Əyyub Kərimli: “Ermənistanın həmin atom elektrik stansiyasının fəaliyyətini dayandırması, məhdudlaşdırması tam məqsədəuyğun olardı”
Prezident İlham Əliyev AzTV-yə müsahibəsində bildirib ki, işğaldan azad edilmiş Cəbrayıl rayonunda çox böyük yarımstansiya inşa olunub: “O yarımstansiyanın əsas funksiyası ötürücü fəaliyyətdir. Yəni belə yarımstansiyalara çevirici yarımstansiyalar deyirlər. Bu, daxili təminat üçün yox, yəni böyük enerji həcmlərinin ötürülməsi üçün tikilib. O hazırdır. O, məhz Zəngəzur elektrik dəhlizi üçün tikilmişdir”.
Prezident həmçinin “Metsamor” təhlükəsindən də danışıb.
“Ermənistan ərazisində bizim mütəxəssislər tərəfindən aparılan təhlil nəticəsində hətta yerlər də müəyyən edildi - harada elektrik dirəkləri quraşdırılmalıdır. Ümid edirəm ki, Ermənistan tərəfi də bu məsələni uzatmayacaq. Çünki bu, birinci onların özlərinə lazım ola bilər. Çünki onların bu gün əsas enerji mənbəyi atom elektrik stansiyasıdır. Onun da idarəetməsi onların əlində deyil. Bu birincisi. İkincisi, bu stansiya köhnəlib və bütün bölgə üçün təhlükə mənbəyidir. Dəfələrlə Azərbaycan və Türkiyə müxtəlif beynəlxalq platformalarda bu məsələ ilə bağlı öz narahatlıqlarını ifadə ediblər. O stansiyanın ömrünün uzadılması sonsuz proses ola bilməz, gec-tez bağlanmalıdır. Təbii ki, o bağlanarsa, Ermənistan tamamilə enerji böhranına yuvarlanacaq. Ona görə, necə deyərlər, bir əlavə mənbənin olması ancaq xeyir gətirə bilər”, - Prezident Əliyev bildirib.
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin bəyanatında qeyd olunur ki, köhnəlmiş və region üçün böyük təhlükə yaradan Metsamor Atom Elektrik Stansiyası gec-tez bağlanmalıdır. Zəngəzur dəhlizi və ya TRIPP layihəsi çərçivəsində ərazidən elektrik xətlərinin çəkilməsi gələcəkdə Ermənistanın enerji təminatına alternativ mənbə qazandıracaq. Stansiya texniki köhnəlib və bütün Cənubi Qafqaz bölgəsi üçün ciddi ekoloji və nüvə təhlükəsi yaradır. Azərbaycan və Türkiyə məsələni dəfələrlə beynəlxalq tribunalarda qaldırıblar. Stansiyanın istismar müddətinin sonsuz qədər uzadılması qeyri-mümkündür.
Zəngəzur marşrutu vasitəsilə ötürüləcək elektrik xətləri Ermənistanın gələcək enerji böhranının qarşısını ala bilər. Ermənistan hazırda stansiyanın işləmə müddətini 2036-cı ilə qədər uzatmağa çalışsa da, beynəlxalq sazişlərə əsasən obyekt ekvivalent güclə əvəz olunmalıdır.
İqtisadi və Sosial Araşdırmalara Yardım İctimai Birliyinin sədri, iqtisadçı Əyyub Kərimli baki-xeber.com-a bildirdi ki, bu gün Ermənistanın nəinki enerji sahəsi, iqtisadiyyatının digər sahələri də Rusiyadan aslıdır. Ə.Kərimli qeyd etdi ki, bu amil də müstəqil iqtisadi siyasət yürütmək istiqamətində Ermənistana ciddi təsirlər göstərir. “Bu gün Ermənistan alternativ enerji təchizatına möhtacdır və bunu axtarır. Əgər Ermənistan istəyirsə ki, müstəqil bir dövlət kimi işini davam etdirsin o halda əlbəttə Ermənistanın ciddi enerji təchizatına da ehtiyacı var. Bu yaxınlarda ölkəmizdən Ermənistana yanacaq göndərildi. Daha səmərəli olar ki, Ermənistan enerji təchizatını Azərbaycan üzərindən həyata keçirsin. Bu həm iqtisadi cəhətdən səmərəli olar, həm də təchizat qiymətləri dah aşağı olar. Digər tərəfdən, belə olarsa Rusiyadan aslılıq kifayət qədər məhdudlaşdırılacaq. Bu gün Ermənistan “Metsamor” Atom Elketrik Stansiyasından enerji əldə edir. Demək olar ki, onun da idarəsi Rusiyanın əlindədir. Bu da Ermənistanı bir ölkə kimi enerji aslılığına səbəb olur. Hesab edirəm ki, Ermənistan həm siyasi, həm iqtisadi baxımdan regiona inteqrasiya etmək istəyirsə Azərbaycanın buna imkanları kifayət qədər mövcuddur. Azərbaycandan enerji almaqla bu onlara həm iqtisadi, həm siyasi cəhətdən ciddi dəstək ola bilər. Həmçinin, enerji daşıyıcılarının qiymətinin kifayət qədər aşağı enməsi mümkündür. Bu gün Azərbaycanın kifayət qədər enerji ixracı potensialı var. Azərbaycan nəinki Ermənistana, eləcə də bir çox ölkələrə enerji ixrac etmək potensialına malikdir”.
Ə.Kərimli qeyd etdi ki, bura həm bərpa olunan, yaşıl enerji, həm də digər mənbələrdən alınan elektrik enejisi Azərbaycanda kifayət qədər mövcuddur. “Bu baxımdan Ermənistan həm də Azərbaycan üçün də maraqlı bazar ola bilər.
Bu cür istismar müddəti başa çatmış atom elektrik stansiyalarının fəaliyyəti ziyanlıdır. Bu bütün mənalarda köhnəlib. “Metsamor” Sovet dövründə inşa edilmişdi. Əminəm ki, hazırda bu atom elektrik stansiyasının texniki göstəriciləri, parametrləri müasir təhlükəsizlik sistemlərinə qəti cavab vermir. Digər tərəfdən, sözsüz, həm də ətraf mühit üçün ciddi zərərləri mövcuddur. Çünki o aşılanıb, köhnəlib. Başqa tərəfdən, bu cür atom elektrik stansiyalar nəinki yerləşdiyi ölkə, bütövlükdə region üçün ciddi təhlükə mənbəyidir.
Biz illər əvvəl baş vermiş Çernobıl qəzasının şahidiyik, hansı dağıntılara, hansı radiasiyalara səbəb olduğunu bilirik. Bu baxımdan, fikrimcə, daha məqsədəuyğun olardı ki, Ermənistan öz enerji potensialını, tələbatını diverfikasiya etsin, daha alternativ və təhlükəsiz enerji vasitəsilə öz enerji istehlakını təmin etsin. Ümumi regionun təhlükəsizliyi naminə Ermənistanın həmin atom elektrik stansiyasının fəaliyyətini dayandırması, məhdudlaşdırması tam məqsədəuyğun olardı”-deyə Ə.Kərimli vurğualdı.
İradə SARIYEVA
