28 sentyabr - 1 oktyabr tarixlərində Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığının dövlət naziri Lord Vernon Kuker Londonun Mərkəzi Asiyadan Cənubi Qafqaza qədər prioritetlərini qiymətləndirmək üçün görüşlər keçirib. Düşənbədə danışıqlardan və Qırğızıstan xarici işlər naziri ilə görüşdən sonra Kuker Bakıya səfər edib və prezident İlham Əliyev tərəfindən qəbul edilib. Ortaq gündəliyə terrorizmə qarşı mübarizə, hərbi təlim, sanksiyalar və müdafiə texnologiyaları daxil olub.
Səfərin Bakı hissəsi əhəmiyyətli sənaye məzmununa malik idi. Kuker 30 sentyabr - 2 oktyabr tarixlərində keçirilən ADEX-2026 beynəlxalq müdafiə sərgisində iştirak edib. Britaniya səfirliyinin məlumatına görə, burada 18 Böyük Britaniya şirkəti təmsil olunur. Kukerlə görüşdə İlham Əliyev müdafiə sənayesini ikitərəfli tərəfdaşlığın yeni bir sahəsi kimi müəyyən etdi. Müzakirədə müasir silah və avadanlıqların tədarükü perspektivləri, eləcə də Azərbaycanda birgə müəssisələrin yaradılması məsələləri müzakirə edildi. Böyük Britaniyanın Bakıdakı səfiri Dunkan Norman Azərbaycan-Britaniya münasibətlərinin yeni mərhələyə qədəm qoyduğunu bildirdi. O, sosial media hesabında yazıb ki, prezident İlham Əliyevlə görüş zamanı strateji tərəfdaşlıq çərçivəsində əlaqələrin dərinləşdirilməsi, o cümlədən təhlükəsizliyin gücləndirilməsi, iqtisadi artım və innovasiya imkanları müzakirə edilib. Azərbaycanın müdafiə naziri Zakir Həsənov britaniyalı qonağı ilə gələcək hərbi və hərbi-texniki əməkdaşlığı müzakirə edib. Əməkdaşlıq sahələri arasında hərbi təhsil və texnoloji innovasiyalar da qeyd edilib. Hələlik konkret müqavilələr açıqlanmayıb. Hazırkı səfər əvvəlki ilin qərarlarına əsaslanır. Britaniya hökumətinin məlumatına görə, London 2025-ci ilin oktyabr ayında Azərbaycan və Ermənistana qarşı silah embarqosunu ləğv edib. Eyni zamanda, Böyük Britaniya və Azərbaycan yeni müdafiə əməkdaşlığı proqramı barədə razılığa gəliblər. Kuker artıq dekabr ayında Bakıya səfər edib və ölkə rəhbərliyi ilə görüşüb. O bildirib: "Ölkələrimizin üzləşdiyi təhdidlər artdıqca, bizimki kimi tərəfdaşlıqlar getdikcə daha vacib hala gəlir". Düşənbədə danışıqlar fərqli bir istiqamətdə aparılıb. Sentyabrın 28-də Kuker Daxili işlər nazirinin birinci müavini Əbdürrəhmon Aləmşozoda və Təhlükəsizlik Şurasının katibi Yusif Rəhmonla görüşüb. Müzakirələr terrorizm, ekstremizm, narkotik qaçaqmalçılığı, kibercinayətkarlıq və transmilli cinayətkarlıq mövzularına həsr olunub. Asia-Plus portalının məlumatına görə, tərəflər həmçinin terrorizm və onun maliyyələşdirilməsi ilə mübarizə üzrə Düşənbə prosesinin davam etdirilməsinə toxunublar.
Qırğızıstanla aparılan danışıqlar müdafiə nazirliyinin gündəliyinin sırf hərbi məsələlərdən nə qədər kənara çıxa biləcəyini göstərir. “Kabar” xəbər agentliyinin Qırğızıstan Xarici İşlər Nazirliyinə istinadən verdiyi məlumata görə, Kuker sentyabrın 29-da Bişkekə səfər edib və orada xarici işlər naziri Jeenbek Kulubayevlə görüşüb. Tərəflər Britaniyanın enerji və logistika sahələrinə investisiyalarını, vacib mineral ehtiyatlarında əməkdaşlıq, Əfqanıstandakı vəziyyəti və BMT Təhlükəsizlik Şurasında qarşılıqlı fəaliyyəti müzakirə ediblər. Sanksiyalardan yayınmanın qarşısının alınması ayrı bir mövzu olub. Kulubayev həmsöhbətinə Qırğızıstanın gördüyü tədbirlər barədə məlumat verib və Britaniya rəhbərliyinə ən son məlumatların çatdırılmasının vacibliyini vurğulayıb. Mövzuların bu cür qarşılaşdırılması çox şey deyir: kapital qoyuluşu ilə bağlı müzakirələr tərəfdaşlar arasında etimadı müəyyən edən şərtlərin müzakirələri ilə yanaşı aparılır. Kukerin Mərkəzi Asiyaya diqqət yetirməsi hazırkı səfərindən əvvəl başlayıb. 2025-ci ilin may ayında o, Özbəkistan və Qazaxıstana səfər edib. Daşkənddə o, müdafiə nazirinin müavini Həmdəm Karşiyev və Milli Qvardiya komandanı Rüstəm Curayevlə danışıqlar aparıb. Britaniya nümayəndəsi Silahlı Qüvvələr Akademiyasında çıxış edərək, hərbi təhsilin vacibliyini vurğulayıb. Qazaxıstanda əsas diqqət sülhməramlı təlimə, sülhməramlı əməliyyatlar mərkəzi olan KAZCENT ilə əməkdaşlığa və hərbi mübadilələrə yönəlib. Bu əlaqələrə Türkmənistan da daxildir. Britaniyanın rəsmi hesabatına görə, Kuker 1-5 dekabr 2025-ci il tarixlərində Aşqabada səfər etmiş, həmçinin Bakı və İrəvanda da olmuşdu. Məqsəd müdafiə sahəsində əməkdaşlığı inkişaf etdirmək idi. 25 fevral 2026-cı ildə Kuker regional təhlükəsizlik və peşəkar təlim məsələlərini müzakirə etmək üçün Londonda Orta Asiya dövlətlərinin xarici işlər nazirləri ilə görüşüb. Beləliklə, bu, bir sıra ikitərəfli və regional əlaqələri təmsil edir. Ekspertlər bu görüşləri müqayisə edərək, Britaniyanın bir neçə prioritetini vurğulayırlar. Xüsusilə, hərbi təlim mütəxəssis səviyyəsində uzunmüddətli mövcudluğu təmin edir; terrorizm və Əfqanıstan üzrə dialoq təhlükəsizlik qurumları ilə əlaqələri qoruyur; minerallar, enerji və logistika ilə bağlı müzakirələr isə münasibətlərin iqtisadi əsasını genişləndirir. Azərbaycan həmçinin hərbi-sənaye əməkdaşlığına maraq göstərir. Britaniyanın tərəfdaşları üçün bu iş əlavə seçimlər təklif edir — təhsil proqramları, texnologiyalar və investisiya mənbələri. Hələlik metodun özü ən aydın şəkildə görünür: London hər bir paytaxtın spesifik ehtiyacları vasitəsilə münasibətləri möhkəmləndirir.
Samirə SƏFƏROVA
