Rə­him­li­nin "Üç əs­rin yüz otuz ili", A.Şə­ri­fo­vun "Azər­bay­can­da türk te­atr ta­ri­xi­nin ma­te­ri­al­la­rı", Ə.Ələk­bə­ro­vun "So­na Ha­cı­ye­va", Ə.Əli­ye­va­nın "Bi­zim GTT", "H.Ərb­lins­ki" ad­lı ki­tab­la­rı qeyd edil­mə­li­dir. Ki­tab­xa­na­da 4.000 ad­da ma­te­ri­al sax­la­nır.

Mu­ze­yin fon­du da­im ye­ni ma­te­ri­al­lar­la zən­gin­lə­şir. El­mi əmək­daş­lar te­atr­lar­la sıx əla­qə sax­la­yır, hər ilin te­atr möv­sü­mü­nə da­ir ma­te­ri­al­la­rı mu­ze­yə top­la­yır­lar. Elə­cə də mu­ze­yin fo­toq­ra­fı re­per­tu­ar­da olan ta­ma­şa­la­rın fo­to­çə­ki­liş­lə­ri­ni apa­rır.

Mu­zey əmək­daş­la­rı qeyd edir ki, əmək­daş­lar tə­rə­fin­dən bu gü­nə qə­dər top­la­nan və mü­ha­fi­zə olu­nan ma­te­ri­al­lar te­atr ta­ri­xi­miz­lə bağ­lı ye­ni təd­qi­qat­lar üçün əvə­ze­dil­məz xə­zi­nə­dir. Tə­sa­dü­fi de­yil ki, mu­zey 2004-cü il­də Azər­bay­can Te­atr Xa­dim­lə­ri İt­ti­fa­qı tə­rə­fin­dən "Azər­bay­can te­atr ta­ri­xi­nə da­ir ma­te­ri­al­la­rın top­la­nıl­ma­sı və qo­run­ma­sı­na gö­rə" "Qı­zıl Dər­viş" mü­ka­fa­tı­na la­yiq gö­rü­lüb.

Mu­ze­yin 7 zal­dan iba­rət eks­po­zi­si­ya­sı te­atr mə­də­niy­yə­ti­mi­zi əks et­di­rən ta­ri­xi xro­no­lo­gi­ya üz­rə qu­ru­lub.

Mu­zey­də seyr­çi­lə­ri, xü­su­sən də tu­rist­lə­ri cəlb edən bir sı­ra özəl cə­hət­lər var ki, on­lar Azər­bay­can te­at­rı­nın tam mən­zə­rə­si ilə ta­nış ola bi­lir. Mu­zey əmək­daş­la­rı bil­di­rir ki, son il­lər öl­kə­mi­zə baş­la­nan tu­rist axı­nı mu­zey seyr­çi­lə­ri­nin art­ma­sı­na da müs­bət tə­sir gös­tə­rir. Vax­ta­şı­rı ola­raq bu mu­ze­yə də tu­rist­lə­rin gəl­di­yi­ni de­yən mu­zey əmək­daş­la­rı bil­di­rir ki, tu­rist­lər bi­zim te­atr ta­ri­xi­miz­lə cid­di ma­raq­la­nır.

Sə­nət­şü­nas Tə­ra­nə Əli­za­də bi­zim­lə söh­bə­tin­də bil­dir­di ki, C.Cab­bar­lı adı­na Te­atr Mu­ze­yi öz uni­kal­lı­ğı və da­şı­dı­ğı mis­si­ya ilə böl­gə­də özü­nə şöh­rət qa­za­nıb. Bu mu­ze­yin can­lı ta­rix ol­du­ğu­nu de­yən sə­nət­şü­na­sın söz­lə­ri­nə gö­rə, adam bu­ra da­xil olan­da özü­nü ta­ma­mi­lə müs­bət au­ra­da hiss edir: "Biz tə­lə­bə vax­tı Te­atr Mu­ze­yi­nə tez-tez ge­dir­dik. Bu­ra doğ­ru­dan da mü­qəd­dəs bir yer­dir. Bu mu­zey­də Azər­bay­can te­at­rı­nın bü­tün mər­hə­lə­lə­ri, bü­tün dövr­lə­ri əks olu­nub. Te­atr xa­dim­lə­ri­miz­lə bağ­lı fakt­lar, ma­te­ri­al­lar, on­la­rın rol dəf­tər­lə­ri, ge­yim­lə­ri bö­yük ma­raq do­ğu­rur. On­la­ra bax­dıq­ca, san­ki o sə­nət­kar­la­rın özü­nü gö­rür­sən. Te­atr ta­ri­xi­mi­zin can­lı si­ma­sı ya­şa­dı­lır bu mu­zey­də. Də­fə­lər­lə ora­da tu­rist­lər də gör­mü­şəm. On­lar əsa­sən tər­cü­mə­çi ilə gə­lir. Tu­rist­lər hər bir eks­po­nat­la ma­raq­la­nır. Adam hiss edir ki, on­lar bi­zim te­atr ta­ri­xi­nə ba­xıb öz­lə­rin­də xal­qı­mı­zın mə­də­niy­yə­ti haq­qın­da tə­səv­vür ya­ra­dır".

İra­də SA­RI­YE­VA