şənbə günü, 21 noyabr 2026
     

Gürcüstan Azərbaycanla sərhəd delimitasiyasına qərar verdi...

Image


Tiflis sərhədlərin delimitasiyasını niyə yenidən gündəmə gətirir?

Gürcüstanın Baş naziri İrakli Kobaxidzenin Azərbaycan və Ermənistanla dövlət sərhədlərinin delimitasiya və demarkasiyasının aparılmasının zəruriliyini yenidən gündəmə gətirməsi təsadüfi deyil. Kobaxidze oktyabrın 4-də bildirib ki, Tiflisin həm Bakı, həm də İrəvanla dostluq münasibətləri var və sərhədlərin müəyyənləşdirilməsi prosesi də dostluq şəraitində davam etdirilməlidir. O, xüsusilə David Qareci məsələsinin də danışıqlar yolu ilə həllinə çalışıldığını qeyd edib.

Bu bəyanatı yalnız sərhəd məsələsi kimi qiymətləndirmək düzgün olmaz. Cənubi Qafqazda son dövrdə formalaşan yeni geosiyasi və nəqliyyat reallıqları Gürcüstanı öz qonşuları ilə sərhədlərin hüquqi baxımdan dəqiqləşdirilməsi məsələsinə daha fəal yanaşmağa sövq edir. Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərində sülh prosesinin irəliləməsi, Ermənistan ərazisindən yeni kommunikasiya xətlərinin keçməsi ehtimalının artması, TRIPP layihəsinin gündəmə gəlməsi və Orta Dəhliz üzrə yükdaşımaların genişlənməsi regionun nəqliyyat xəritəsini dəyişdirə biləcək proseslərdir.

Gürcüstan bu dəyişikliklər fonunda özünün regional tranzit rolunu qorumağa çalışır. Bu baxımdan Kobaxidzenin TRIPP layihəsini Gürcüstan ərazisindən keçən ənənəvi marşrutlara rəqib hesab etmədiyini deməsi də diqqət çəkir. Tiflisin yanaşmasına görə, regionda yükdaşımaların artması alternativ marşrutların yaranmasını zəruri edir və bu proses ümumi tranzit imkanlarını genişləndirə bilər. Yəni Gürcüstan yeni kommunikasiya layihələrinin qarşısında dayanmaqdan daha çox, onların yaratdığı yeni iqtisadi imkanları öz tranzit sisteminə inteqrasiya etməyə çalışır.

Burada sərhədlərin delimitasiyasının başqa bir əhəmiyyəti ortaya çıxır. Regionda yeni yolların, dəmir yollarının, enerji və logistika xətlərinin çəkilməsi üçün dövlətlərarası sərhədlərin hüquqi baxımdan aydın olması vacibdir. Azərbaycan-Ermənistan sərhədinin Gürcüstanla üçtərəfli kəsişmə nöqtəsindən başlayaraq delimitasiya prosesinin davam etdirilməsi barədə əvvəlcədən razılaşmaların mövcudluğu da bu məsələnin nəqliyyat layihələri ilə əlaqəsini artırır. Ermənistan parlamentinin xarici əlaqələr komitəsinin rəhbəri 2026-cı ilin sentyabrında TRIPP-in reallaşması zamanı müəyyən hissələrdə delimitasiya işlərinin layihənin keçəcəyi ərazilərə uyğunlaşdırılmasının mümkünlüyünü də qeyd edib.

Azərbaycan-Gürcüstan sərhədinin delimitasiyası isə daha mürəkkəb xarakter daşıyır. Çünki burada təkcə xəritə və koordinatlar deyil, tarixi və dini-mədəni irs məsələləri də gündəmə gəlir. Bunun ən tanınmış nümunəsi David Qareci monastır kompleksidir. UNESCO-nun məlumatına görə, kompleks Gürcüstanın şərqində, Azərbaycan sərhədinin yaxınlığında yerləşir və çoxsaylı orta əsr monastırlarından ibarətdir.

David Qareci ətrafındakı problem əslində delimitasiya prosesinin nə qədər həssas ola biləcəyini göstərir. Gürcüstanın öz elmi və rəsmi mənbələrində də kompleksin ayrı-ayrı hissələrinin müxtəlif dövrlərdə sərhədin müxtəlif tərəfində qaldığı göstərilir. 2024-cü ildə dərc olunmuş kartoqrafik araşdırmada Azərbaycan-Gürcüstan sərhədinin müəyyənləşdirilməsində 1936–1938-ci illərin xəritələrinin mühüm əsas kimi götürüldüyü, 1996-cı il razılaşmasında da sərhədin həmin dövrün vəziyyətinə uyğunlaşdırılmasının nəzərdə tutulduğu qeyd edilir.

Məhz burada potensial mübahisənin əsas mənbəyi ortaya çıxır: hansı xəritənin və hansı tarixi sənədin hüquqi baza kimi qəbul edilməsi. Sovet dövründə inzibati sərhədlərin dəyişməsi, müxtəlif xəritələrdə sərhəd xəttinin fərqli göstərilməsi və dini obyektlərin sərhədə çox yaxın yerləşməsi tərəflərin mövqelərinin tam üst-üstə düşməsini çətinləşdirə bilər. David Qareci ilə bağlı elmi araşdırmalar da məsələnin tarixi, hüquqi və kartoqrafik sənədlərin birlikdə təhlilini tələb etdiyini göstərir.

Qaxdakı Kürmük məbədi kimi məsələlər də bu baxımdan müəyyən həssaslıq yarada bilər. Lakin dini və mədəni obyektlərin mövcudluğu avtomatik olaraq dövlət sərhədinin həmin obyektin statusuna uyğun dəyişdirilməsi anlamına gəlmir. Delimitasiyanın hüquqi mahiyyəti sərhəd xəttinin dövlətlərarası sənədlər, xəritələr, koordinatlar və qarşılıqlı razılaşmalar əsasında müəyyənləşdirilməsidir. Buna görə də belə obyektlər daha çox sərhədin müəyyən hissələrinin razılaşdırılmasını çətinləşdirən əlavə siyasi və ictimai həssaslıq yarada bilər.

Azərbaycan və Gürcüstan arasında bu məsələnin həlli üçün müəyyən institusional təcrübə də var. Tərəflər əvvəllər birgə delimitasiya komissiyasının fəaliyyətini davam etdirmək barədə razılığa gəliblər və David Qareci ətrafında yaranmış gərginliklər zamanı da məsələni danışıqlar yolu ilə həll etməyə çalışıblar. Gürcüstanın rəsmi mövqeyində bu məsələnin iki ölkənin strateji tərəfdaşlığı nəzərə alınmaqla həll edilməsinin vacibliyi də vurğulanıb.

Bu səbəbdən Gürcüstanın indiki mərhələdə sərhəd məsələsini gündəmə gətirməsi Azərbaycanla münasibətlərdə yeni ərazi mübahisəsi yaratmaq cəhdi kimi deyil, uzun müddətdir açıq qalan məsələnin yeni regional reallıqlar fonunda yenidən institusional çərçivəyə salınması kimi qiymətləndirilə bilər. Kobaxidzenin məhz “dostluq şəraitində” delimitasiya və demarkasiyanın aparılmasını vurğulaması da siyasi ritorikanın qarşıdurmadan çox danışıqlar üzərində qurulduğunu göstərir.

Bununla belə, prosesin asan keçəcəyini də düşünmək olmaz. Sərhədin hələ tam razılaşdırılmamış hissələrində tarixi xəritələr, ayrı-ayrı ərazilərin statusu, dini-mədəni obyektlərə çıxış və sərhəd xəttinin praktiki olaraq haradan keçməsi kimi məsələlər yenidən müzakirə oluna bilər. Gürcüstanla Azərbaycan sərhədinin müəyyən hissələrinin razılaşdırılması istiqamətində əvvəlki illərdə əldə olunmuş irəliləyişə baxmayaraq, David Qareci ətrafındakı sahə kimi həssas seqmentlər hələ də xüsusi yanaşma tələb edir.

Ancaq bu problemlərin iki ölkə arasında yekun sərhəd razılaşmasını mütləq şəkildə bloklayacağını söyləmək üçün əsas yoxdur. Azərbaycan-Gürcüstan münasibətlərində enerji, nəqliyyat, ticarət və regional təhlükəsizlik sahələrində qarşılıqlı maraqlar kifayət qədər genişdir. Bakı-Tbilisi-Ceyhan, Cənubi Qafqaz qaz dəhlizi və Orta Dəhliz kimi layihələr iki ölkənin strateji tərəfdaşlığını sərhəd məsələsindən daha geniş çərçivəyə çıxarıb. Buna görə də ayrı-ayrı mübahisəli sahələrin ümumi münasibətlərdən təcrid edilərək texniki və siyasi danışıqlar yolu ilə həll edilməsi mümkündür.

Nəticə etibarilə, Gürcüstanın sərhədlərin delimitasiyasını yenidən gündəmə gətirməsi Cənubi Qafqazda formalaşan yeni siyasi və iqtisadi düzənlə birbaşa əlaqəlidir. Tiflis həm Azərbaycan və Ermənistanla sərhəd məsələlərində hüquqi müəyyənlik yaratmaq, həm də yeni nəqliyyat arxitekturasında öz rolunu qorumaq istəyir. Azərbaycan-Gürcüstan sərhədində David Qareci və digər tarixi-mədəni obyektlərlə bağlı məsələlər prosesin ən həssas hissəsini təşkil edə bilər. Lakin tərəflərin mövcud strateji və iqtisadi münasibətləri nəzərə alınarsa, əsas ssenari bu problemlərin sərhəd delimitasiyasını tam dayandırmasından daha çox, ayrıca danışıqlar predmeti olaraq mərhələli şəkildə həll edilməsidir.

Akif NƏSİRLİ




DİGƏR XƏBƏRLƏR

VİDEO

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

“Günəş fəallığı” Xəzər suyuna təsir edən sonuncu amıldir - Rusiyadan gələn izaha cavab...

Putin “nüvə çantası”nı özü ilə Çinə niyə aparmışdı...

Ermənilər Qarabağda Amaras udin-alban abidəsinə kor iddialardan əl çəkmirlər...

SON XƏBƏRLƏR

21.11.2026 / 21:24
Trampdan İranla bağlı ŞOK PLAN – gələcək Ağ Ev rəhbərlərinin də əl-qolu bağlanacaq...

21.11.2026 / 20:19
Ukrayna ilə bağlı bənd Tramp-Si-Putin bəyanatından son anda çıxarıldı... Finlandiya prezidentindən sensasion iddia...

21.11.2026 / 19:50
Zelenski Krım körpüsünü hədəf göstərdi – “Rusiya müharibənin nə olduğunu hiss etməlidir”

21.11.2026 / 19:23
İran ABŞ F-16-sını vurduğunu iddia edir – Pentaqondan açıqlama gəldi...

21.11.2026 / 17:42
Elektron hökumıət inkişafı üzrə Azərbaycanın nəticələrini hər ölkə göstərə bilməz...

21.11.2026 / 17:12
Rusiyada miqrantlara sərt nəzarət başlayır – dekabrın 1-dən hər addımları izlənəcək...

21.11.2026 / 16:27
Britaniyanın Aİ-yə qayıtması gündəmə gəldi – Londondan gözlənilməz açıqlama...

21.11.2026 / 15:35
TRIPP layihəsinə rəsmən start verilir... Paşinyan anons etdi - Ermənistan Azərbaycan və Türkiyənin enerji şəbəkəsinə qoşulur...

21.11.2026 / 15:34
Mehriban Əliyeva və Vyetnamın birinci xanımı Hanoyda İrs Evində olublar - FOTO

21.11.2026 / 15:05
Prezident: "Xüsusilə Vətən müharibəsi dövründə Vyetnamın verdiyi dəstəyə və ədalətli mövqeyinə görə minnətdarıq"

21.11.2026 / 15:02
"Vyetnam bizim üçün dost ölkə və strateji tərəfdaşdır" - Prezident İlham Əliyev

21.11.2026 / 14:59
"Tamamilə əminəm ki, Azərbaycan bundan da böyük inkişafa nail olacaq" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 14:56
"Azərbaycan həm Avropanın, həm də Asiyanın bənzərsiz mədəni irsini daşıyan inci hesab olunur" - To Lam

21.11.2026 / 14:53
Hanoyda Prezident İlham Əliyevin və Birinci xanım Mehriban Əliyevanın şərəfinə rəsmi nahar verilib - FOTO

21.11.2026 / 14:06
Almaniyadan İrəvana mesaj - sülh müqaviləsi üçün Konstitusiya dəyişdirilməlidir

21.11.2026 / 13:43
Trampın İranla müharibə planına maliyyə əngəli – Demokratlar Konqresə ultimatum verdi...

21.11.2026 / 13:25
Saxlanılan şəxsin üzərindən 5 kq-dan çox narkotik çıxdı

21.11.2026 / 13:14
İran təhdidi ABŞ nazirini hərbi bazaya sığınmağa məcbur etdi – Bessentdən Tehrana sərt mesaj...

21.11.2026 / 12:58
DİN narkotikə görə həbs olunan vəkil Orxan Kəngərli və digərləri ilə bağlı görüntülər yaydı - VİDEO

21.11.2026 / 12:31
Beynəlxalq Qalereyada İsrail Səfiri ilə mədəniyyət sahəsində əməkdaşliq müzakirə olunub

21.11.2026 / 12:10
Avtomobil almaq üçün götürdüyü krediti tanışı oğurladı....

21.11.2026 / 11:47
"Biz Azərbaycanı regionda daimi olaraq mühüm strateji tərəfdaş kimi qəbul etmişik" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 11:43
Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycan-Vyetnam münasibətləri strateji əhəmiyyət daşıyır"

21.11.2026 / 11:28
Prezident İlham Əliyevin Vyetnam Prezidenti ilə geniş tərkibdə görüşü olub - FOTO

21.11.2026 / 10:14
Müdafiə Nazirliyində NATO nümayəndə heyəti ilə görüş olub

21.11.2026 / 09:36
Rusiya Türkiyənin S-400 sistemlərini üçüncü ölkəyə satması məsələsini müzakirə edir...

21.11.2026 / 09:11
Avtoxuliqanlıq edən daha bir sürücü həbs edildi

21.11.2026 / 08:51
Prezidentlər İlham Əliyev və To Lam Birgə Bəyanat qəbul ediblər, Azərbaycan-Vyetnam sənədləri mübadilə olunub - FOTO

21.11.2026 / 08:44
Prezident İlham Əliyev gürcüstanlı həmkarına başsağlığı verib

21.11.2026 / 08:41
Prezident İlham Əliyevin Hanoyda rəsmi qarşılanma mərasimi olub

20.11.2026 / 23:10
Minlərlə ailənin torpaq probleminin həlli istiqamətində mühüm addım - çıxarış almaq mümkün olacaq...

20.11.2026 / 22:37
İraqda məzhəb savaşı başlanır, işin içində yenə İran var

20.11.2026 / 22:15
Tramp Konqresdə nəzarəti itirməzdən əvvəl hərəkətə keçdi - Ukraynada sülh üçün son tarix açıqlandı...

20.11.2026 / 21:58
BMT-ni bərbad günə qoyanlar onun “köklü islahatına” qərar verdilər...

20.11.2026 / 21:43
Danimarka Rusiya hərbi attaşesini ölkədən qovur, ruslar üçün vizaları da dayandırır – vaxt verildi...

20.11.2026 / 21:35
Britaniya ordusu dron dövrünə hazırlaşır?

20.11.2026 / 21:24
Moskvadan Tallinn və Buxarestə etiraz - hər iki ölkənin diplomatları Rusiya XİN-ə çağırıldı

20.11.2026 / 21:16
Paşinyan “Qərbi Ermənistandan” imtina etdi ki, Bakı da Qərbi Azərbaycandan imtina etsin - Hay ki, hay...

20.11.2026 / 20:58
Qərbi Zəngəzurun tarixi irsinin UNESCO-da mənimsənilməsinə start verildi...

20.11.2026 / 20:41
Tramp Çindəki hadisədən sonra təyyarədaşıyan bir gəmini İranın "qapısından" çəkib apardı...

20.11.2026 / 20:22
Rəsmi Ankara NATO-ya sərt mesaj verdi – Alyans Türkiyəni Yaxın Şərqdə tək qoydu...

20.11.2026 / 20:07
Parlament buraxılır, Konstitusiya dəyişdirilir, müxalifət ləğv edilir - Paşinyan mürəkkəb ssenariyə baş vurdu...

20.11.2026 / 19:49
Azərbaycanda kitabxanalar 26 faiz azalıb, bəzi kəndlərdə onlar fəaliyyətini tamamilə dayandırıb

20.11.2026 / 19:44
Dədə Qorqud epoxasının memarlıq irsi:Nəzəri fikirlər, tarixi baxışlar və məkan semantikası

20.11.2026 / 19:25
Macarıstan Ukrayna siyasətini tam dəyişdi - Madyar Orbanı sildi...

20.11.2026 / 19:25
Vyetnam üçün Avropaya Azərbaycanın üzərindın yol açıldı...

20.11.2026 / 19:10
İŞİD-in “Vilayəti Xorasan” qruplaşmasının iki üzvü Azərbaycana gətirilərək həbs edildi - FOTO

20.11.2026 / 18:57
Moskvadan Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin Dublin görüşünə reaksiya...

20.11.2026 / 18:43
Maşın alan yoxdur, amma qiymətlər sürətlə artır

20.11.2026 / 18:27
Yeni Yalta sammiti alınmadı, amma Rusiya, Çin, ABŞ liderləri istəklərinə nail oldular

20.11.2026 / 18:11
Fransa və Hindistan BTQ-yə açıq savaş açdı - təşkilatın sosial media hesablarına kiberhücumlar başladı...

20.11.2026 / 17:57
Şəmkir xəstəxanasını su basdı - TƏBİB-dən açıqlama...

20.11.2026 / 17:51
İslam yaxın onillikdə dünyanın ən böyük dininə çevriləcək

20.11.2026 / 17:40
İcra başçısının birinci müavini ilə bağlı 2 milyonluq qalmaqal - iş prokurorluğa çıxdı...

20.11.2026 / 17:32
Almaniya və Ukrayna arasında fikir ayrılığı - Avropalı liderlər Moskvaya gedəcəkmi...

20.11.2026 / 17:26
Dünyanın "3 iddialı ağası" Qəzzada on minlərlə müsəlmanın faciəsinə susdu...

20.11.2026 / 17:12
Mehriban Əliyevanın sosial media hesablarında Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşünə dair paylaşım edilib

20.11.2026 / 17:05
Trampdan Ukrayna ilə bağlı mühüm açıqlama - Vaşinqton Kiyevsiz qərar verməyəcək...

20.11.2026 / 16:32
Kolleclərə qəbul qaydaları dəyişir - qiyabi təhsil ləğv edilir...

20.11.2026 / 16:25
Prezident İlham Əliyevin sosial media hesablarında Vyetnama rəsmi səfəri ilə bağlı videoçarx paylaşılıb

20.11.2026 / 16:09
Ermənilər pasportlarda doğulduğu yer kimi "Azərbaycan " yazdırırlar...

20.11.2026 / 16:02
Prezident İlham Əliyevin səfəri Vyetnam mediasının diqqət mərkəzində... - FOTO

20.11.2026 / 15:44
Çin lideri Putini niyə bu qədər soyuq qarşıladı...

20.11.2026 / 15:29
Mehriban Əliyeva Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşüb - FOTO

20.11.2026 / 15:23
Azərbaycanda boşanmaların sayı artır - hər 100 nikahın 48-i dağılır...

20.11.2026 / 15:20
Bakı–Balakən–Bakı marşrutu üzrə qatarların hərəkəti bərpa olunur

20.11.2026 / 15:09
Rusiyanı Ukraynada yeni işğala ruhlandıran kimdir - ABŞ müdafiə nazirinin yanlışı...

20.11.2026 / 15:08
“Vətəndaşlar referendumda yeni Konstitusiyanın əleyhinə səs verərsə, istefa verməyə hazıram” - Paşinyan

20.11.2026 / 14:50
Badamdarda sürüşmə sahəsində çatlar genişlənib - RƏSMİ AÇIQLAMA...

20.11.2026 / 14:45
Milli Məclisin deputatı Vüqar Rəhimzadə Ordubadda seçiciləri ilə növbəti görüşünü keçirib - FOTO

20.11.2026 / 14:44
Aİ və Böyük Britaniya tələbə mübadiləsi barədə razılığa gəldilər, lakin təhsil haqları dayandırıldı

20.11.2026 / 14:32
Əli Əsədov Kobaxidzeyə başsağlığı verdi

20.11.2026 / 14:24
Krım körpüsü Niderland raketləri ilə vurulmuşdu - Niderland və Avstriyanın Kiyevdəki səfirlikləri bombalandı...

20.11.2026 / 14:12
Əməkdar artist Nigar Şabanova icra hakimiyyətini tənqid etdi

20.11.2026 / 14:08
Polşanın Lublin şəhərində hava hücumu xəbərdarlığı edilib

20.11.2026 / 14:01
Milli Xalça Muzeyində “Ortaq irs: Türk xalçası” mövzusunda beynəlxalq simpozium təşkil olunacaq

20.11.2026 / 13:59
AĞDAMIN MƏDƏNİ YADDAŞI: DAŞLARA HƏKK OLUNMUŞ TARİX VƏ YENİDƏN DİRÇƏLƏN İRS

20.11.2026 / 13:59
AMEA-nın strukturunda dəyişiklik edilib

20.11.2026 / 13:55
Le Penin partiyasının qərargahında məlumat sızması ilə əlaqədar axtarış aparılıb

20.11.2026 / 13:50
Çin "üçlüyünün" bəyanatları Avroatlantik məkanı parçaladı...

20.11.2026 / 13:35
Putinin təhdidlərindən saatlar sonra Rusiya ordusu Kiyevə üç ballistik raket atdı - körpülər vuruldu...

İnformasiya texnologiyaları Azərbaycanın inkişafında yeni güclü mənbə kimi özünü daha çox təsdiqləyir....

XƏBƏR ARXİVİ