Bazar günü günü, 22 noyabr 2026
     

Ərdoğan “Məkkə sazişi”nin arxasındakı sirri açdı - Ekspertlər şübhə ilə baxır...

Image


Abutalıb Səmədov: “Hesab edirəm ki, bu sazişin bütün bölgəni əhatə etmək ehtimalı yoxdur”

Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanı və Pakistan arasında "Məkkə sazişi" (və ya Məkkə Birgə Müdafiə Sazişi) imzalanıb. Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan “Sharkul Awsat” qəzetinə müsahibəsində deyib ki, BMT Nizamnaməsinin 51-ci maddəsində təsbit olunmuş müdafiə hüququnu da təsdiqləyən bu saziş heç bir ölkəni hədəf almır. “Əksinə, saziş bölgəmizdə sülhü, rifahı və sabitliyi təmin etməyi qarşısına məqsəd qoyan bütün qardaş ölkələrin qoşulmasına açıqdır.

Nəticə etibarilə, bizim baxışımız üç ölkə ilə məhdudlaşmır. Məqsədimiz bu təşəbbüsü daha da genişləndirmək və mümkün olduğu təqdirdə, bir gün regiondakı bütün ölkələrin bu çətir altında birləşməsini təmin etməkdir. Bu, bölgəyə davamlı sabitlik gətirəcək ən mühüm addım olacaq”, - Ərdoğan bildirib.

Ərdoğan qeyd edib ki, Türkiyə uzun müddətdir bölgədə sülhün, sabitliyin və təhlükəsizliyin gücləndirilməsi üçün aidiyyəti ölkələrin müntəzəm məsləhətləşmələr aparmasının vacibliyini bildirir və siyasətini də buna uyğun qurur:

“Çünki regional problemlərin həllində kənardan tətbiq edilən reseptlərin hansı fəlakətlərə gətirib çıxardığını bilirik. Bu səbəbdən Türkiyə olaraq hər zaman region ölkələrinin öz iradəsini və ortaq düşüncəsini həlledici amilə çevirmək istiqamətində siyasət yürüdürük. Ona görə də Məkkədə yaradılan üçtərəfli mexanizmi gündəlik hadisələrə verilmiş ani reaksiya kimi qiymətləndirə bilmərik. Atdığımız addım dəyişən regional şəraitə cavab olaraq ortaya qoyulmuş strateji iradədir.

Türkiyə olaraq hər zaman gərginliyin deyil, diplomatiyanın, qarşıdurmanın deyil, dialoqun, parçalanmanın deyil, regional əməkdaşlığın güclənməsinin tərəfdarı olmuşuq. Biz bütün tərəflərlə danışa bilən, lazım gəldikdə çətin məsələlərdə məsuliyyət daşımağı bacaran bir ölkə olaraq, regionumuzda davamlı sülh və sabitliyin bərqərar olması üçün üzərimizə düşəni etməyə davam edəcəyik”.

Türkiyə lideri əlavə edib ki, Məkkə paktı heç bir ölkəyə qarşı yönəlməyib və bunun Bəsrə körfəzi regionunda təhlükəsizliyin gücləndirilməsinə töhfə verəcəyinə inanır.

Ərdoğan “Məkkə sazişi”ndən danışarkən deyib ki, məqsəd bu hər hansı bir ölkəyə qarşı çevrilməyib, gələcəkdə region ölkələrini bu sazişə cəlb etməkdir.

Nə dərəcədə ehtimal etmək olar ki, regionun bütün ölkələri bu sazişə qoşulacaq? Region ölkələri Azərbaycandır, Körfəz ölkələridir, Suriya, İordaniya, Mərkəzi Asiya ölkələridir. Bunlar “Məkkə Sazişi”nə qoşula bilərlərmi?

Regionun bütün ölkələtinim “Məkkə sazişi”nə qoşulmaq ehtimalının şübhəli olduğunu düşünənlər, bunun mümkün olmayacağını deyənlər də var. Ümumiyyətlə, bu şübhələr nə dərəcədə haqlıdır?

“Alyans”SAM-ın sədri Abutalıb Səmədov baki-xeber.com-a bildirdi ki, “Məkkə sazişi” barədə danışıqlar 2 il 8 ay davam erdib. “O danışıqlarda son nəticədə o sazişi imzalayan ölkələrdən başqa Misir də iştirak edib. Ancaq imzalamyıb. Türkiyənin xarici işlər naziri bunu texniki məsələ adlandırıb və deyib ki, yəqin yaxın vaxtlarda Misir bu sazişə qoşulacaq. Mətbuatın yazdığına görə, Misir qoşulmayıb, ona görə ki, bunu müdafiəsazişi yox, siyasi sənəd hesab edir. “Məkkə sazişi”nin, bu “Üçlər bloku”nun perspektivi varmı? Düşünürəm ki, yaxın illərdə bu blokun bütün regionu əhatə etməsi ehtimalı o qədər də yüksək deyil. Baxmayaraq ki, NATO-nun 5-ci maddəsi burada yazılıb. Sənəd dərc olunmayıb, yalnız mətbuat üçün məlumat verilib. Bir neçə mühüm məqam açıqlanıb. Birinicisi, NATO-nun 5-ci maddəsi qeyd olunub. Yəni bir ölkəyə hücum üç ölkəyə hücum sayılacaq. İkincisi, müdafiə sənayesi sahəsində əməkdaşlıq, birgə təlimlər keçirmək və sair vurğulanıb. “Bu müdafiə blokudur” deyilir. Ancaq konkret bir ölkəyə qarşı yaradılmayıb. Məlumdur ki, NATO yarananda Sovetlər İttifaqını, sonra da “Varşava” müqaviləsini əsas rəqibi kimi göstərdi, o təhlükədən özünü qorumaq üçün yarandığını dedi. Son illərdə də Rusiya əsas təhlükə kimi göstərilir. Amma burada təhlükə göstərilməyib. Halbuki, təhlükə olmasa blok yradılmaz. Deməli hansısa təhlükələrə qarşı bu blok yaradılıb. Pakistan və Türkiyə tamamilə fərqli durumda olan ölkələrdir. Səudiyyə Ərəbistanı İran və onun proksi gücləri tərəfindən hücuma məruz qalan ölkədir. Pakistanla Səudiyyə Ərəbistanı arasında keçən il müdafiə sazişi imzalanıb. İndi belə bəyanatlar var ki, guya İran da ora daxil ola bilər. Ərdoğanın bəyanatından da belə bir nəticə çıxır. Əgər İran bura daxil ola bilərsə özlərini kimdən qorumaq istəyirlər? Bəlkə gələcəkdə kimsə İsrailin də ora daxil olmaq ehtimalından danışa bilər. Onda o blokun yaranmasına nə ehtiyac var? Çoxlu suallar var. Katiblik Səudiyyə Ərəbistanında yerləşəcək. Uzun illər NATO üzvü olan və bu sahədə təcrübəyə malik Türkiyədə yox, Səudiyyə Ərəbistanında. Üç ölkənin ortaq dili yoxdur. Bu ortaq blok üçün çox vacibdir. Məlumdur ki, NATO-da ortaq dil, ortaq komandanlıq var. Bu da nə vaxt yaranar, bu da başqa bir məsələdir. Hələ radifikasiya da olunmayıb. Problemlər həddindən artıq çoxdur. Sözün düzü, bu blokun gələcəyi və Ərdoğanın istədiyi şəkildə böyümək ehtimalı o qədər də böyük deyil”.

A.Səmədovun sözlərinə görə, yəqin bu istiqamətdə Azərbaycanla da danışıqlar aparılıb. A.Səmədov hesab edir ki, yaxın illərdə Azərbaycanın bu hərbi bloka daxil olmaq ehtimalı yoxdur. “Mərkəzi Asiya ölkələrindən isə heç danışmağa da dəyməz. Onlar KTMT-nin üzvüdürlər və yaxın illərdə yəqin ki, bu hərbi blokdan çıxmayacaqlar. Bir sözlə, bu blokun hətta üç, yaxud dörd ölkə ilə səmərəli (ehtimal var ki, Misir qoşulmasa da, yaxın zamanlarda Qətərin bu bloka qoşulma ehtimalı var-A.S.) fəaliyyət göstərmək ehtimalı o qədər yüksək deyil. Kifayət qədər zamana ehtiyac var. Hesab edirəm ki, bu sazişin bütün bölgəni əhatə etmək ehtimalı yoxdur”-deyə A.Səmədov qeyd etdi.

İradə SARIYEVA




DİGƏR XƏBƏRLƏR

VİDEO

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

“Günəş fəallığı” Xəzər suyuna təsir edən sonuncu amıldir - Rusiyadan gələn izaha cavab...

Putin “nüvə çantası”nı özü ilə Çinə niyə aparmışdı...

Ermənilər Qarabağda Amaras udin-alban abidəsinə kor iddialardan əl çəkmirlər...

SON XƏBƏRLƏR

21.11.2026 / 22:23
Rusiya raketləri Polşada gərginliyi artırdı – NATO hərəkətə keçəcəyini açıqladı...

21.11.2026 / 22:05
Prezident İlham Əliyevin Vyetnama səfəri başa çatıb

21.11.2026 / 21:24
Trampdan İranla bağlı ŞOK PLAN – gələcək Ağ Ev rəhbərlərinin də əl-qolu bağlanacaq...

21.11.2026 / 20:19
Ukrayna ilə bağlı bənd Tramp-Si-Putin bəyanatından son anda çıxarıldı... Finlandiya prezidentindən sensasion iddia...

21.11.2026 / 19:50
Zelenski Krım körpüsünü hədəf göstərdi – “Rusiya müharibənin nə olduğunu hiss etməlidir”

21.11.2026 / 19:23
İran ABŞ F-16-sını vurduğunu iddia edir – Pentaqondan açıqlama gəldi...

21.11.2026 / 19:07
Məleykə Abbaszadənin Nərmin Heydərlini işdən çıxarması ilə bağlı xəbərlərə RƏSMİ REAKSİYA...

21.11.2026 / 18:28
Leyla Əliyeva Hanoy Tiсarət və Turizm Kollecində Bakı guşəsi və Azərbaycan kulinariya zonasının açılışında iştirak edib - FOTO

21.11.2026 / 17:42
Elektron hökumıət inkişafı üzrə Azərbaycanın nəticələrini hər ölkə göstərə bilməz...

21.11.2026 / 17:12
Rusiyada miqrantlara sərt nəzarət başlayır – dekabrın 1-dən hər addımları izlənəcək...

21.11.2026 / 16:27
Britaniyanın Aİ-yə qayıtması gündəmə gəldi – Londondan gözlənilməz açıqlama...

21.11.2026 / 15:35
TRIPP layihəsinə rəsmən start verilir... Paşinyan anons etdi - Ermənistan Azərbaycan və Türkiyənin enerji şəbəkəsinə qoşulur...

21.11.2026 / 15:34
Mehriban Əliyeva və Vyetnamın birinci xanımı Hanoyda İrs Evində olublar - FOTO

21.11.2026 / 15:05
Prezident: "Xüsusilə Vətən müharibəsi dövründə Vyetnamın verdiyi dəstəyə və ədalətli mövqeyinə görə minnətdarıq"

21.11.2026 / 15:02
"Vyetnam bizim üçün dost ölkə və strateji tərəfdaşdır" - Prezident İlham Əliyev

21.11.2026 / 14:59
"Tamamilə əminəm ki, Azərbaycan bundan da böyük inkişafa nail olacaq" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 14:56
"Azərbaycan həm Avropanın, həm də Asiyanın bənzərsiz mədəni irsini daşıyan inci hesab olunur" - To Lam

21.11.2026 / 14:53
Hanoyda Prezident İlham Əliyevin və Birinci xanım Mehriban Əliyevanın şərəfinə rəsmi nahar verilib - FOTO

21.11.2026 / 14:06
Almaniyadan İrəvana mesaj - sülh müqaviləsi üçün Konstitusiya dəyişdirilməlidir

21.11.2026 / 13:43
Trampın İranla müharibə planına maliyyə əngəli – Demokratlar Konqresə ultimatum verdi...

21.11.2026 / 13:25
Saxlanılan şəxsin üzərindən 5 kq-dan çox narkotik çıxdı

21.11.2026 / 13:14
İran təhdidi ABŞ nazirini hərbi bazaya sığınmağa məcbur etdi – Bessentdən Tehrana sərt mesaj...

21.11.2026 / 12:58
DİN narkotikə görə həbs olunan vəkil Orxan Kəngərli və digərləri ilə bağlı görüntülər yaydı - VİDEO

21.11.2026 / 12:31
Beynəlxalq Qalereyada İsrail Səfiri ilə mədəniyyət sahəsində əməkdaşliq müzakirə olunub

21.11.2026 / 12:10
Avtomobil almaq üçün götürdüyü krediti tanışı oğurladı....

21.11.2026 / 11:47
"Biz Azərbaycanı regionda daimi olaraq mühüm strateji tərəfdaş kimi qəbul etmişik" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 11:43
Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycan-Vyetnam münasibətləri strateji əhəmiyyət daşıyır"

21.11.2026 / 11:28
Prezident İlham Əliyevin Vyetnam Prezidenti ilə geniş tərkibdə görüşü olub - FOTO

21.11.2026 / 10:14
Müdafiə Nazirliyində NATO nümayəndə heyəti ilə görüş olub

21.11.2026 / 09:36
Rusiya Türkiyənin S-400 sistemlərini üçüncü ölkəyə satması məsələsini müzakirə edir...

21.11.2026 / 09:11
Avtoxuliqanlıq edən daha bir sürücü həbs edildi

21.11.2026 / 08:51
Prezidentlər İlham Əliyev və To Lam Birgə Bəyanat qəbul ediblər, Azərbaycan-Vyetnam sənədləri mübadilə olunub - FOTO

21.11.2026 / 08:44
Prezident İlham Əliyev gürcüstanlı həmkarına başsağlığı verib

21.11.2026 / 08:41
Prezident İlham Əliyevin Hanoyda rəsmi qarşılanma mərasimi olub

20.11.2026 / 23:10
Minlərlə ailənin torpaq probleminin həlli istiqamətində mühüm addım - çıxarış almaq mümkün olacaq...

20.11.2026 / 22:37
İraqda məzhəb savaşı başlanır, işin içində yenə İran var

20.11.2026 / 22:15
Tramp Konqresdə nəzarəti itirməzdən əvvəl hərəkətə keçdi - Ukraynada sülh üçün son tarix açıqlandı...

20.11.2026 / 21:58
BMT-ni bərbad günə qoyanlar onun “köklü islahatına” qərar verdilər...

20.11.2026 / 21:43
Danimarka Rusiya hərbi attaşesini ölkədən qovur, ruslar üçün vizaları da dayandırır – vaxt verildi...

20.11.2026 / 21:35
Britaniya ordusu dron dövrünə hazırlaşır?

20.11.2026 / 21:24
Moskvadan Tallinn və Buxarestə etiraz - hər iki ölkənin diplomatları Rusiya XİN-ə çağırıldı

20.11.2026 / 21:16
Paşinyan “Qərbi Ermənistandan” imtina etdi ki, Bakı da Qərbi Azərbaycandan imtina etsin - Hay ki, hay...

20.11.2026 / 20:58
Qərbi Zəngəzurun tarixi irsinin UNESCO-da mənimsənilməsinə start verildi...

20.11.2026 / 20:41
Tramp Çindəki hadisədən sonra təyyarədaşıyan bir gəmini İranın "qapısından" çəkib apardı...

20.11.2026 / 20:22
Rəsmi Ankara NATO-ya sərt mesaj verdi – Alyans Türkiyəni Yaxın Şərqdə tək qoydu...

20.11.2026 / 20:07
Parlament buraxılır, Konstitusiya dəyişdirilir, müxalifət ləğv edilir - Paşinyan mürəkkəb ssenariyə baş vurdu...

20.11.2026 / 19:49
Azərbaycanda kitabxanalar 26 faiz azalıb, bəzi kəndlərdə onlar fəaliyyətini tamamilə dayandırıb

20.11.2026 / 19:44
Dədə Qorqud epoxasının memarlıq irsi:Nəzəri fikirlər, tarixi baxışlar və məkan semantikası

20.11.2026 / 19:25
Macarıstan Ukrayna siyasətini tam dəyişdi - Madyar Orbanı sildi...

20.11.2026 / 19:25
Vyetnam üçün Avropaya Azərbaycanın üzərindın yol açıldı...

20.11.2026 / 19:10
İŞİD-in “Vilayəti Xorasan” qruplaşmasının iki üzvü Azərbaycana gətirilərək həbs edildi - FOTO

20.11.2026 / 18:57
Moskvadan Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin Dublin görüşünə reaksiya...

20.11.2026 / 18:43
Maşın alan yoxdur, amma qiymətlər sürətlə artır

20.11.2026 / 18:27
Yeni Yalta sammiti alınmadı, amma Rusiya, Çin, ABŞ liderləri istəklərinə nail oldular

20.11.2026 / 18:11
Fransa və Hindistan BTQ-yə açıq savaş açdı - təşkilatın sosial media hesablarına kiberhücumlar başladı...

20.11.2026 / 17:57
Şəmkir xəstəxanasını su basdı - TƏBİB-dən açıqlama...

20.11.2026 / 17:51
İslam yaxın onillikdə dünyanın ən böyük dininə çevriləcək

20.11.2026 / 17:40
İcra başçısının birinci müavini ilə bağlı 2 milyonluq qalmaqal - iş prokurorluğa çıxdı...

20.11.2026 / 17:32
Almaniya və Ukrayna arasında fikir ayrılığı - Avropalı liderlər Moskvaya gedəcəkmi...

20.11.2026 / 17:26
Dünyanın "3 iddialı ağası" Qəzzada on minlərlə müsəlmanın faciəsinə susdu...

20.11.2026 / 17:12
Mehriban Əliyevanın sosial media hesablarında Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşünə dair paylaşım edilib

20.11.2026 / 17:05
Trampdan Ukrayna ilə bağlı mühüm açıqlama - Vaşinqton Kiyevsiz qərar verməyəcək...

20.11.2026 / 16:32
Kolleclərə qəbul qaydaları dəyişir - qiyabi təhsil ləğv edilir...

20.11.2026 / 16:25
Prezident İlham Əliyevin sosial media hesablarında Vyetnama rəsmi səfəri ilə bağlı videoçarx paylaşılıb

20.11.2026 / 16:09
Ermənilər pasportlarda doğulduğu yer kimi "Azərbaycan " yazdırırlar...

20.11.2026 / 16:02
Prezident İlham Əliyevin səfəri Vyetnam mediasının diqqət mərkəzində... - FOTO

20.11.2026 / 15:44
Çin lideri Putini niyə bu qədər soyuq qarşıladı...

20.11.2026 / 15:29
Mehriban Əliyeva Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşüb - FOTO

20.11.2026 / 15:23
Azərbaycanda boşanmaların sayı artır - hər 100 nikahın 48-i dağılır...

20.11.2026 / 15:20
Bakı–Balakən–Bakı marşrutu üzrə qatarların hərəkəti bərpa olunur

20.11.2026 / 15:09
Rusiyanı Ukraynada yeni işğala ruhlandıran kimdir - ABŞ müdafiə nazirinin yanlışı...

20.11.2026 / 15:08
“Vətəndaşlar referendumda yeni Konstitusiyanın əleyhinə səs verərsə, istefa verməyə hazıram” - Paşinyan

20.11.2026 / 14:50
Badamdarda sürüşmə sahəsində çatlar genişlənib - RƏSMİ AÇIQLAMA...

20.11.2026 / 14:45
Milli Məclisin deputatı Vüqar Rəhimzadə Ordubadda seçiciləri ilə növbəti görüşünü keçirib - FOTO

20.11.2026 / 14:44
Aİ və Böyük Britaniya tələbə mübadiləsi barədə razılığa gəldilər, lakin təhsil haqları dayandırıldı

20.11.2026 / 14:32
Əli Əsədov Kobaxidzeyə başsağlığı verdi

20.11.2026 / 14:24
Krım körpüsü Niderland raketləri ilə vurulmuşdu - Niderland və Avstriyanın Kiyevdəki səfirlikləri bombalandı...

20.11.2026 / 14:12
Əməkdar artist Nigar Şabanova icra hakimiyyətini tənqid etdi

20.11.2026 / 14:08
Polşanın Lublin şəhərində hava hücumu xəbərdarlığı edilib

20.11.2026 / 14:01
Milli Xalça Muzeyində “Ortaq irs: Türk xalçası” mövzusunda beynəlxalq simpozium təşkil olunacaq

20.11.2026 / 13:59
AĞDAMIN MƏDƏNİ YADDAŞI: DAŞLARA HƏKK OLUNMUŞ TARİX VƏ YENİDƏN DİRÇƏLƏN İRS

İnformasiya texnologiyaları Azərbaycanın inkişafında yeni güclü mənbə kimi özünü daha çox təsdiqləyir....

XƏBƏR ARXİVİ