şənbə günü, 21 noyabr 2026
     

YAP-ın tarixi niyə Azərbaycanın dövlətçilik və inkişaf yolu hesab edilir?..

Image


Azərbaycanın müstəqillik tarixində elə siyasi hadisələr var ki, onların əhəmiyyətini yalnız bir partiyanın yaranması çərçivəsində qiymətləndirmək mümkün deyil. Yeni Azərbaycan Partiyasının (YAP) yaranması da məhz belə hadisələrdəndir. 1992-ci ilin noyabrında siyasi səhnəyə çıxan YAP sonrakı üç onillik ərzində Azərbaycanın siyasi həyatının əsas iştirakçılarından birinə çevrildi. Onun tarixi, eyni zamanda, müstəqil Azərbaycanın keçdiyi mürəkkəb dövlətçilik yolunun mühüm səhifələrindən biridir.

Xatırladaq ki, bu partiyanın yaranması ölkənin müstəqilliyinin ilk illərinin mürəkkəb siyasi, iqtisadi və hərbi şəraiti ilə üst-üstə düşüb. 1992-ci ilin Azərbaycanı dövlət müstəqilliyini yenicə bərpa etmiş, Qarabağ müharibəsinin ağır nəticələri ilə üzləşmiş, siyasi və iqtisadi böhran yaşayan bir ölkə idi. Məhz belə bir şəraitdə yeni siyasi təşkilatın yaradılması təşəbbüsü meydana çıxdı və bu təşəbbüs qısa müddətdə Azərbaycanın siyasi həyatının əsas hadisələrindən birinə çevrildi. Məlumdur ki, Yeni Azərbaycan Partiyasının tarixinin başlanğıcı 1992-ci ilin oktyabrına gedib çıxır. Həmin dövrdə 91 nəfər tanınmış ziyalı və ictimai xadim Ulu Öndər Heydər Əliyevə müraciət edərək yeni siyasi partiyanın yaradılmasına rəhbərlik etməsini xahiş etdi. Heydər Əliyev oktyabrın 24-də müraciətə müsbət cavab verdi. Noyabrın 21-də isə Naxçıvanda YAP-ın təsis konfransı keçirildi və Ulu Öndər Heydər Əliyev partiyanın sədri seçildi. Partiya həmin ilin dekabrında Ədliyyə Nazirliyində dövlət qeydiyyatına alındı. Bu hadisənin əhəmiyyəti yalnız yeni siyasi təşkilatın yaranması ilə məhdudlaşmırdı. YAP Azərbaycanın siyasi sistemində dövlətçilik, milli maraqlar, müstəqilliyin möhkəmləndirilməsi və sabitlik ideyalarını ön plana çıxaran siyasi qüvvə kimi formalaşmağa başladı. Partiyanın özünün tarixi sənədlərində əsas məqsədlər sırasında müstəqil dövlətçiliyin möhkəmləndirilməsi, hüquqi və dünyəvi dövlət quruculuğu, vətəndaş cəmiyyətinin inkişafı və sosial rifahın təmin edilməsi göstərilir. YAP-ın tarixini Heydər Əliyevin siyasi fəaliyyəti və 1993-cü ildə hakimiyyətə qayıdışı ilə paralel nəzərdən keçirmək daha doğru olardı. 1993-cü ilin iyununda ölkədə siyasi böhran dərinləşdiyi bir vaxtda Heydər Əliyev Bakıya gəldi, iyunun 15-də parlamentin sədri, oktyabrın 3-də isə prezident seçildi. Prezidentin rəsmi tarix səhifəsində həmin dövrün əsas prioritetləri dövlət müstəqilliyinin qorunması, təhlükəsizliyin təmin edilməsi, iqtisadiyyatın bərpası, demokratik inkişaf və Azərbaycanın beynəlxalq əlaqələrinin genişləndirilməsi kimi təqdim olunur. 1990-cı illərin ortalarından etibarən Azərbaycanda dövlət institutlarının möhkəmləndirilməsi, yeni iqtisadi münasibətlərin formalaşdırılması və ölkənin beynəlxalq əlaqələrinin genişləndirilməsi prosesi sürətləndi. 1994-cü ildə “Əsrin müqaviləsi”nin imzalanması Azərbaycanın enerji strategiyasının əsas hadisələrindən biri oldu. Bu proseslər dövlətin iqtisadi və siyasi imkanlarının genişləndirilməsi baxımından mühüm mərhələ təşkil edirdi. YAP isə bu dövrdə hakim siyasi qüvvə kimi dövlət idarəçiliyində iştirak edən əsas siyasi təşkilata çevrildi. Partiyanın geniş regional təşkilatlanması onun ölkənin müxtəlif bölgələrində siyasi dayaqlar formalaşdırmasına imkan verdi. 1992–1993-cü illərdə rayon təşkilatlarının yaradılması prosesi sürətləndi və partiya qısa müddətdə ölkə miqyasında təşkilati struktura malik siyasi quruma çevrildi. 1999-cu ildə partiyanın I qurultayı keçirildi. 2001-ci ildə keçirilən II qurultay isə YAP tarixində mühüm dəyişikliklərdən biri ilə yadda qaldı: İlham Əliyev partiya sədrinin birinci müavini seçildi.
2003-cü il YAP üçün də mühüm dönüş nöqtəsi oldu. Partiyanın siyasi xəttinin davam etdirilməsi məsələsi ön plana çıxdı. Həmin il İlham Əliyev prezident seçildi və YAP-a rəhbərlik etməyə başladı. İlham Əliyevin prezidentliyi dövründə Azərbaycanın iqtisadi inkişafı, enerji layihələri, infrastruktur quruculuğu və beynəlxalq münasibətlərinin genişləndirilməsi dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərindən oldu. YAP da bu prosesdə hakim siyasi təşkilat kimi fəaliyyətini davam etdirdi. Bu dövrdə partiyanın qarşısında yeni nəsillə işləmək, müasir kommunikasiya vasitələrindən istifadə etmək, gənclərin siyasi proseslərdə iştirakını artırmaq və təşkilati strukturları yeniləmək kimi məsələlər meydana çıxdı. Beləliklə, 1990-cı illərin siyasi reallıqlarında formalaşmış partiya tədricən XXI əsrin sosial və texnoloji mühitinə uyğunlaşmağa başladı.
YAP tarixində ən mühüm təşkilati dəyişikliklərdən biri 5 mart 2021-ci ildə keçirilmiş VII Qurultayla bağlıdır. Qurultayda partiyanın yeni Nizamnaməsi və Proqramı qəbul edildi, İdarə Heyəti və Təftiş Komissiyası formalaşdırıldı, Veteranlar Şurası yaradıldı. Həmin qərarlar partiyanın təşkilati idarəetmə modelində yenilənmə mərhələsinin başlanğıcı kimi təqdim edilir. Bu yenilənmənin mühüm cəhətlərindən biri partiyanın siyasi fəaliyyətinin müasir dövrün çağırışlarına uyğunlaşdırılması idi. Yeni proqramda dövlətçilik, müstəqillik, qanunun aliliyi, sosial ədalət və demokratik ənənələr kimi istiqamətlər vurğulanmaqla yanaşı, yeni dövrün siyasi və sosial tələblərinə cavab verən fəaliyyət mexanizmləri müəyyənləşdirildi. Mehriban xanım Əliyevanın YAP Sədrinin birinci müavini təyin edilməsi də həmin qurultayın diqqətçəkən qərarlarından biri oldu. Bu addım partiyanın rəhbər strukturunda dəyişikliklə yanaşı, qadınların siyasi və ictimai idarəçilikdə təmsilçiliyi baxımından da qeyd olunan hadisələr sırasına daxil edildi. YAP-ın sonrakı fəaliyyəti 2020-ci il Vətən müharibəsi, 2023-cü ildə Qarabağda keçirilmiş hərbi əməliyyatlar və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpasından sonrakı yeni siyasi mərhələ ilə sıx bağlıdır. Bu hadisələr ölkənin siyasi gündəliyini dəyişdirməklə yanaşı, hakim partiyanın qarşısında da yeni vəzifələr yaradıb. 2024-cü il prezident seçkilərində YAP-ın namizədi İlham Əliyev rəsmi nəticələrə əsasən 92,12 faiz səslə seçilib. Həmin ilin sentyabrında keçirilmiş parlament seçkilərində isə YAP 68 mandat əldə edib. Bu rəqəmlər partiyanın ölkənin siyasi sistemindəki böyük parlament və təşkilati çəkisini göstərən seçki nəticələridir; onların siyasi qiymətləndirilməsi isə müxtəlif baxışlara görə dəyişə bilər. Bu gün YAP-ın qarşısında 1990-cı illərdəki vəzifələrdən fərqli çağırışlar dayanır. 1992-ci ildə ağır böhran şəraitində yaradılan partiya sonrakı illərdə hakim siyasi təşkilata çevrilib və dövlətin əsas sütunlarından biridir. İlham Əliyevin rəhbərliyi dövründə isə partiya yeni sosial və siyasi reallıqlara uyğunlaşmaq məqsədilə təşkilati və proqram dəyişikliklərindən keçib. Əgər partiyanın yaranma dövrünün əsas mövzuları dövlətçiliyin qorunması, siyasi sabitlik və müstəqilliyin möhkəmləndirilməsi idisə, yeni mərhələdə rəqəmsallaşma, gənclərin iştirakı, ictimai kommunikasiya, institusional yenilənmə və dəyişən sosial gözləntilər ön plana çıxır. Yeni Azərbaycan Partiyasının üç onillikdən artıq tarixi Azərbaycanın müstəqillik dövrünün siyasi salnaməsinin mühüm hissəsidir. 1992-ci ildə ağır böhran şəraitində yaradılan partiya sonrakı illərdə hakim siyasi təşkilata çevrilib və dövlət idarəçiliyinin siyasi dayaqlarından biri kimi fəaliyyət göstərib. Heydər Əliyevin partiyanın yaradılmasında və onun siyasi xəttinin formalaşmasında rolu YAP tarixinin əsas sütunlarından biridir. İlham Əliyevin rəhbərliyi dövründə isə partiya yeni sosial və siyasi reallıqlara uyğunlaşmaq məqsədilə təşkilati və proqram dəyişikliklərindən keçib. Xüsusilə 2021-ci il VII Qurultayı bu baxımdan mühüm mərhələ kimi yadda qalıb.
Tarix göstərir ki, siyasi təşkilatların uzunömürlülüyünü yalnız onların keçmişdə qazandıqları nəticələr müəyyən etmir. Əsas məsələ zamanın dəyişdiyini görmək, yenilənmək və yeni mərhələnin tələblərinə cavab verə bilməkdir. YAP-ın qarşıdakı illərdəki siyasi fəaliyyəti də məhz bu baxımdan Azərbaycanın müasir siyasi tarixinin növbəti səhifələrindən birini təşkil edəcək.

Tahir TAĞIYEV




DİGƏR XƏBƏRLƏR

VİDEO

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

“Günəş fəallığı” Xəzər suyuna təsir edən sonuncu amıldir - Rusiyadan gələn izaha cavab...

Putin “nüvə çantası”nı özü ilə Çinə niyə aparmışdı...

Ermənilər Qarabağda Amaras udin-alban abidəsinə kor iddialardan əl çəkmirlər...

SON XƏBƏRLƏR

21.11.2026 / 22:23
Rusiya raketləri Polşada gərginliyi artırdı – NATO hərəkətə keçəcəyini açıqladı...

21.11.2026 / 22:05
Prezident İlham Əliyevin Vyetnama səfəri başa çatıb

21.11.2026 / 21:24
Trampdan İranla bağlı ŞOK PLAN – gələcək Ağ Ev rəhbərlərinin də əl-qolu bağlanacaq...

21.11.2026 / 20:19
Ukrayna ilə bağlı bənd Tramp-Si-Putin bəyanatından son anda çıxarıldı... Finlandiya prezidentindən sensasion iddia...

21.11.2026 / 19:50
Zelenski Krım körpüsünü hədəf göstərdi – “Rusiya müharibənin nə olduğunu hiss etməlidir”

21.11.2026 / 19:23
İran ABŞ F-16-sını vurduğunu iddia edir – Pentaqondan açıqlama gəldi...

21.11.2026 / 19:07
Məleykə Abbaszadənin Nərmin Heydərlini işdən çıxarması ilə bağlı xəbərlərə RƏSMİ REAKSİYA...

21.11.2026 / 18:28
Leyla Əliyeva Hanoy Tiсarət və Turizm Kollecində Bakı guşəsi və Azərbaycan kulinariya zonasının açılışında iştirak edib - FOTO

21.11.2026 / 17:42
Elektron hökumıət inkişafı üzrə Azərbaycanın nəticələrini hər ölkə göstərə bilməz...

21.11.2026 / 17:12
Rusiyada miqrantlara sərt nəzarət başlayır – dekabrın 1-dən hər addımları izlənəcək...

21.11.2026 / 16:27
Britaniyanın Aİ-yə qayıtması gündəmə gəldi – Londondan gözlənilməz açıqlama...

21.11.2026 / 15:35
TRIPP layihəsinə rəsmən start verilir... Paşinyan anons etdi - Ermənistan Azərbaycan və Türkiyənin enerji şəbəkəsinə qoşulur...

21.11.2026 / 15:34
Mehriban Əliyeva və Vyetnamın birinci xanımı Hanoyda İrs Evində olublar - FOTO

21.11.2026 / 15:05
Prezident: "Xüsusilə Vətən müharibəsi dövründə Vyetnamın verdiyi dəstəyə və ədalətli mövqeyinə görə minnətdarıq"

21.11.2026 / 15:02
"Vyetnam bizim üçün dost ölkə və strateji tərəfdaşdır" - Prezident İlham Əliyev

21.11.2026 / 14:59
"Tamamilə əminəm ki, Azərbaycan bundan da böyük inkişafa nail olacaq" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 14:56
"Azərbaycan həm Avropanın, həm də Asiyanın bənzərsiz mədəni irsini daşıyan inci hesab olunur" - To Lam

21.11.2026 / 14:53
Hanoyda Prezident İlham Əliyevin və Birinci xanım Mehriban Əliyevanın şərəfinə rəsmi nahar verilib - FOTO

21.11.2026 / 14:06
Almaniyadan İrəvana mesaj - sülh müqaviləsi üçün Konstitusiya dəyişdirilməlidir

21.11.2026 / 13:43
Trampın İranla müharibə planına maliyyə əngəli – Demokratlar Konqresə ultimatum verdi...

21.11.2026 / 13:25
Saxlanılan şəxsin üzərindən 5 kq-dan çox narkotik çıxdı

21.11.2026 / 13:14
İran təhdidi ABŞ nazirini hərbi bazaya sığınmağa məcbur etdi – Bessentdən Tehrana sərt mesaj...

21.11.2026 / 12:58
DİN narkotikə görə həbs olunan vəkil Orxan Kəngərli və digərləri ilə bağlı görüntülər yaydı - VİDEO

21.11.2026 / 12:31
Beynəlxalq Qalereyada İsrail Səfiri ilə mədəniyyət sahəsində əməkdaşliq müzakirə olunub

21.11.2026 / 12:10
Avtomobil almaq üçün götürdüyü krediti tanışı oğurladı....

21.11.2026 / 11:47
"Biz Azərbaycanı regionda daimi olaraq mühüm strateji tərəfdaş kimi qəbul etmişik" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 11:43
Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycan-Vyetnam münasibətləri strateji əhəmiyyət daşıyır"

21.11.2026 / 11:28
Prezident İlham Əliyevin Vyetnam Prezidenti ilə geniş tərkibdə görüşü olub - FOTO

21.11.2026 / 10:14
Müdafiə Nazirliyində NATO nümayəndə heyəti ilə görüş olub

21.11.2026 / 09:36
Rusiya Türkiyənin S-400 sistemlərini üçüncü ölkəyə satması məsələsini müzakirə edir...

21.11.2026 / 09:11
Avtoxuliqanlıq edən daha bir sürücü həbs edildi

21.11.2026 / 08:51
Prezidentlər İlham Əliyev və To Lam Birgə Bəyanat qəbul ediblər, Azərbaycan-Vyetnam sənədləri mübadilə olunub - FOTO

21.11.2026 / 08:44
Prezident İlham Əliyev gürcüstanlı həmkarına başsağlığı verib

21.11.2026 / 08:41
Prezident İlham Əliyevin Hanoyda rəsmi qarşılanma mərasimi olub

20.11.2026 / 23:10
Minlərlə ailənin torpaq probleminin həlli istiqamətində mühüm addım - çıxarış almaq mümkün olacaq...

20.11.2026 / 22:37
İraqda məzhəb savaşı başlanır, işin içində yenə İran var

20.11.2026 / 22:15
Tramp Konqresdə nəzarəti itirməzdən əvvəl hərəkətə keçdi - Ukraynada sülh üçün son tarix açıqlandı...

20.11.2026 / 21:58
BMT-ni bərbad günə qoyanlar onun “köklü islahatına” qərar verdilər...

20.11.2026 / 21:43
Danimarka Rusiya hərbi attaşesini ölkədən qovur, ruslar üçün vizaları da dayandırır – vaxt verildi...

20.11.2026 / 21:35
Britaniya ordusu dron dövrünə hazırlaşır?

20.11.2026 / 21:24
Moskvadan Tallinn və Buxarestə etiraz - hər iki ölkənin diplomatları Rusiya XİN-ə çağırıldı

20.11.2026 / 21:16
Paşinyan “Qərbi Ermənistandan” imtina etdi ki, Bakı da Qərbi Azərbaycandan imtina etsin - Hay ki, hay...

20.11.2026 / 20:58
Qərbi Zəngəzurun tarixi irsinin UNESCO-da mənimsənilməsinə start verildi...

20.11.2026 / 20:41
Tramp Çindəki hadisədən sonra təyyarədaşıyan bir gəmini İranın "qapısından" çəkib apardı...

20.11.2026 / 20:22
Rəsmi Ankara NATO-ya sərt mesaj verdi – Alyans Türkiyəni Yaxın Şərqdə tək qoydu...

20.11.2026 / 20:07
Parlament buraxılır, Konstitusiya dəyişdirilir, müxalifət ləğv edilir - Paşinyan mürəkkəb ssenariyə baş vurdu...

20.11.2026 / 19:49
Azərbaycanda kitabxanalar 26 faiz azalıb, bəzi kəndlərdə onlar fəaliyyətini tamamilə dayandırıb

20.11.2026 / 19:44
Dədə Qorqud epoxasının memarlıq irsi:Nəzəri fikirlər, tarixi baxışlar və məkan semantikası

20.11.2026 / 19:25
Macarıstan Ukrayna siyasətini tam dəyişdi - Madyar Orbanı sildi...

20.11.2026 / 19:25
Vyetnam üçün Avropaya Azərbaycanın üzərindın yol açıldı...

20.11.2026 / 19:10
İŞİD-in “Vilayəti Xorasan” qruplaşmasının iki üzvü Azərbaycana gətirilərək həbs edildi - FOTO

20.11.2026 / 18:57
Moskvadan Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin Dublin görüşünə reaksiya...

20.11.2026 / 18:43
Maşın alan yoxdur, amma qiymətlər sürətlə artır

20.11.2026 / 18:27
Yeni Yalta sammiti alınmadı, amma Rusiya, Çin, ABŞ liderləri istəklərinə nail oldular

20.11.2026 / 18:11
Fransa və Hindistan BTQ-yə açıq savaş açdı - təşkilatın sosial media hesablarına kiberhücumlar başladı...

20.11.2026 / 17:57
Şəmkir xəstəxanasını su basdı - TƏBİB-dən açıqlama...

20.11.2026 / 17:51
İslam yaxın onillikdə dünyanın ən böyük dininə çevriləcək

20.11.2026 / 17:40
İcra başçısının birinci müavini ilə bağlı 2 milyonluq qalmaqal - iş prokurorluğa çıxdı...

20.11.2026 / 17:32
Almaniya və Ukrayna arasında fikir ayrılığı - Avropalı liderlər Moskvaya gedəcəkmi...

20.11.2026 / 17:26
Dünyanın "3 iddialı ağası" Qəzzada on minlərlə müsəlmanın faciəsinə susdu...

20.11.2026 / 17:12
Mehriban Əliyevanın sosial media hesablarında Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşünə dair paylaşım edilib

20.11.2026 / 17:05
Trampdan Ukrayna ilə bağlı mühüm açıqlama - Vaşinqton Kiyevsiz qərar verməyəcək...

20.11.2026 / 16:32
Kolleclərə qəbul qaydaları dəyişir - qiyabi təhsil ləğv edilir...

20.11.2026 / 16:25
Prezident İlham Əliyevin sosial media hesablarında Vyetnama rəsmi səfəri ilə bağlı videoçarx paylaşılıb

20.11.2026 / 16:09
Ermənilər pasportlarda doğulduğu yer kimi "Azərbaycan " yazdırırlar...

20.11.2026 / 16:02
Prezident İlham Əliyevin səfəri Vyetnam mediasının diqqət mərkəzində... - FOTO

20.11.2026 / 15:44
Çin lideri Putini niyə bu qədər soyuq qarşıladı...

20.11.2026 / 15:29
Mehriban Əliyeva Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşüb - FOTO

20.11.2026 / 15:23
Azərbaycanda boşanmaların sayı artır - hər 100 nikahın 48-i dağılır...

20.11.2026 / 15:20
Bakı–Balakən–Bakı marşrutu üzrə qatarların hərəkəti bərpa olunur

20.11.2026 / 15:09
Rusiyanı Ukraynada yeni işğala ruhlandıran kimdir - ABŞ müdafiə nazirinin yanlışı...

20.11.2026 / 15:08
“Vətəndaşlar referendumda yeni Konstitusiyanın əleyhinə səs verərsə, istefa verməyə hazıram” - Paşinyan

20.11.2026 / 14:50
Badamdarda sürüşmə sahəsində çatlar genişlənib - RƏSMİ AÇIQLAMA...

20.11.2026 / 14:45
Milli Məclisin deputatı Vüqar Rəhimzadə Ordubadda seçiciləri ilə növbəti görüşünü keçirib - FOTO

20.11.2026 / 14:44
Aİ və Böyük Britaniya tələbə mübadiləsi barədə razılığa gəldilər, lakin təhsil haqları dayandırıldı

20.11.2026 / 14:32
Əli Əsədov Kobaxidzeyə başsağlığı verdi

20.11.2026 / 14:24
Krım körpüsü Niderland raketləri ilə vurulmuşdu - Niderland və Avstriyanın Kiyevdəki səfirlikləri bombalandı...

20.11.2026 / 14:12
Əməkdar artist Nigar Şabanova icra hakimiyyətini tənqid etdi

20.11.2026 / 14:08
Polşanın Lublin şəhərində hava hücumu xəbərdarlığı edilib

20.11.2026 / 14:01
Milli Xalça Muzeyində “Ortaq irs: Türk xalçası” mövzusunda beynəlxalq simpozium təşkil olunacaq

20.11.2026 / 13:59
AĞDAMIN MƏDƏNİ YADDAŞI: DAŞLARA HƏKK OLUNMUŞ TARİX VƏ YENİDƏN DİRÇƏLƏN İRS

İnformasiya texnologiyaları Azərbaycanın inkişafında yeni güclü mənbə kimi özünü daha çox təsdiqləyir....

XƏBƏR ARXİVİ