şənbə günü, 21 noyabr 2026
     

Əfsanədən gerçəkliyə uzanan 5 minillik tarix - Troya

Image


“Odisseya”nın son ekran adaptasiyası dünya üzrə böyük maraq doğuraraq Homerin əsrlərdir sevilən dastanını yenidən böyük ekranlara gətirir. Lakin “İliada” və “Odisseya” ilə əbədiləşən Troya yalnız ədəbiyyatın və kinonun yaddaşında yaşayan əfsanə deyil. Türkiyənin Şimal Egey sahillərində, Çanaqqala ərazisində yerləşən qədim şəhər 5 min ildən artıq tarixini günümüzədək qoruyub saxlayaraq bu gün də ziyarətçiləri özünə cəlb edir.

Türkiyə Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin rəhbərliyi ilə davam etdirilən arxeoloji qazıntılar Troyanın tarixini daha dərindən öyrənməyə imkan yaradır. Torpağın altında əsrlər boyu gizli qalan izlər üzə çıxdıqca qədim şəhərin keçmişinə dair yeni məlumatlar da ortaya çıxır. 2026-cı il qazıntı mövsümündə arxeoloq və tədqiqatçılar Troya və əfsanəvi Troya müharibəsi ilə bağlı yeni tarixi məlumatların əldə edilməsi istiqamətində araşdırmalarını davam etdirirlər.

Qədim dövrdən müasir kinoya qədər yaradıcı təxəyyülü ilhamlandıran Troya hekayəsi əsrlər keçməsinə baxmayaraq aktuallığını qoruyur.

Son qazıntılar Troya tarixinin yeni səhifələrini açır

Troya ərazisində bu il aparılan arxeoloji qazıntılar zamanı Roma dövrünə aid Aşağı Şəhərdə möhtəşəm sütunlu prospektlər və mağaza sıraları aşkar edilir. Bu tapıntılar həmin dövrdə şəhərin ticarət həyatı və gündəlik yaşamı haqqında mühüm məlumatlar verir.

Tədqiqatçılar eyni zamanda Troya VI–VII təbəqələrində yerləşən Cənub Qapısı ətrafında aşkar edilmiş dağıntı izlərini araşdırırlar. Bu izlərin əfsanəvi Troya müharibəsi ilə əlaqəli olması ehtimal edilir.

Arxeoloqlar Troya qalasının daxilində də tədqiqatlarını davam etdirərək Tunc dövrünə aid saray tikililərinin sirlərini üzə çıxarmağa çalışırlar. Qazıntılar qədim şəhərin zəngin tarixinin yeni səhifələrini açmaqla yanaşı, tarix və mifologiya həvəskarlarına Troyanı canlı şəkildə kəşf etmək üçün unikal imkan yaradır.

Yeni filmin dünya miqyasında yaratdığı maraq fonunda Priamın şəhərinə səyahət etmək, Hektorun müdafiə etdiyi qədim divarlar arasında tarixin nəfəsini hiss etmək və Axilleslə Odisseyin adını yaşadan torpaqları yaxından tanımaq üçün doğru zamandır.

Kinoteatrda Homerin dastanını izləməzdən əvvəl və ya filmdən sonra bu əfsanələrin yarandığı gerçək məkanı kəşf etmək isə tamamilə fərqli təcrübə vəd edir.

5 minillik tarix: 10 təbəqədə qorunan Troya irsi

Troya dünyanın ən çoxqatlı mədəni irs məkanlarından biri hesab olunur. Qədim şəhər daha çox Troya müharibəsi ilə bağlı əfsanəvi irsi ilə tanınsa da, UNESCO-nun Ümumdünya İrs Siyahısına daxil edilən bu ərazi Erkən Tunc dövründən Şərqi Roma imperiyası dövrünədək 5 min ildən artıq fasiləsiz yaşayış tarixini özündə əks etdirir.

Müxtəlif dövrlərə aid 10 tarixi təbəqə Troya VI dövrünün möhtəşəm müdafiə divarlarından Roma dövrünün ictimai həyatına dair qalıqlaradək qədim şəhərin inkişafını izləməyə imkan verir. Bu təbəqələr ziyarətçilərə tarixə sanki zamanın içindən keçərək şahid olmaq üçün nadir fürsət yaradır.

Troya tarix boyu əlverişli coğrafi mövqeyi ilə seçilib. Avropa ilə Asiyanın, eləcə də Egey və Qara dənizlərin kəsişməsində yerləşən şəhər strateji əhəmiyyət daşıyıb. Çanaqqala boğazının küləkləri və axınları isə burada gəmilər üçün əlverişli sığınacaq formalaşdırıb. Bu xüsusiyyətlər Troyanın zamanla mühüm ticarət və mədəni mübadilə mərkəzinə çevrilməsinə şərait yaradıb.

Əfsanə tarixlə qovuşur

Belə mühüm şəhərin Homer və Vergili kimi böyük şairlərin əsərlərində ölümsüzləşdirilməsi təsadüfi deyil. Onların yaradıcılığı sayəsində Troya qədim şəhər olmaqdan çıxaraq dünya ədəbiyyatının və mədəniyyətinin ən məşhur simvollarından birinə çevrilib.

Homerin “İliada” dastanı Troyanı qəhrəmanlıq və müharibə hekayələrinin əbədi rəmzinə çevirərkən, Vergilinin “Eneida” əsərində şəhər Romanın yaranmasına gedən yolun başlanğıcı kimi təqdim olunur. Əsərə görə, Troyanın süqutundan sonra şəhərin şahzadəsi Eney “Yeni Troya”nı axtarmaq üçün əfsanəvi səfərə çıxır və nəticədə Latiuma çatır. Rəvayətə əsasən, onun nəsli daha sonra e.ə. 753-cü ildə Romanın əsasını qoyur.

E.ə. XIII əsr ətrafında yanğın nəticəsində dağıldığı düşünülən Troya VII təbəqəsi “İliada”da təsvir olunan Kral Priamın şəhəri ilə geniş şəkildə əlaqələndirilir. Arxeoloji tapıntılar şəhərin Homerin təsvirləri ilə müəyyən dərəcədə uyğun gələn yüksək rifah səviyyəsinə malik olduğunu göstərir. Bununla belə, tədqiqatçılar dastandakı hadisələrlə Troyanın tarixi reallığı arasındakı əlaqəni daha dəqiq müəyyənləşdirmək üçün araşdırmaları davam etdirirlər.

Son illərdə aşkar edilən Het mətnləri və Luviyalara aid möhürlər isə Troyanın Anadoludakı kimliyi ilə bağlı mühüm ipucları təqdim edib. Bu tapıntılar qədim şəhərin yalnız Homer dastanlarının simvolu olmadığını, eyni zamanda Anadolunun dərin köklərə malik və geniş coğrafiyada təsir göstərmiş mühüm şəhərlərindən biri olduğunu göstərir.

Beləliklə, Troya ziyarətçilərə yalnız mifoloji səyahət vəd etmir. Buraya gələnlər dünyanın ən qədim mədəniyyət məkanlarından birinin zəngin tarixi ilə də yaxından tanış ola bilirlər.

Troya Muzeyi: qədim tarixə müasir baxış

Qədim şəhərin girişində yerləşən Troya Muzeyi arxeoloji əraziyə səfəri tamamlayan əsas məkanlardan biridir. Bir sıra nüfuzlu mükafatlara layiq görülən muzey müasir sərgi dizaynı və immersiv təqdimat üsulları ilə Troya tarixini ziyarətçilər üçün canlı şəkildə canlandırır.

Muzeydə qazıntılar zamanı aşkar edilmiş müxtəlif artefaktlar yeddi əsas mövzu üzrə təqdim olunur. Bu yanaşma ziyarətçilərə Troyanın tarixini mərhələ-mərhələ izləməyə imkan verir.

Muzeydə arxeologiya və arxeometriya elmləri ilə tanış olmaq, rampalar boyunca hərəkət edərək Troyanın müxtəlif tarixi təbəqələrini kəşf etmək mümkündür. Qəbir daşlarından iri heykəllərə, zəngin foto materiallarından müxtəlif arxeoloji tapıntılara qədər çoxsaylı eksponatlar dünyanın ən əfsanəvi arxeoloji məkanlarından birinin tarixini yaxından tanımaq üçün geniş imkan yaradır.

Troya Romada: sərgi

Troya və onun muzeyindən söz düşmüşkən, İtaliyanın paytaxtı Romada keçirilən mühüm sərgini də qeyd etmək lazımdır.

Roma Kolizey Arxeoloji Parkı 12 iyun–18 oktyabr 2026-cı il tarixlərində “Troya və Roma: Qədim Aralıq dənizinin mifləri, əfsanələri və hekayələri” adlı genişmiqyaslı sərgiyə ev sahibliyi edir.

Sərgidə 300-dən çox artefakt nümayiş olunur. Onların 220-dən çoxu Türkiyənin 19 muzeyindən xüsusi olaraq sərgi üçün Romaya gətirilmiş eksponatlardır.

Troya bu gün də arxeologiya, tarix, ədəbiyyat və kino arasında körpü yaradan nadir məkanlardan biridir. Minilliklər əvvəl yaranan hekayələr müasir kinoda yenidən canlanarkən, onların izlərini gerçək coğrafiyada görmək Troyanı sadəcə oxunan və izlənilən bir əfsanədən canlı tarixi təcrübəyə çevirir.

SAMİRƏ



VİDEO

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

“Günəş fəallığı” Xəzər suyuna təsir edən sonuncu amıldir - Rusiyadan gələn izaha cavab...

Putin “nüvə çantası”nı özü ilə Çinə niyə aparmışdı...

Ermənilər Qarabağda Amaras udin-alban abidəsinə kor iddialardan əl çəkmirlər...

SON XƏBƏRLƏR

21.11.2026 / 12:31
Beynəlxalq Qalereyada İsrail Səfiri ilə mədəniyyət sahəsində əməkdaşliq müzakirə olunub

21.11.2026 / 11:28
Prezident İlham Əliyevin Vyetnam Prezidenti ilə geniş tərkibdə görüşü olub - FOTO

21.11.2026 / 08:44
Prezident İlham Əliyev gürcüstanlı həmkarına başsağlığı verib

21.11.2026 / 07:02
Prezident İlham Əliyevin Hanoyda rəsmi qarşılanma mərasimi olub

20.11.2026 / 23:10
Minlərlə ailənin torpaq probleminin həlli istiqamətində mühüm addım - çıxarış almaq mümkün olacaq...

20.11.2026 / 22:37
İraqda məzhəb savaşı başlanır, işin içində yenə İran var

20.11.2026 / 22:15
Tramp Konqresdə nəzarəti itirməzdən əvvəl hərəkətə keçdi - Ukraynada sülh üçün son tarix açıqlandı...

20.11.2026 / 21:58
BMT-ni bərbad günə qoyanlar onun “köklü islahatına” qərar verdilər...

20.11.2026 / 21:43
Danimarka Rusiya hərbi attaşesini ölkədən qovur, ruslar üçün vizaları da dayandırır – vaxt verildi...

20.11.2026 / 21:35
Britaniya ordusu dron dövrünə hazırlaşır?

20.11.2026 / 21:24
Moskvadan Tallinn və Buxarestə etiraz - hər iki ölkənin diplomatları Rusiya XİN-ə çağırıldı

20.11.2026 / 21:16
Paşinyan “Qərbi Ermənistandan” imtina etdi ki, Bakı da Qərbi Azərbaycandan imtina etsin - Hay ki, hay...

20.11.2026 / 20:58
Qərbi Zəngəzurun tarixi irsinin UNESCO-da mənimsənilməsinə start verildi...

20.11.2026 / 20:41
Tramp Çindəki hadisədən sonra təyyarədaşıyan bir gəmini İranın "qapısından" çəkib apardı...

20.11.2026 / 20:22
Rəsmi Ankara NATO-ya sərt mesaj verdi – Alyans Türkiyəni Yaxın Şərqdə tək qoydu...

20.11.2026 / 20:07
Parlament buraxılır, Konstitusiya dəyişdirilir, müxalifət ləğv edilir - Paşinyan mürəkkəb ssenariyə baş vurdu...

20.11.2026 / 19:49
Azərbaycanda kitabxanalar 26 faiz azalıb, bəzi kəndlərdə onlar fəaliyyətini tamamilə dayandırıb

20.11.2026 / 19:44
Dədə Qorqud epoxasının memarlıq irsi:Nəzəri fikirlər, tarixi baxışlar və məkan semantikası

20.11.2026 / 19:25
Macarıstan Ukrayna siyasətini tam dəyişdi - Madyar Orbanı sildi...

20.11.2026 / 19:25
Vyetnam üçün Avropaya Azərbaycanın üzərindın yol açıldı...

20.11.2026 / 19:10
İŞİD-in “Vilayəti Xorasan” qruplaşmasının iki üzvü Azərbaycana gətirilərək həbs edildi - FOTO

20.11.2026 / 18:57
Moskvadan Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin Dublin görüşünə reaksiya...

20.11.2026 / 18:43
Maşın alan yoxdur, amma qiymətlər sürətlə artır

20.11.2026 / 18:27
Yeni Yalta sammiti alınmadı, amma Rusiya, Çin, ABŞ liderləri istəklərinə nail oldular

20.11.2026 / 18:11
Fransa və Hindistan BTQ-yə açıq savaş açdı - təşkilatın sosial media hesablarına kiberhücumlar başladı...

20.11.2026 / 17:57
Şəmkir xəstəxanasını su basdı - TƏBİB-dən açıqlama...

20.11.2026 / 17:51
İslam yaxın onillikdə dünyanın ən böyük dininə çevriləcək

20.11.2026 / 17:40
İcra başçısının birinci müavini ilə bağlı 2 milyonluq qalmaqal - iş prokurorluğa çıxdı...

20.11.2026 / 17:32
Almaniya və Ukrayna arasında fikir ayrılığı - Avropalı liderlər Moskvaya gedəcəkmi...

20.11.2026 / 17:26
Dünyanın "3 iddialı ağası" Qəzzada on minlərlə müsəlmanın faciəsinə susdu...

20.11.2026 / 17:12
Mehriban Əliyevanın sosial media hesablarında Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşünə dair paylaşım edilib

20.11.2026 / 17:05
Trampdan Ukrayna ilə bağlı mühüm açıqlama - Vaşinqton Kiyevsiz qərar verməyəcək...

20.11.2026 / 16:32
Kolleclərə qəbul qaydaları dəyişir - qiyabi təhsil ləğv edilir...

20.11.2026 / 16:25
Prezident İlham Əliyevin sosial media hesablarında Vyetnama rəsmi səfəri ilə bağlı videoçarx paylaşılıb

20.11.2026 / 16:09
Ermənilər pasportlarda doğulduğu yer kimi "Azərbaycan " yazdırırlar...

20.11.2026 / 16:02
Prezident İlham Əliyevin səfəri Vyetnam mediasının diqqət mərkəzində... - FOTO

20.11.2026 / 15:44
Çin lideri Putini niyə bu qədər soyuq qarşıladı...

20.11.2026 / 15:29
Mehriban Əliyeva Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşüb - FOTO

20.11.2026 / 15:23
Azərbaycanda boşanmaların sayı artır - hər 100 nikahın 48-i dağılır...

20.11.2026 / 15:20
Bakı–Balakən–Bakı marşrutu üzrə qatarların hərəkəti bərpa olunur

20.11.2026 / 15:09
Rusiyanı Ukraynada yeni işğala ruhlandıran kimdir - ABŞ müdafiə nazirinin yanlışı...

20.11.2026 / 15:08
“Vətəndaşlar referendumda yeni Konstitusiyanın əleyhinə səs verərsə, istefa verməyə hazıram” - Paşinyan

20.11.2026 / 14:50
Badamdarda sürüşmə sahəsində çatlar genişlənib - RƏSMİ AÇIQLAMA...

20.11.2026 / 14:45
Milli Məclisin deputatı Vüqar Rəhimzadə Ordubadda seçiciləri ilə növbəti görüşünü keçirib - FOTO

20.11.2026 / 14:44
Aİ və Böyük Britaniya tələbə mübadiləsi barədə razılığa gəldilər, lakin təhsil haqları dayandırıldı

20.11.2026 / 14:32
Əli Əsədov Kobaxidzeyə başsağlığı verdi

20.11.2026 / 14:24
Krım körpüsü Niderland raketləri ilə vurulmuşdu - Niderland və Avstriyanın Kiyevdəki səfirlikləri bombalandı...

20.11.2026 / 14:12
Əməkdar artist Nigar Şabanova icra hakimiyyətini tənqid etdi

20.11.2026 / 14:08
Polşanın Lublin şəhərində hava hücumu xəbərdarlığı edilib

20.11.2026 / 14:01
Milli Xalça Muzeyində “Ortaq irs: Türk xalçası” mövzusunda beynəlxalq simpozium təşkil olunacaq

20.11.2026 / 13:59
AĞDAMIN MƏDƏNİ YADDAŞI: DAŞLARA HƏKK OLUNMUŞ TARİX VƏ YENİDƏN DİRÇƏLƏN İRS

20.11.2026 / 13:59
AMEA-nın strukturunda dəyişiklik edilib

20.11.2026 / 13:55
Le Penin partiyasının qərargahında məlumat sızması ilə əlaqədar axtarış aparılıb

20.11.2026 / 13:50
Çin "üçlüyünün" bəyanatları Avroatlantik məkanı parçaladı...

20.11.2026 / 13:35
Putinin təhdidlərindən saatlar sonra Rusiya ordusu Kiyevə üç ballistik raket atdı - körpülər vuruldu...

20.11.2026 / 13:18
Lukaşenko kənd təsərrüfatı nazirini söydüyünü etiraf etdi - sonra ondan üzr istəyirəm...

20.11.2026 / 13:03
Vyetnam Azərbaycanda səfirlik açır...

20.11.2026 / 12:51
Jurnalistlər üçün müsabiqə elan edildi

20.11.2026 / 12:36
ABŞ-da hakerlər “Visa”, “Mastercard” və “JPMorgan Chase” müştərilərinin məlumatlarını ələ keçirdi…

20.11.2026 / 12:21
Sahibə Qafarova Qurbanqulu Berdiməhəmmədovla görüşdə iştirak edib

20.11.2026 / 12:14
Uşaqların energetik içkilərə marağı artır – nəzarət gücləndirilə bilər...

20.11.2026 / 12:01
Media və Yayım Şurasının müsabiqələrinin keçirilməsi qaydalarında yenilik edildi

20.11.2026 / 11:50
İspaniya futbolunun dörd nəhəngi İstanbulda üz-üzə gəlir

20.11.2026 / 11:37
Jurnalist müsabiqəsində sosial media aktivliyi də nəzərə alınacaq - YENİ QAYDA...

20.11.2026 / 11:23
Keçmiş təhsil nazirinə yeni vəzifə verildi...

20.11.2026 / 11:09
Dəbilqəsiz elektroskuter sürmək qadağan edilə bilər - Ombudsmandan təklif...

20.11.2026 / 10:54
Bu halda media subyektinə yardım dayandırılacaq...

20.11.2026 / 10:36
Sülhə mane olan sənəd Ermənistanın rəsmi saytlarında açılmır

20.11.2026 / 10:18
Prezident İlham Əliyev Hanoyda Vyetnam Milli Assambleyasının sədri ilə görüşüb - FOTO/YENİLƏNDİ

20.11.2026 / 10:03
Tramp İrana yeni hücumla bağlı yeni tarix açıqladı – nələrin baş verəcəyini görəcəyik…

20.11.2026 / 09:47
Abşeron-Xızı Təhsil İdarəsinin müdiri yeni vəzifəyə təyin edildi...

20.11.2026 / 09:30
Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Agentliyi 2027-ci il üzrə kiçik və böyük qrant müsabiqələrini elan edir

20.11.2026 / 09:20
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Vyetnamın Baş naziri ilə görüşü olub - FOTO/YENİLƏNDİ

20.11.2026 / 08:41
Prezident İlham Əliyev Hanoyda Ho Şi Minin məqbərəsini ziyarət etdi - FOTO

20.11.2026 / 08:21
Ukraynanın NATO-ya üzvlüyü gündəmdə - yalnız ərazi güzəşti qarşılığında…

20.11.2026 / 08:11
Netanyahunun əsas rəqibi hərəkətə keçdi - Ayzenkot ərəb partiyaları ilə koalisiyaya gedir

20.11.2026 / 08:10
Prezident İlham Əliyev Hanoyda “İnqilab şəhidləri” abidəsini ziyarət edib - FOTO

20.11.2026 / 08:01
Senat Trampın İrana qarşı müharibə səlahiyyətini məhdudlaşdırmaq cəhdini rədd etdi

20.11.2026 / 00:45
Beynəlxalq Məhkəmədən tarixi qərar... Myanma Arakan müsəlmanlarına qarşı rəsmən soyqırımda ittiham olundu – təzminat ödəyəcəklər…

20.11.2026 / 00:11
Qarakənd faciəsindən 35 il ötür...

20.11.2026 / 00:01
Bu gün Ağdam Şəhəri Günüdür - Qarabağın dirçəliş rəmzinə çevrilən Ağdam...

İnformasiya texnologiyaları Azərbaycanın inkişafında yeni güclü mənbə kimi özünü daha çox təsdiqləyir....

XƏBƏR ARXİVİ