Qara dəniz blokadası və Ukrayna limanlarına və gəmilərinə davam edən hücumlar Avropa İttifaqını çətin bir seçim etməyə məcbur edib. Ukraynaya kənd təsərrüfatı ixracını artırmağa kömək etmək, ya onsuz da tranzit problemləri yaşayan öz fermerlərinin maraqlarını nəzərə almaq…
"Politico"nun məlumatına görə, Ukraynanın məhsul yığımından sonra yığılan milyonlarla ton taxıl və digər kənd təsərrüfatı məhsullarını daşıması lazımdır. Ukraynanın aqrar siyasət naziri Taras Vısotski bu həftə Brüsselə səfər edərək avropalı həmkarlarından AB vasitəsilə daşınmaları artırmağı xahiş edib. O, həmçinin bildirib ki, Kiyev artan nəqliyyat xərclərini ödəmək üçün 1,1 milyard avro tələb edir. Lakin tranzit və yük saxlama sahələrini artırmaq üçün vacib infrastrukturu olan iki ölkə - Polşa və Rumıniya - bunu əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirməyə hazır olmadığını bildiriblər.
Rumıniya kənd təsərrüfatı naziri Barna Tancios bildirib ki, öz fermerlərinin maraqları prioritet olaraq qalır. Qeyd edilir ki, Ukrayna taxılının transitinin artması, xüsusən də Dunay çayında su səviyyəsinin aşağı düşməsi nəzərə alındıqda, Rumıniya limanlarına təzyiqi artırır və yerli fermerlərin öz məhsullarını satmalarına mane olur.
Polşada İnfrastruktur Nazirliyi də Ukrayna kənd təsərrüfatı məhsullarının tranzitini artırmaq üçün mövcud şərtləri dəyişdirməyi planlaşdırmadığını bildirib. Ölkənin kənd təsərrüfatı naziri Vısotskinin sözlərinə görə, hazırda Ukrayna ixracatının yarıdan azı Avropa dəmir yolu, avtomobil və çay marşrutları vasitəsilə daşınır. Əgər blokada davam edərsə, bu il ölkədə 35 milyon tona qədər kənd təsərrüfatı məhsulu qala bilər.
Bu arada, problem artıq növbəti məhsulu təhlükə altına alır. Alıcı çatışmazlığı və yığılmış taxılı daşımaq problemləri səbəbindən Ukrayna fermerləri əkin üçün lazımi vəsaiti əldə edə bilmirlər. Vısotski xəbərdarlıq edib ki, mövcud vəziyyət yaza qədər davam edərsə, əkin sahəsi 35-40% azala bilər.
Aİ-nin Kənd Təsərrüfatı üzrə komissarı Kristof Hansen bildirib ki, Aİ qlobal ərzaq təhlükəsizliyi üçün riskləri nəzərə almaqla problemin həllini axtarmalıdır. Almaniya da öz növbəsində Hollandiya və Almaniya limanları da daxil olmaqla, Avropa limanları vasitəsilə alternativ ixrac marşrutlarını gücləndirmək səylərini açıqlayıb.
Risklər Avropadan kənara çıxır. ABŞ Xarici Əlaqələr Şurasının məlumatına görə, Rusiya və Ukraynadan ixracın azalması qlobal taxıl ticarətinin 17%-dən çoxuna təsir göstərə bilər. Bu arada, Avropa fermerləri də quraqlıq, istilik dalğaları və yanacaq və gübrə qiymətlərinin artması ilə üzləşirlər.
Tahir TAĞIYEV
