Bazar günü günü, 22 noyabr 2026
     

Türkiyədə "PKK açılımına" şübhələr dərinləşir - 2013-də eyni proses cəmi 2 ilə pozulmuşdu...

Image


İlqar Vəlizadə: “PKK artıq öz tarixi missiyasını yerinə yetirib, ABŞ-a lazım deyil”

Türkiyə parlamenti PKK üzvlərinin silahsızlaşdırılması və cəmiyyətə reinteqrasiyasını nəzərdə tutan məhdud amnistiya qanununu qəbul edib. 12 saatlıq müzakirədən sonra 468 deputat qanunun lehinə, 88-i əleyhinə səs verib.

Qanun bəzi məhkumluq və istintaq proseslərinin 5-10 il müddətinə dayandırılmasını, yeni cinayət törədilmədiyi halda işlərin bağlanmasını nəzərdə tutur. Lakin qəsdən adam öldürməyə görə məhkum olunanlar və 2005-ci ildən əvvəl ömürlük həbs cəzası alanlar amnistiyaya daxil edilmir. Bu məhdudiyyət PKK lideri Abdullah Öcalana da şamil olunur.

Bu, 1984-cü ildən davam edən və təxminən 40 min insanın ölümü ilə nəticələnən Türkiyə-PKK qarşıdurmasının dayandırılması istiqamətində mühüm qanunvericilik addımı kimi qiymətləndirilir. Qanun hakim AKP, onun müttəfiqi MHP və kürdyönlü müxalifət partiyasının dəstəyi ilə qəbul edilib.

Türkiyə parlamentinin PKK üzvlərinin silahsızlaşdırılması və reinteqrasiyasını nəzərdə tutan yeni qanunu Ankara ilə kürdlər arasında sülh prosesində əvvəlki mərhələlərdən nə ilə fərqlənir? 2013-cü ildə başlayan və 2015-ci ildə pozulan əvvəlki prosesin əsas uğursuzluq səbəbləri nəzərə alınıbmı? Bu dəfə tərəflərin əldə olunan razılaşmadan geri çəkilməsinin qarşısını alacaq real hüquqi və siyasi mexanizmlər varmı və yeni qanunun uzunmüddətli sülhə çevrilməsi nə dərəcədə realdır?

Politoloq İlqar Vəlizadə “Bakı-Xəbər” qəzetinə açıqlamasında PKK-nın silahı yerə qoyması və Türkiyənin terrorla mübarizədə yeni mərhələyə keçməsi ilə bağlı prosesləri şərh edib.

Politoloqun sözlərinə görə, PKK məsələsini yalnız Türkiyənin daxili problemi kimi qiymətləndirmək düzgün deyil. Çünki təşkilatın fəaliyyətinin müxtəlif dövrlərində ayrı-ayrı dövlətlərin və güc mərkəzlərinin maraqları ilə kəsişən əlaqələri olub. Vəlizadə hesab edir ki, Soyuq müharibə dövründə PKK Türkiyəyə qarşı geosiyasi təzyiq vasitələrindən biri kimi nəzərdən keçirilib. Açıq mənbələrdə də PKK-nın formalaşması və fəaliyyətinin ilk mərhələsində Suriya, Livan və regiondakı müxtəlif aktorlarla əlaqələri, eləcə də SSRİ ilə bağlı iddialar əksini tapıb.

“PKK-dan bu illər ərzində müxtəlif dövlətlər və güclər istifadə edirdilər. Ötən əsrin 80-ci illərində SSRİ-nin də PKK ilə əlaqələri və ona dəstək verməsi barədə məlumatlar var idi. Moskva üçün PKK NATO üzvü olan Türkiyəyə təzyiq göstərmək baxımından müəyyən imkan yaradırdı”, – deyə politoloq bildirib.

Onun sözlərinə görə, SSRİ-nin dağılmasından sonra geosiyasi sistem dəyişsə də, PKK ətrafındakı beynəlxalq münasibətlər tamamilə aradan qalxmayıb. Xüsusilə ABŞ-ın Suriyada İŞİD-ə qarşı mübarizə çərçivəsində PKK ilə əlaqəli hesab edilən YPG və SDF strukturları ilə əməkdaşlığı Ankara ilə Vaşinqton arasında ciddi fikir ayrılığı yaradıb. ABŞ PKK-nı rəsmi olaraq xarici terror təşkilatı kimi tanıyır, lakin 2015-ci ildən etibarən Suriyada YPG-nin əsas komponentlərindən olduğu SDF ilə İŞİD-lə əməkdaşlıq edib.

Vəlizadə hesab edir ki, bu gün regionun geosiyasi reallıqları əvvəlki dövrlə müqayisədə ciddi şəkildə dəyişib. Türkiyənin Suriya və Yaxın Şərqdə artan rolu, Ankara ilə Vaşinqton arasında strateji əməkdaşlığın əhəmiyyəti və regiondakı yeni balans PKK məsələsinə münasibətdə də yeni yanaşma yaradır.

“Artıq regionda maraqlar dəyişib. Xüsusilə Amerikanın məsələyə münasibətində müəyyən dəyişikliklər var. Türkiyə kimi NATO müttəfiqi Vaşinqton üçün indi daha böyük geosiyasi əhəmiyyət daşıyır. Buna görə PKK-nın əvvəlki formada regional faktor kimi saxlanılması ABŞ üçün əvvəlki qədər əhəmiyyətli deyil”, – politoloq deyib.

Lakin Vəlizadə burada bir mühüm fərqə də diqqət çəkir. Onun sözlərinə görə, ABŞ-ın PKK-nı birbaşa dəstəkləməsi ilə Suriyadakı YPG/SDF ilə əməkdaşlığını eyniləşdirmək düzgün olmaz. Vaşinqton PKK-nı terror təşkilatı kimi tanıyır, Suriyada isə əsasən İŞİD-lə mübarizə məqsədilə SDF-yə dəstək verib. Ankara isə PKK ilə YPG/SDF arasında təşkilati və təhlükəsizlik əlaqələri olduğunu bildirir və buna görə ABŞ-ın bu əməkdaşlığına etiraz edir.

Politoloqun fikrincə, PKK-nın 2025-ci ildə silahlı mübarizəyə son qoymaq və təşkilatı buraxmaq barədə qərarı, ardınca isə Türkiyədə bu prosesin hüquqi müstəviyə keçirilməsi yeni mərhələnin formalaşdığını göstərir. PKK 2025-ci ilin mayında özünü buraxacağını və silahlı mübarizədən imtina edəcəyini açıqlamışdı. 2026-cı ilin avqustunda isə Türkiyə parlamenti təşkilatın buraxılması və silahsızlaşdırılması prosesinə hüquqi çərçivə yaradan qanunu qəbul edib.

Vəlizadə bu prosesi Türkiyənin əvvəlki “çözüm prosesləri” ilə müqayisə etməyin mümkün olduğunu düşünür. Burada qeyd etmək lazımdır ki, Türkiyədə “Çözüm Süreci” adı ilə tanınan əsas əvvəlki proses 2013-2015-ci illərdə aparılıb və 2015-ci ildə yenidən silahlı qarşıdurmanın başlaması ilə faktiki olaraq dayanıb. Hazırkı mərhələ isə 2025-ci ildən başlayan yeni proses kimi təqdim olunur və Türkiyə siyasi leksikonunda “yeni çözüm süreci” və ya “ikinci çözüm süreci” ifadələri ilə də xarakterizə edilir.

“Bu prosesi yeni çözüm süreci kimi qiymətləndirmək olar. Əvvəlki prosesin uğursuzluğundan çıxarılan nəticələr fonunda hazırkı mərhələdə əsas məqsəd yalnız danışıqlar aparmaq deyil, PKK-nın silahlı struktur kimi tamamilə aradan qaldırılmasıdır”, – deyə politoloq vurğulayıb.

Onun fikrincə, hazırkı prosesin əvvəlkilərdən əsas fərqi regional şəraitin dəyişməsidir. Suriya və İraqdakı proseslər, Türkiyənin sərhədyanı təhlükəsizlik siyasəti və Ankara ilə müxtəlif beynəlxalq aktorlar arasında yeni əməkdaşlıq imkanları PKK məsələsinin həlli üçün daha əlverişli şərait yaradır.

Bu prosesdə Suriyanın gələcəyi xüsusilə mühüm amildir. 2026-cı ilin əvvəlində Suriya hökuməti ilə kürd qüvvələri arasında əldə olunan razılaşma SDF-nin dövlət strukturlarına inteqrasiyasını nəzərdə tutub və Türkiyə tərəfindən PKK məsələsinin həlli baxımından mühüm dönüş nöqtəsi kimi qiymətləndirilib.

İlqar Vəlizadə hesab edir ki, Türkiyə bu geosiyasi fürsətdən maksimum istifadə etməyə çalışacaq. Lakin prosesin tam başa çatması hələ avtomatik nəticə deyil. PKK daxilində bütün qrupların silahı yerə qoyub-qoymayacağı, təşkilatın parçalanaraq yeni strukturlar yaradıb-yaratmayacağı, Suriya və İraqdakı bağlı strukturların necə davranacağı və kənar aktorların prosesə müdaxilə edib-etməyəcəyi açıq suallardır.

“Türkiyə üçün PKK mövzusuna son qoymaq baxımından çox böyük tarixi şans yaranıb. Düşünürəm ki, Ankara bu geosiyasi şansdan maksimum istifadə edərək PKK-nı bir faktor kimi aradan qaldırmağa çalışacaq. Amma prosesin nəticəsi təkcə Türkiyədən asılı deyil. PKK-nın bundan sonrakı taleyini həm təşkilatın daxilindəki proseslər, həm Suriya və İraqdakı vəziyyət, həm də kənar güclərin mövqeyi müəyyən edəcək”, – politoloq bildirib.

Beləliklə, hazırkı mərhələ Türkiyə üçün yalnız terror probleminin həlli deyil, həm də ölkənin regional mövqeyinin möhkəmləndirilməsi baxımından strateji əhəmiyyət daşıyır. Əgər PKK-nın silahlı struktur kimi tamamilə ləğvi, onunla əlaqəli qüvvələrin siyasi və hüquqi çərçivəyə inteqrasiyası və Türkiyənin təhlükəsizlik narahatlıqlarının nəzərə alınması mümkün olarsa, bu, dörd onillikdən artıq davam edən qarşıdurmanın tarixində ciddi dönüş nöqtəsi yarada bilər. Bununla belə, prosesin davamlılığı üçün təhlükəsizlik tədbirləri ilə yanaşı, siyasi və sosial məsələlərin də həlli vacib olaraq qalır.

Dəniz NƏSİRLİ




DİGƏR XƏBƏRLƏR

VİDEO

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

“Günəş fəallığı” Xəzər suyuna təsir edən sonuncu amıldir - Rusiyadan gələn izaha cavab...

Putin “nüvə çantası”nı özü ilə Çinə niyə aparmışdı...

Ermənilər Qarabağda Amaras udin-alban abidəsinə kor iddialardan əl çəkmirlər...

SON XƏBƏRLƏR

21.11.2026 / 22:23
Rusiya raketləri Polşada gərginliyi artırdı – NATO hərəkətə keçəcəyini açıqladı...

21.11.2026 / 22:05
Prezident İlham Əliyevin Vyetnama səfəri başa çatıb

21.11.2026 / 21:24
Trampdan İranla bağlı ŞOK PLAN – gələcək Ağ Ev rəhbərlərinin də əl-qolu bağlanacaq...

21.11.2026 / 20:19
Ukrayna ilə bağlı bənd Tramp-Si-Putin bəyanatından son anda çıxarıldı... Finlandiya prezidentindən sensasion iddia...

21.11.2026 / 19:50
Zelenski Krım körpüsünü hədəf göstərdi – “Rusiya müharibənin nə olduğunu hiss etməlidir”

21.11.2026 / 19:23
İran ABŞ F-16-sını vurduğunu iddia edir – Pentaqondan açıqlama gəldi...

21.11.2026 / 19:07
Məleykə Abbaszadənin Nərmin Heydərlini işdən çıxarması ilə bağlı xəbərlərə RƏSMİ REAKSİYA...

21.11.2026 / 18:28
Leyla Əliyeva Hanoy Tiсarət və Turizm Kollecində Bakı guşəsi və Azərbaycan kulinariya zonasının açılışında iştirak edib - FOTO

21.11.2026 / 17:42
Elektron hökumıət inkişafı üzrə Azərbaycanın nəticələrini hər ölkə göstərə bilməz...

21.11.2026 / 17:12
Rusiyada miqrantlara sərt nəzarət başlayır – dekabrın 1-dən hər addımları izlənəcək...

21.11.2026 / 16:27
Britaniyanın Aİ-yə qayıtması gündəmə gəldi – Londondan gözlənilməz açıqlama...

21.11.2026 / 15:35
TRIPP layihəsinə rəsmən start verilir... Paşinyan anons etdi - Ermənistan Azərbaycan və Türkiyənin enerji şəbəkəsinə qoşulur...

21.11.2026 / 15:34
Mehriban Əliyeva və Vyetnamın birinci xanımı Hanoyda İrs Evində olublar - FOTO

21.11.2026 / 15:05
Prezident: "Xüsusilə Vətən müharibəsi dövründə Vyetnamın verdiyi dəstəyə və ədalətli mövqeyinə görə minnətdarıq"

21.11.2026 / 15:02
"Vyetnam bizim üçün dost ölkə və strateji tərəfdaşdır" - Prezident İlham Əliyev

21.11.2026 / 14:59
"Tamamilə əminəm ki, Azərbaycan bundan da böyük inkişafa nail olacaq" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 14:56
"Azərbaycan həm Avropanın, həm də Asiyanın bənzərsiz mədəni irsini daşıyan inci hesab olunur" - To Lam

21.11.2026 / 14:53
Hanoyda Prezident İlham Əliyevin və Birinci xanım Mehriban Əliyevanın şərəfinə rəsmi nahar verilib - FOTO

21.11.2026 / 14:06
Almaniyadan İrəvana mesaj - sülh müqaviləsi üçün Konstitusiya dəyişdirilməlidir

21.11.2026 / 13:43
Trampın İranla müharibə planına maliyyə əngəli – Demokratlar Konqresə ultimatum verdi...

21.11.2026 / 13:25
Saxlanılan şəxsin üzərindən 5 kq-dan çox narkotik çıxdı

21.11.2026 / 13:14
İran təhdidi ABŞ nazirini hərbi bazaya sığınmağa məcbur etdi – Bessentdən Tehrana sərt mesaj...

21.11.2026 / 12:58
DİN narkotikə görə həbs olunan vəkil Orxan Kəngərli və digərləri ilə bağlı görüntülər yaydı - VİDEO

21.11.2026 / 12:31
Beynəlxalq Qalereyada İsrail Səfiri ilə mədəniyyət sahəsində əməkdaşliq müzakirə olunub

21.11.2026 / 12:10
Avtomobil almaq üçün götürdüyü krediti tanışı oğurladı....

21.11.2026 / 11:47
"Biz Azərbaycanı regionda daimi olaraq mühüm strateji tərəfdaş kimi qəbul etmişik" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 11:43
Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycan-Vyetnam münasibətləri strateji əhəmiyyət daşıyır"

21.11.2026 / 11:28
Prezident İlham Əliyevin Vyetnam Prezidenti ilə geniş tərkibdə görüşü olub - FOTO

21.11.2026 / 10:14
Müdafiə Nazirliyində NATO nümayəndə heyəti ilə görüş olub

21.11.2026 / 09:36
Rusiya Türkiyənin S-400 sistemlərini üçüncü ölkəyə satması məsələsini müzakirə edir...

21.11.2026 / 09:11
Avtoxuliqanlıq edən daha bir sürücü həbs edildi

21.11.2026 / 08:51
Prezidentlər İlham Əliyev və To Lam Birgə Bəyanat qəbul ediblər, Azərbaycan-Vyetnam sənədləri mübadilə olunub - FOTO

21.11.2026 / 08:44
Prezident İlham Əliyev gürcüstanlı həmkarına başsağlığı verib

21.11.2026 / 08:41
Prezident İlham Əliyevin Hanoyda rəsmi qarşılanma mərasimi olub

20.11.2026 / 23:10
Minlərlə ailənin torpaq probleminin həlli istiqamətində mühüm addım - çıxarış almaq mümkün olacaq...

20.11.2026 / 22:37
İraqda məzhəb savaşı başlanır, işin içində yenə İran var

20.11.2026 / 22:15
Tramp Konqresdə nəzarəti itirməzdən əvvəl hərəkətə keçdi - Ukraynada sülh üçün son tarix açıqlandı...

20.11.2026 / 21:58
BMT-ni bərbad günə qoyanlar onun “köklü islahatına” qərar verdilər...

20.11.2026 / 21:43
Danimarka Rusiya hərbi attaşesini ölkədən qovur, ruslar üçün vizaları da dayandırır – vaxt verildi...

20.11.2026 / 21:35
Britaniya ordusu dron dövrünə hazırlaşır?

20.11.2026 / 21:24
Moskvadan Tallinn və Buxarestə etiraz - hər iki ölkənin diplomatları Rusiya XİN-ə çağırıldı

20.11.2026 / 21:16
Paşinyan “Qərbi Ermənistandan” imtina etdi ki, Bakı da Qərbi Azərbaycandan imtina etsin - Hay ki, hay...

20.11.2026 / 20:58
Qərbi Zəngəzurun tarixi irsinin UNESCO-da mənimsənilməsinə start verildi...

20.11.2026 / 20:41
Tramp Çindəki hadisədən sonra təyyarədaşıyan bir gəmini İranın "qapısından" çəkib apardı...

20.11.2026 / 20:22
Rəsmi Ankara NATO-ya sərt mesaj verdi – Alyans Türkiyəni Yaxın Şərqdə tək qoydu...

20.11.2026 / 20:07
Parlament buraxılır, Konstitusiya dəyişdirilir, müxalifət ləğv edilir - Paşinyan mürəkkəb ssenariyə baş vurdu...

20.11.2026 / 19:49
Azərbaycanda kitabxanalar 26 faiz azalıb, bəzi kəndlərdə onlar fəaliyyətini tamamilə dayandırıb

20.11.2026 / 19:44
Dədə Qorqud epoxasının memarlıq irsi:Nəzəri fikirlər, tarixi baxışlar və məkan semantikası

20.11.2026 / 19:25
Macarıstan Ukrayna siyasətini tam dəyişdi - Madyar Orbanı sildi...

20.11.2026 / 19:25
Vyetnam üçün Avropaya Azərbaycanın üzərindın yol açıldı...

20.11.2026 / 19:10
İŞİD-in “Vilayəti Xorasan” qruplaşmasının iki üzvü Azərbaycana gətirilərək həbs edildi - FOTO

20.11.2026 / 18:57
Moskvadan Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin Dublin görüşünə reaksiya...

20.11.2026 / 18:43
Maşın alan yoxdur, amma qiymətlər sürətlə artır

20.11.2026 / 18:27
Yeni Yalta sammiti alınmadı, amma Rusiya, Çin, ABŞ liderləri istəklərinə nail oldular

20.11.2026 / 18:11
Fransa və Hindistan BTQ-yə açıq savaş açdı - təşkilatın sosial media hesablarına kiberhücumlar başladı...

20.11.2026 / 17:57
Şəmkir xəstəxanasını su basdı - TƏBİB-dən açıqlama...

20.11.2026 / 17:51
İslam yaxın onillikdə dünyanın ən böyük dininə çevriləcək

20.11.2026 / 17:40
İcra başçısının birinci müavini ilə bağlı 2 milyonluq qalmaqal - iş prokurorluğa çıxdı...

20.11.2026 / 17:32
Almaniya və Ukrayna arasında fikir ayrılığı - Avropalı liderlər Moskvaya gedəcəkmi...

20.11.2026 / 17:26
Dünyanın "3 iddialı ağası" Qəzzada on minlərlə müsəlmanın faciəsinə susdu...

20.11.2026 / 17:12
Mehriban Əliyevanın sosial media hesablarında Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşünə dair paylaşım edilib

20.11.2026 / 17:05
Trampdan Ukrayna ilə bağlı mühüm açıqlama - Vaşinqton Kiyevsiz qərar verməyəcək...

20.11.2026 / 16:32
Kolleclərə qəbul qaydaları dəyişir - qiyabi təhsil ləğv edilir...

20.11.2026 / 16:25
Prezident İlham Əliyevin sosial media hesablarında Vyetnama rəsmi səfəri ilə bağlı videoçarx paylaşılıb

20.11.2026 / 16:09
Ermənilər pasportlarda doğulduğu yer kimi "Azərbaycan " yazdırırlar...

20.11.2026 / 16:02
Prezident İlham Əliyevin səfəri Vyetnam mediasının diqqət mərkəzində... - FOTO

20.11.2026 / 15:44
Çin lideri Putini niyə bu qədər soyuq qarşıladı...

20.11.2026 / 15:29
Mehriban Əliyeva Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşüb - FOTO

20.11.2026 / 15:23
Azərbaycanda boşanmaların sayı artır - hər 100 nikahın 48-i dağılır...

20.11.2026 / 15:20
Bakı–Balakən–Bakı marşrutu üzrə qatarların hərəkəti bərpa olunur

20.11.2026 / 15:09
Rusiyanı Ukraynada yeni işğala ruhlandıran kimdir - ABŞ müdafiə nazirinin yanlışı...

20.11.2026 / 15:08
“Vətəndaşlar referendumda yeni Konstitusiyanın əleyhinə səs verərsə, istefa verməyə hazıram” - Paşinyan

20.11.2026 / 14:50
Badamdarda sürüşmə sahəsində çatlar genişlənib - RƏSMİ AÇIQLAMA...

20.11.2026 / 14:45
Milli Məclisin deputatı Vüqar Rəhimzadə Ordubadda seçiciləri ilə növbəti görüşünü keçirib - FOTO

20.11.2026 / 14:44
Aİ və Böyük Britaniya tələbə mübadiləsi barədə razılığa gəldilər, lakin təhsil haqları dayandırıldı

20.11.2026 / 14:32
Əli Əsədov Kobaxidzeyə başsağlığı verdi

20.11.2026 / 14:24
Krım körpüsü Niderland raketləri ilə vurulmuşdu - Niderland və Avstriyanın Kiyevdəki səfirlikləri bombalandı...

20.11.2026 / 14:12
Əməkdar artist Nigar Şabanova icra hakimiyyətini tənqid etdi

20.11.2026 / 14:08
Polşanın Lublin şəhərində hava hücumu xəbərdarlığı edilib

20.11.2026 / 14:01
Milli Xalça Muzeyində “Ortaq irs: Türk xalçası” mövzusunda beynəlxalq simpozium təşkil olunacaq

20.11.2026 / 13:59
AĞDAMIN MƏDƏNİ YADDAŞI: DAŞLARA HƏKK OLUNMUŞ TARİX VƏ YENİDƏN DİRÇƏLƏN İRS

İnformasiya texnologiyaları Azərbaycanın inkişafında yeni güclü mənbə kimi özünü daha çox təsdiqləyir....

XƏBƏR ARXİVİ