İndoneziya, İtaliyadan hədiyyə olaraq aldığı 41 yaşlı Giuseppe Garibaldi adlı təyyarədaşıyan gəmi ilə dünyada təyyarədaşıyan gəmiyə sahib olan 17-ci ölkə oldu. “Giuseppe Garibaldi” gəmisinin adı da artıq dəyişdirilib, gəmi bundan sonra “Gajah Mada” adlandırılacaq. İndoneziya prezidenti gəminin ölkənin təhlükəsizliyini gücləndirəcəyini və təbii fəlakətlərə kömək edəcəyini bildirib, lakin müxalifət bunun zəruri olub-olmadığını şübhə altına alır.
Əvvəllər "Guiseppe Garibaldi" adlandırılan təyyarədaşıyan gəmi qısa uçuş və şaquli eniş edən təyyarə və helikopterlər daşıya bilir. Gəmi cümə günü, 18 sentyabrda Cakartanın şimalındakı Tanjung Priokdakı dəniz bazasına çatıb və orada hərbi mərasim keçirilib.
Mart ayında İtaliya 2024-cü ildə İtaliya Hərbi Dəniz Qüvvələrindən istismardan çıxarılan təyyarədaşıyan gəmini İndoneziyaya təhvil verməyə razılıq verib. Bu addım İtaliyanın dünyanın ən böyük müsəlman ölkəsi ilə müdafiə əməkdaşlığını dərinləşdirmək məqsədi daşıyır. İtaliya İndoneziyaya sualtı qayıqlar və təyyarələrin satışı ilə bağlı sövdələşmələrdə maraqlıdır. Bundan əlavə, təyyarədaşıyan gəminin hədiyyə edilməsi Romaya gəminin tullantılarda təmizlənməsi və nəticədə istismardan çıxarılması xərclərindən yayınmağa imkan verir.
İndoneziya təyyarədaşıyan gəmini əldə etməklə, donanmasında bu sinif gəmini idarə edən ikinci Cənub-Şərqi Asiya ölkəsi oldu. Birincisi, 1997-ci ildə İspaniyadan təyyarədaşıyan gəmi alan Tayland idi.
Ümumilikdə 17 ölkə təyyarədaşıyan gəmilərdən istifadə edir. ABŞ-ın 20, Çinin yeddi, Yaponiyanın dörd, qalan ölkələrin isə bir və ya iki təyyarədaşıyan gəmisi var. İsrailin isə təyyarədaşıyan gəmisi yoxdur.
Gəmi gələn həftə rəsmi olaraq İndoneziya Hərbi Dəniz Qüvvələrinə qoşulacaq və ölkənin ən hörmətli tarixi şəxsiyyətlərindən biri olan 14-cü əsrdə yaşamış hərbi lider Gaja Madanın adını daşıyacaq.
Müdafiə qabiliyyətlərinin inkişaf etdirilməsi Prezident Prabovo Subianto administrasiyasının əsas prioritetlərindən biridir. O, sualtı qayıqlar, freqatlar, döyüş təyyarələri və raketlər əldə etməklə silahlı qüvvələrin genişləndirilməsini və modernləşdirilməsini təşviq edir və həmçinin müxtəlif ölkələrlə müdafiə əməkdaşlığını dərinləşdirməyə çalışır.
Lakin Garibaldi gəmisinin alınması təhlükəsizlik mütəxəssisləri, iqtisadçılar və müxalifət siyasətçiləri arasında qızğın müzakirələrə səbəb olub. Onlar İndoneziyanın ümumiyyətlə təyyarədaşıyan gəmiyə ehtiyacı olub-olmadığını və ölkənin dövlət büdcəsinə artan təzyiqlə üzləşdiyi bir vaxtda hökumətin köhnəlmiş hərbi gəmini modernləşdirmək və istismar etmək üçün milyonlarla dollar xərcləməli olub-olmadığını sual altına alırlar.
2025-ci ildə İndoneziya Maliyyə Nazirliyi təyyarədaşıyan gəmi proqramı üçün 450 milyon dollar maliyyələşdirməni təsdiqləyib. Lakin bəzi qanunvericilər layihənin ümumi dəyərinin xeyli yüksək ola biləcəyi barədə xəbərdarlıq edirlər.
Sahillərindən döyüş təyyarələrini uzaq məsafələrə göndərmək üçün təyyarədaşıyan gəmilərdən istifadə edən böyük dəniz güclərindən fərqli olaraq, İndoneziya gəmini əsasən mobil komandanlıq mərkəzi və minlərlə adadan ibarət arxipelaqı boyunca vertolyotlar, dronlar və dəniz əməliyyatları üçün dəstək bazası kimi görür.
Prezident Prabovo bu ay gəminin hakimiyyət orqanlarına meşə və torf yanğınları ilə mübarizədə kömək edəcəyini bildirib. O, həmçinin gəmi daşıyıcısının dronlarından istifadə etmək və gəmini fəlakət bölgələrinə tez bir zamanda yerləşdirilə bilən mobil platforma kimi istifadə etmək planlarını açıqlayıb. Bu vəzifə, xüsusilə təbii fəlakətlərin tez-tez baş verdiyi İndoneziya üçün aktualdır, çünki ölkə Sakit okeanda "Alov Həlqəsi" adlanan ərazidə yerləşir.
Tahir TAĞIYEV
