İbrahim Rüstəmli: “Yeni “Yol Xəritəsi”nin hazırlanmasının çox mühüm taktiki və strateji əhəmiyyəti var”
Türk Dövlətləri Təşkilatı Bakıda müdafiə sənayesi sahəsində əməkdaşlıq məsələlərini müzakirə edib. Türk Dövlətləri Təşkilatına (TDT) üzv ölkələrin müdafiə sənayesi qurumları rəhbərlərinin ikinci görüşü Bakıda keçirilib. Azərbaycan müdafiə sənayesi naziri Vüqar Mustafayevin sədrliyi ilə keçirilən iclasda Türkiyə müdafiə sənayesi katibi Haluk Görgün, Özbəkistan Nazirlər Kabineti yanında Müdafiə Sənayesi Komitəsinin sədri Akmal Cumanazarov, Azərbaycan sənaye və tikinti nazirinin müavini Rəhimjan İsakulov, Qırğızıstan müdafiə nazirinin müavini Əzizbək Baybalayev və TDT-nin baş katibi Kubanıçbək Ömürəliyev iştirak edib.
Kubanıçbek Ömürəliyevin sözlərinə görə, görüşdə süni intellekt və muxtar sistemlər kimi yeni texnologiyaların sürətli inkişafı kontekstində əməkdaşlıq və təcrübə mübadiləsi müzakirə olunub.
Tərəflər birgə tədqiqat və inkişaf, istehsal, lokalizasiya, subpodrat və texnoloji əməkdaşlıq da daxil olmaqla, perspektivli əməkdaşlıq sahələrini müzakirə ediblər.
Görüşdən sonra 2027-ci il üçün "ATG Üzv Dövlətləri arasında Müdafiə Sənayesi üzrə Əməkdaşlıq üzrə Yol Xəritəsi" qəbul edilib. Sənəddə qarşıdakı dövrdə birgə layihələrin həyata keçirilməsi nəzərdə tutulur.
TDT-nin Baş katibi Kubanıçbek Ömüralıyev, Azərbaycanın müdafiə sənayesi naziri Vüqar Mustafayev və digər üzv dövlətlərin (Türkiyə, Qazaxıstan, Qırğızıstan, Özbəkistan) müdafiə sənayesi qurumlarının rəhbərlərinin iştirak etdiyi iclasda qəbul olunan Yol Xəritəsi bir neçə strateji istiqaməti əhatə edir.
Türk dövlətlərinin müdafiə müəssisələri arasında birgə istehsal xətlərinin qurulması.
Yeni texnologiyalar və Ar-Ge: Tədqiqat, innovasiya və yeni müdafiə texnologiyalarının birgə inkişaf etdirilməsi.
Təlim və kadr potensialı: Hərbi mühəndislik və müdafiə sənayesi sahəsində birgə təlim proqramlarının keçirilməsi və institusional əməkdaşlıq.
Hərbi ekspert İbrahim Rüstəmli baki-xeber.com-a Türk Dövlətləri Təşkilatına üzv dövlətlərinin müdafiə sənayesi qurumları rəhbərlərinin görüşü zamanın tələbidir.
“Zaman bu birliyi artıq zərurətə çevrib. Qloballaşan dünyada xüsusi ilə süni intellekt texnologiyalarının görünməmiş tərəqqisi, yaratdığı təhdidlər əlbəttə birgə fəaliyyətin əsas dinamikasıdır. İnformasiya təhlükəsizliyi, hər hansı bir kiber hücum kimi problemlərin həlli yalnız birgə şəkildə mümkündür. Yəni ayrı-ayrılıqda bu problemlərin öhtəsindən gəlmək mümkün deyil. Artıq dünyadakı vəziyyət təcrübə mübadiləsini daha aktiv fazada genişləndirməyi tələb edir. Ölkələrin bir-birinə yardım etməsi, bir-birinə öz biliklərini ötürməsi, bir-birinin biliyindən yararlanması məsələsini də ön plana çıxarıb. Çünki təcrübə mübadiləsi olmadan, birgə fəaliyyət göstərmədən, eyni zamanda müasir təhdidlərə qarşı bir cəbhədə birləşib mübarizə aparmadan onların öhtəsindən gəlmək mümkün deyil.
Bilirsiz ki, bu gün dünyada zor, güc, silahlar, süni intellekt danışır. Süni intellekt artıq insanların həyatına həm ciddi müdaxilə edir, həm də insanların əli ilə yaradılmasına baxmayaraq insanların intellektual idarəetməsindən çıxmaq imkanına malikdir. Bu imkanlar da günün ən ciddi problemlərdən biridir”.
Ona görə də, İ.Rüstəmli hesab edir ki, Türk Dövlətləri Təşkilatına üzv dövlətlərin vahid mərkəzdə birləşməsi qarşıda bizi gözləyən hər hansı bir təhdidin qarşını almaq, ondan sığortalanmaq baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır.
Ekspet bildirdi ki belə mühüm bir iclasın Bakıda keçirilməsi müsbət haldır, çünki ölkəmiz Cənubi Qafqazda yeni geosiyasi reallıq yaradan, dünyada öz sözünü deyən, siyasi iradəyə malik olan ölkə kimi tanınır. “2027-ci il üçün "ATG Üzv Dövlətləri arasında Müdafiə Sənayesi üzrə Əməkdaşlıq üzrə Yol Xəritəsi" qəbul etməsi çox mühüm məsələdir. Yeni “Yol Xəritəsi”nin hazırlanmasının çox mühüm taktiki və strateji əhəmiyyəti var. Türk ölkələrinin Bakıda belə bir mühüm qərar qəbul etməsini TDT-nin həyatında mühüm hadisə hesab edirəm. Bunun əhəmiyyəti ondan ibarətdir ki, Azərbaycan türk dövlətləri ilə birlikdə gələcəkdə və indi yarana biləcək hər hansı bir təhdidə, təhlükəyə qarşı konkret müdafiə planı ortaya qoyur. Bunun qarşısını almaq üçün birgə mübarizə, strateji əhəmiyyəti böyükdür”.
İ.Rüstəmli hesab edir ki, türk dövlətlərinin müdafiə müəssisələri arasında birgə istehsal xətlərinin qurulması, tədqiqat, innovasiya və yeni müdafiə texnologiyalarının birgə inkişaf etdirilməsi, hərbi mühəndislik və müdafiə sənayesi sahəsində birgə təlim proqramlarının keçirilməsi və institusional əməkdaşlıq kimi məsələlər, o cümlədən də təhlükəsizlik məsələləri böyük önəm daşıyır.
İradə SARIYEVA
