BMT-nin 19 noyabr 2026-cı ildə açıqladığı son hesabata əsasən, Azərbaycan Elektron Hökumətin İnkişafı İndeksi (EHİİ / EGDI) üzrə 36 pillə irəliləyərək 194 ölkə arasında 38-ci yerə yüksəlib. Azərbaycanın BMT-nin 2026-cı il Elektron Hökumətin İnkişafı İndeksi (EGDI) üzrə 36 pillə irəliləyərək 194 ölkə arasında 38-ci yerə yüksəlməsi rəqəmsal transformasiya sahəsində ciddi və diqqətəlayiq nəticədir. Bu, sadəcə dövlət xidmətlərinin internetə keçirilməsi deyil, dövlət idarəçiliyinin, vətəndaşla dövlət arasında münasibətlərin və informasiya infrastrukturunun rəqəmsal müstəvidə inkişafının göstəricisidir.
Azərbaycan 2024-cü ildə 74-cü yerdə olduğu halda, 2026-cı il hesabatında 38-ci pilləyə yüksəlib. Ölkənin ümumi EGDI göstəricisi 0,7607-dən 0,8847-yə çatıb. Bu, indeksin hesablanmasında istifadə olunan ümumi göstəricinin təxminən 16,3 faiz artması deməkdir. Bu, Azərbaycanın rəqəmsal dövlət idarəçiliyi sahəsində beynəlxalq müqayisədə mövqeyinin gücləndiyini göstərir. Xüsusilə onlayn dövlət xidmətlərinin inkişafında əldə olunan nəticələr diqqət çəkir. Dövlət xidmətlərinin internet üzərindən təqdim olunması, rəqəmsal platformaların keyfiyyəti, xidmətlərin əlçatanlığı, vətəndaşların elektron iştirak imkanları və dövlətin rəqəmsal xidmətlər sisteminin inkişafı qiymətləndirilir. İnternetə çıxış, genişzolaqlı internet, mobil rabitə, telekommunikasiya infrastrukturu və rəqəmsal xidmətlərdən istifadə üçün texniki imkanlar nəzərə alınır. Əhalinin təhsil səviyyəsi, savadlılıq, təhsil imkanları və rəqəmsal texnologiyalardan istifadə üçün zəruri olan insan potensialı qiymətləndirilir.
Bu üç komponent birlikdə qiymətləndirilir. Yəni ölkənin yalnız elektron xidmətlərinin çox olması kifayət deyil. Həmin xidmətlərdən istifadə etmək üçün internet infrastrukturu və rəqəmsal bacarıqlara malik əhali də olmalıdır. Azərbaycanın 2026-cı il nəticələrində ən diqqətçəkən göstərici Onlayn Xidmətlər İndeksidir (OSI). Azərbaycan Onlayn Xidmətlər İndeksi üzrə 2024-cü ildə 67-ci yerdən 2026-cı ildə 11-ci yerə yüksəlib.
Bu, 56 pilləlik irəliləyişdir. Daha maraqlı məqam isə onlayn xidmətlərin təqdim edilməsi üzrə Azərbaycanın dünyada 10-cu yerdə qərarlaşması və institusional çərçivə alt-indeksi üzrə birinci olmasıdır. Bu nəticələr göstərir ki, ölkədə elektron xidmətlərin sadəcə sayının artırılması deyil, onların təşkilati və institusional əsaslarının formalaşdırılması istiqamətində də mühüm işlər görülüb.
Azərbaycanın rəqəmsal hökumət sahəsində əldə etdiyi nəticələri bir neçə istiqamətdə izah etmək olar:
mygov platforması – müxtəlif dövlət qurumlarının xidmətlərinin vahid rəqəmsal mühitdə birləşdirilməsi;
digital.bridge – dövlət qurumları arasında məlumat mübadiləsinin genişləndirilməsi və inteqrasiyanın gücləndirilməsi;
Kağızsız hökumət prinsipi – sənəd dövriyyəsinin rəqəmsallaşdırılması, fiziki sənədlərə və bürokratik prosedurlara ehtiyacın azaldılması;
Dövlət xidmətlərinin rəqəmsallaşdırılması – vətəndaşın dövlət qurumlarına fiziki müraciət etmədən bir sıra xidmətlərdən istifadə imkanlarının genişləndirilməsi; İnstitusional koordinasiya – rəqəmsal transformasiyanın ayrı-ayrı qurumların təşəbbüsü deyil, vahid dövlət siyasəti çərçivəsində həyata keçirilməsi.
BMT-nin qiymətləndirməsində dövlət xidmətlərinin inteqrasiyası, həyat hadisələrinə uyğun xidmətlərin təşkili, rəqəmsal infrastruktur və süni intellektdən istifadə imkanları da daha geniş nəzərə alınıb. Əslində, elektron hökumətin inkişafı statistik göstəricilərdən daha çox, insanların gündəlik həyatında hiss olunmalıdır. Azərbaycanın 38-ci yeri tutması onu elektron hökumət sahəsində dünyanın yüksək inkişaf etmiş ölkələri qrupuna yaxınlaşdırır. Onlayn xidmətlər göstəricisində isə ölkənin bir sıra inkişaf etmiş dövlətləri geridə qoyması xüsusilə diqqətəlayiqdir. Amma burada mühüm bir məqam var: elektron xidmətlər üzrə yüksək reytinq bütün dövlət idarəçiliyi sisteminin eyni səviyyədə inkişaf etdiyini göstərmir.
Bu indeks rəqəmsal xidmətlərin, infrastrukturun və insan kapitalının inkişafını qiymətləndirir. Azərbaycanın əldə etdiyi nəticəni qorumaq və daha da inkişaf etdirmək üçün növbəti mərhələdə əsas məsələ rəqəmsal xidmətlərin sayını artırmaqdan daha çox, onların keyfiyyətini, inteqrasiyasını və proaktivliyini yüksəltmək olmalıdır. Dövlət vətəndaşın müraciətini gözləyən sistemdən, onun ehtiyacını əvvəlcədən müəyyənləşdirən sistemə keçməlidir. BMT-nin 2026-cı il hesabatında da rəqəmsal hökumətdən süni intellektlə dəstəklənən, daha proaktiv və ehtiyacları qabaqcadan müəyyən edən dövlət idarəçiliyinə keçid məsələsi xüsusi vurğulanır.
Bu nəticənin ən mühüm tərəfi Azərbaycanın onlayn dövlət xidmətləri üzrə dünyanın ilk 11 ölkəsi arasında yer alması, xidmətlərin təqdim edilməsi üzrə 10-cu, institusional çərçivə üzrə isə birinci olmasıdır. Bu, rəqəmsal dövlət quruculuğunda Azərbaycanın artıq sadəcə inkişaf edən ölkə deyil, bir sıra istiqamətlərdə qabaqcıl təcrübəyə malik ölkələrdən biri olduğunu göstərir.
Bu, Azərbaycanın elektron hökumət sahəsində əldə etdiyi nailiyyətlərin miqyasını göstərən mühüm göstəricidir. 36 pilləlik yüksəliş sadəcə statistik göstərici deyil. Bu, Azərbaycanın rəqəmsal dövlət quruculuğunda qısa müddətdə ciddi irəliləyiş əldə etdiyini və beynəlxalq reytinqlərdə mövqeyini əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdırdığını nümayiş etdirir.
İradə SARIYEVA