şənbə günü, 21 noyabr 2026
     

Suverenliyimizi müəyyən edən iki tarixi hadisə – İlham Əliyev tarixi ardıcıllıq qurdu

Image


10 noyabr 2020 – ərazi bütövlüyünün bərpasına aparan hərbi-siyasi mərhələ, 20 sentyabr 2023 – dövlət suverenliyinin tam bərpası...

Azərbaycanın müasir tarixində 10 noyabr 2020-ci il və 20 sentyabr 2023-cü il tarixləri bir-birindən ayrı deyil, eyni tarixi prosesin iki mühüm mərhələsi kimi qiymətləndirilə bilər. Birinci tarix 30 ilə yaxın davam edən işğalın hərbi-siyasi nəticələrini dəyişdirdi, ikinci tarix isə Azərbaycanın beynəlxalq səviyyədə tanınmış ərazisində dövlət suverenliyinin tam bərpasını təmin edən mərhələ oldu.

2020-ci il noyabrın 10-da Azərbaycan, Ermənistan və Rusiya liderləri tərəfindən imzalanmış üçtərəfli Bəyanat 44 günlük müharibəni dayandırmaqla yanaşı, Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası istiqamətində mühüm nəticələr yaratdı. Sənədə əsasən Ağdam, Kəlbəcər və Laçın rayonlarının Azərbaycana qaytarılması nəzərdə tutuldu və sonrakı mərhələdə bu ərazilər Azərbaycanın nəzarətinə keçdi. Bəyanat həmçinin bölgədə nəqliyyat kommunikasiyalarının bərpası və digər məsələlərlə bağlı öhdəliklər müəyyənləşdirdi.

Lakin 10 noyabr Azərbaycanın qarşısında duran bütün problemləri həll etmədi. Qarabağın bir hissəsində Ermənistan silahlı qüvvələrinin mövcudluğu və separatçı strukturların fəaliyyətini davam etdirməsi Azərbaycanın öz ərazisində tam dövlət nəzarətini təmin etməsinə mane olan əsas amillərdən biri olaraq qaldı. Prezident İlham Əliyev 2023-cü ilin sentyabrında bildirmişdi ki, 10 noyabr Bəyanatına baxmayaraq, Ermənistan öz silahlı qüvvələrini Azərbaycan ərazisindən çıxarmayıb.

Bu baxımdan 2020-ci ilin noyabrından 2023-cü ilin sentyabrına qədərki dövrü hərbi nəticələrin siyasi-hüquqi baxımdan tamamlanması mərhələsi kimi xarakterizə etmək mümkündür. Azərbaycan həmin müddətdə həm ərazi üzərində nəzarətin genişləndirilməsi, həm sərhədlərin müəyyən hissələrində nəzarətin bərpası, həm də Qarabağdakı qanunsuz hərbi və siyasi strukturların fəaliyyətinə son qoyulması istiqamətində addımlar atdı.

2023-cü il aprelin 23-də Laçın yolunun başlanğıcında sərhəd-keçid məntəqəsinin yaradılması Azərbaycanın öz dövlət sərhədinə nəzarətinin bərpası baxımından mühüm hadisə idi. Prezident İlham Əliyev sonrakı çıxışlarından birində bu hadisəni ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi kontekstində, 20 sentyabrı isə suverenliyin bərpası kimi fərqləndirib.

Beləliklə, prosesin məntiqi ardıcıllığı aydın görünür: 2020-ci ildə hərbi əməliyyatlar nəticəsində işğal olunmuş ərazilərin böyük hissəsi azad edildi, 10 noyabr Bəyanatı ilə bunun siyasi-hüquqi nəticələri rəsmiləşdirildi, 2023-cü ilin aprelində dövlət sərhədinə nəzarətin mühüm elementi yaradıldı və nəhayət, sentyabrda Qarabağda Azərbaycanın konstitusiya quruluşunun bərpası üçün həlledici mərhələ başlandı.

2023-cü il sentyabrın 19-da Azərbaycanın Qarabağ iqtisadi rayonunda hərbi təxribatlardan sonra lokal antiterror tədbirləri başladı. Əməliyyat 23 saat davam etdi və sentyabrın 20-də dayandırıldı. Azərbaycan Prezidentinin rəsmi məlumatına görə, bundan sonra bölgədə qanunun aliliyi təmin edildi və dövlət suverenliyi tam bərpa olundu.

Burada əsas məqam ondan ibarətdir ki, 2020-ci il hadisələri ilə 2023-cü il hadisələri arasında funksional fərq var. 2020-ci ildə əsas məsələ işğal altındakı ərazilərin böyük hissəsinin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası üçün hərbi-siyasi zəminin yaradılması idi. 2023-cü ildə isə həmin prosesin tamamlanması və Azərbaycanın bütün ərazisində vahid dövlət idarəçiliyinin təmin olunması gündəmə gəldi.

Prezident İlham Əliyevin müxtəlif çıxışlarında da məhz bu fərqləndirmə müşahidə olunur. O, 2023-cü ilin sentyabrından sonra bildirirdi ki, artıq "boz zonalar" və qanunsuz strukturlar yoxdur, separatçılığa son qoyulub və Azərbaycanın suverenliyi bərpa edilib.

Bu iki tarixi hadisə arasındakı üçillik dövr Azərbaycanın hərbi qələbənin siyasi nəticələrini möhkəmləndirməsi baxımından da əhəmiyyətlidir. 2020-ci il 10 noyabr Bəyanatı müharibənin dayandırılması və bir sıra ərazilərin Azərbaycana qaytarılması üçün çərçivə yaratdı. 2023-cü il 20 sentyabr isə Azərbaycanın öz ərazisində dövlət hakimiyyətinin tam tətbiqinin qarşısında qalan əsas maneəni aradan qaldıran hadisə oldu.

Bu səbəbdən 10 noyabr 2020-ci il ilə 20 sentyabr 2023-cü ili Azərbaycanın dövlətçilik tarixində eyni prosesin iki həlledici nöqtəsi kimi təqdim etmək mümkündür. Birinci hadisə Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpasına aparan yolu açdı, ikinci hadisə isə həmin prosesin suverenliyin tam bərpası ilə nəticələnməsini təmin etdi.

Əslində, burada söhbət yalnız iki tarixdən getmir. Söhbət üç il ərzində formalaşan hərbi, siyasi və hüquqi ardıcıllıqdan gedir. 2020-ci ilin Zəfəri Azərbaycanın hərbi gücünü və siyasi iradəsini nümayiş etdirdisə, 2023-cü ilin sentyabrı bu iradənin ölkənin bütün ərazisində dövlət hakimiyyətinin bərpası ilə tamamlandığı mərhələ oldu.

Bu baxımdan İlham Əliyevin qurduğu tarixi ardıcıllığın əsas xətti belə ifadə oluna bilər: 10 noyabr 2020 – ərazi bütövlüyünün bərpasına aparan hərbi-siyasi mərhələ; 20 sentyabr 2023 – dövlət suverenliyinin tam bərpası. Azərbaycan Prezidentinin 2024-cü ildə imzaladığı sərəncamla sentyabrın 20-nin Dövlət Suverenliyi Günü elan edilməsi də məhz bu tarixi yanaşmanı dövlət səviyyəsində rəsmiləşdirdi.

Dəniz NƏSİRLİ




DİGƏR XƏBƏRLƏR

VİDEO

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

“Günəş fəallığı” Xəzər suyuna təsir edən sonuncu amıldir - Rusiyadan gələn izaha cavab...

Putin “nüvə çantası”nı özü ilə Çinə niyə aparmışdı...

Ermənilər Qarabağda Amaras udin-alban abidəsinə kor iddialardan əl çəkmirlər...

SON XƏBƏRLƏR

21.11.2026 / 22:05
Prezident İlham Əliyevin Vyetnama səfəri başa çatıb

21.11.2026 / 21:24
Trampdan İranla bağlı ŞOK PLAN – gələcək Ağ Ev rəhbərlərinin də əl-qolu bağlanacaq...

21.11.2026 / 20:19
Ukrayna ilə bağlı bənd Tramp-Si-Putin bəyanatından son anda çıxarıldı... Finlandiya prezidentindən sensasion iddia...

21.11.2026 / 19:50
Zelenski Krım körpüsünü hədəf göstərdi – “Rusiya müharibənin nə olduğunu hiss etməlidir”

21.11.2026 / 19:23
İran ABŞ F-16-sını vurduğunu iddia edir – Pentaqondan açıqlama gəldi...

21.11.2026 / 19:07
Məleykə Abbaszadənin Nərmin Heydərlini işdən çıxarması ilə bağlı xəbərlərə RƏSMİ REAKSİYA...

21.11.2026 / 18:28
Leyla Əliyeva Hanoy Tiсarət və Turizm Kollecində Bakı guşəsi və Azərbaycan kulinariya zonasının açılışında iştirak edib - FOTO

21.11.2026 / 17:42
Elektron hökumıət inkişafı üzrə Azərbaycanın nəticələrini hər ölkə göstərə bilməz...

21.11.2026 / 17:12
Rusiyada miqrantlara sərt nəzarət başlayır – dekabrın 1-dən hər addımları izlənəcək...

21.11.2026 / 16:27
Britaniyanın Aİ-yə qayıtması gündəmə gəldi – Londondan gözlənilməz açıqlama...

21.11.2026 / 15:35
TRIPP layihəsinə rəsmən start verilir... Paşinyan anons etdi - Ermənistan Azərbaycan və Türkiyənin enerji şəbəkəsinə qoşulur...

21.11.2026 / 15:34
Mehriban Əliyeva və Vyetnamın birinci xanımı Hanoyda İrs Evində olublar - FOTO

21.11.2026 / 15:05
Prezident: "Xüsusilə Vətən müharibəsi dövründə Vyetnamın verdiyi dəstəyə və ədalətli mövqeyinə görə minnətdarıq"

21.11.2026 / 15:02
"Vyetnam bizim üçün dost ölkə və strateji tərəfdaşdır" - Prezident İlham Əliyev

21.11.2026 / 14:59
"Tamamilə əminəm ki, Azərbaycan bundan da böyük inkişafa nail olacaq" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 14:56
"Azərbaycan həm Avropanın, həm də Asiyanın bənzərsiz mədəni irsini daşıyan inci hesab olunur" - To Lam

21.11.2026 / 14:53
Hanoyda Prezident İlham Əliyevin və Birinci xanım Mehriban Əliyevanın şərəfinə rəsmi nahar verilib - FOTO

21.11.2026 / 14:06
Almaniyadan İrəvana mesaj - sülh müqaviləsi üçün Konstitusiya dəyişdirilməlidir

21.11.2026 / 13:43
Trampın İranla müharibə planına maliyyə əngəli – Demokratlar Konqresə ultimatum verdi...

21.11.2026 / 13:25
Saxlanılan şəxsin üzərindən 5 kq-dan çox narkotik çıxdı

21.11.2026 / 13:14
İran təhdidi ABŞ nazirini hərbi bazaya sığınmağa məcbur etdi – Bessentdən Tehrana sərt mesaj...

21.11.2026 / 12:58
DİN narkotikə görə həbs olunan vəkil Orxan Kəngərli və digərləri ilə bağlı görüntülər yaydı - VİDEO

21.11.2026 / 12:31
Beynəlxalq Qalereyada İsrail Səfiri ilə mədəniyyət sahəsində əməkdaşliq müzakirə olunub

21.11.2026 / 12:10
Avtomobil almaq üçün götürdüyü krediti tanışı oğurladı....

21.11.2026 / 11:47
"Biz Azərbaycanı regionda daimi olaraq mühüm strateji tərəfdaş kimi qəbul etmişik" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 11:43
Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycan-Vyetnam münasibətləri strateji əhəmiyyət daşıyır"

21.11.2026 / 11:28
Prezident İlham Əliyevin Vyetnam Prezidenti ilə geniş tərkibdə görüşü olub - FOTO

21.11.2026 / 10:14
Müdafiə Nazirliyində NATO nümayəndə heyəti ilə görüş olub

21.11.2026 / 09:36
Rusiya Türkiyənin S-400 sistemlərini üçüncü ölkəyə satması məsələsini müzakirə edir...

21.11.2026 / 09:11
Avtoxuliqanlıq edən daha bir sürücü həbs edildi

21.11.2026 / 08:51
Prezidentlər İlham Əliyev və To Lam Birgə Bəyanat qəbul ediblər, Azərbaycan-Vyetnam sənədləri mübadilə olunub - FOTO

21.11.2026 / 08:44
Prezident İlham Əliyev gürcüstanlı həmkarına başsağlığı verib

21.11.2026 / 08:41
Prezident İlham Əliyevin Hanoyda rəsmi qarşılanma mərasimi olub

20.11.2026 / 23:10
Minlərlə ailənin torpaq probleminin həlli istiqamətində mühüm addım - çıxarış almaq mümkün olacaq...

20.11.2026 / 22:37
İraqda məzhəb savaşı başlanır, işin içində yenə İran var

20.11.2026 / 22:15
Tramp Konqresdə nəzarəti itirməzdən əvvəl hərəkətə keçdi - Ukraynada sülh üçün son tarix açıqlandı...

20.11.2026 / 21:58
BMT-ni bərbad günə qoyanlar onun “köklü islahatına” qərar verdilər...

20.11.2026 / 21:43
Danimarka Rusiya hərbi attaşesini ölkədən qovur, ruslar üçün vizaları da dayandırır – vaxt verildi...

20.11.2026 / 21:35
Britaniya ordusu dron dövrünə hazırlaşır?

20.11.2026 / 21:24
Moskvadan Tallinn və Buxarestə etiraz - hər iki ölkənin diplomatları Rusiya XİN-ə çağırıldı

20.11.2026 / 21:16
Paşinyan “Qərbi Ermənistandan” imtina etdi ki, Bakı da Qərbi Azərbaycandan imtina etsin - Hay ki, hay...

20.11.2026 / 20:58
Qərbi Zəngəzurun tarixi irsinin UNESCO-da mənimsənilməsinə start verildi...

20.11.2026 / 20:41
Tramp Çindəki hadisədən sonra təyyarədaşıyan bir gəmini İranın "qapısından" çəkib apardı...

20.11.2026 / 20:22
Rəsmi Ankara NATO-ya sərt mesaj verdi – Alyans Türkiyəni Yaxın Şərqdə tək qoydu...

20.11.2026 / 20:07
Parlament buraxılır, Konstitusiya dəyişdirilir, müxalifət ləğv edilir - Paşinyan mürəkkəb ssenariyə baş vurdu...

20.11.2026 / 19:49
Azərbaycanda kitabxanalar 26 faiz azalıb, bəzi kəndlərdə onlar fəaliyyətini tamamilə dayandırıb

20.11.2026 / 19:44
Dədə Qorqud epoxasının memarlıq irsi:Nəzəri fikirlər, tarixi baxışlar və məkan semantikası

20.11.2026 / 19:25
Macarıstan Ukrayna siyasətini tam dəyişdi - Madyar Orbanı sildi...

20.11.2026 / 19:25
Vyetnam üçün Avropaya Azərbaycanın üzərindın yol açıldı...

20.11.2026 / 19:10
İŞİD-in “Vilayəti Xorasan” qruplaşmasının iki üzvü Azərbaycana gətirilərək həbs edildi - FOTO

20.11.2026 / 18:57
Moskvadan Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin Dublin görüşünə reaksiya...

20.11.2026 / 18:43
Maşın alan yoxdur, amma qiymətlər sürətlə artır

20.11.2026 / 18:27
Yeni Yalta sammiti alınmadı, amma Rusiya, Çin, ABŞ liderləri istəklərinə nail oldular

20.11.2026 / 18:11
Fransa və Hindistan BTQ-yə açıq savaş açdı - təşkilatın sosial media hesablarına kiberhücumlar başladı...

20.11.2026 / 17:57
Şəmkir xəstəxanasını su basdı - TƏBİB-dən açıqlama...

20.11.2026 / 17:51
İslam yaxın onillikdə dünyanın ən böyük dininə çevriləcək

20.11.2026 / 17:40
İcra başçısının birinci müavini ilə bağlı 2 milyonluq qalmaqal - iş prokurorluğa çıxdı...

20.11.2026 / 17:32
Almaniya və Ukrayna arasında fikir ayrılığı - Avropalı liderlər Moskvaya gedəcəkmi...

20.11.2026 / 17:26
Dünyanın "3 iddialı ağası" Qəzzada on minlərlə müsəlmanın faciəsinə susdu...

20.11.2026 / 17:12
Mehriban Əliyevanın sosial media hesablarında Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşünə dair paylaşım edilib

20.11.2026 / 17:05
Trampdan Ukrayna ilə bağlı mühüm açıqlama - Vaşinqton Kiyevsiz qərar verməyəcək...

20.11.2026 / 16:32
Kolleclərə qəbul qaydaları dəyişir - qiyabi təhsil ləğv edilir...

20.11.2026 / 16:25
Prezident İlham Əliyevin sosial media hesablarında Vyetnama rəsmi səfəri ilə bağlı videoçarx paylaşılıb

20.11.2026 / 16:09
Ermənilər pasportlarda doğulduğu yer kimi "Azərbaycan " yazdırırlar...

20.11.2026 / 16:02
Prezident İlham Əliyevin səfəri Vyetnam mediasının diqqət mərkəzində... - FOTO

20.11.2026 / 15:44
Çin lideri Putini niyə bu qədər soyuq qarşıladı...

20.11.2026 / 15:29
Mehriban Əliyeva Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşüb - FOTO

20.11.2026 / 15:23
Azərbaycanda boşanmaların sayı artır - hər 100 nikahın 48-i dağılır...

20.11.2026 / 15:20
Bakı–Balakən–Bakı marşrutu üzrə qatarların hərəkəti bərpa olunur

20.11.2026 / 15:09
Rusiyanı Ukraynada yeni işğala ruhlandıran kimdir - ABŞ müdafiə nazirinin yanlışı...

20.11.2026 / 15:08
“Vətəndaşlar referendumda yeni Konstitusiyanın əleyhinə səs verərsə, istefa verməyə hazıram” - Paşinyan

20.11.2026 / 14:50
Badamdarda sürüşmə sahəsində çatlar genişlənib - RƏSMİ AÇIQLAMA...

20.11.2026 / 14:45
Milli Məclisin deputatı Vüqar Rəhimzadə Ordubadda seçiciləri ilə növbəti görüşünü keçirib - FOTO

20.11.2026 / 14:44
Aİ və Böyük Britaniya tələbə mübadiləsi barədə razılığa gəldilər, lakin təhsil haqları dayandırıldı

20.11.2026 / 14:32
Əli Əsədov Kobaxidzeyə başsağlığı verdi

20.11.2026 / 14:24
Krım körpüsü Niderland raketləri ilə vurulmuşdu - Niderland və Avstriyanın Kiyevdəki səfirlikləri bombalandı...

20.11.2026 / 14:12
Əməkdar artist Nigar Şabanova icra hakimiyyətini tənqid etdi

20.11.2026 / 14:08
Polşanın Lublin şəhərində hava hücumu xəbərdarlığı edilib

20.11.2026 / 14:01
Milli Xalça Muzeyində “Ortaq irs: Türk xalçası” mövzusunda beynəlxalq simpozium təşkil olunacaq

20.11.2026 / 13:59
AĞDAMIN MƏDƏNİ YADDAŞI: DAŞLARA HƏKK OLUNMUŞ TARİX VƏ YENİDƏN DİRÇƏLƏN İRS

20.11.2026 / 13:59
AMEA-nın strukturunda dəyişiklik edilib

İnformasiya texnologiyaları Azərbaycanın inkişafında yeni güclü mənbə kimi özünü daha çox təsdiqləyir....

XƏBƏR ARXİVİ