Bazar günü günü, 22 noyabr 2026
     

Onlayn kreditlər ölkədə borc bataqlığını daha da dərinləşdirir...

Image


Telefonun ekranında bir neçə düyməyə toxunursan, kredit məbləğini seçirsən və pul hesabına köçürülür. Sürətli və rahat görünən bu proses bəzən insanı fərqinə varmadan yeni borc öhdəliyinin içinə sala bilir. Azərbaycanda isə indi bu prosesi yavaşıtmaq istəyirlər. Yəni məsafədən istehlak krediti götürmək daha əvvəlki qədər sürətli olmayacaq.

Oktyabrın 1-dən məsafədən istehlak kreditlərinin verilməsi ilə bağlı yeni qaydalar qüvvədədir. Azərbaycan Mərkəzi Bankının (AMB) qərarına əsasən, vətəndaş banklara və bank olmayan kredit təşkilatlarına (BOKT) yazılı müraciət edərək öz adına məsafədən istehlak krediti verilməsinə və ya kredit limitinin artırılmasına məhdudiyyət qoya bilər. Həmin şəxs sonradan məsafədən kredit götürmək və ya kredit limitini artırmaq üçün müraciət etdikdə, bank və ya BOKT müştərini bu barədə dərhal məlumatlandıracaq. Üstəlik, kredit təsdiqləndikdən sonra pul da dərhal hesaba köçürülməyəcək. Məbləğ minimum əmək haqqının iki mislindən çox olduqda vəsait 24 saat sonra təqdim olunacaq. Vəsait minimum əməkhaqqının iki mislinədək olduqda isə pul müqavilə bağlandıqdan və ya dəyişiklik edildikdən iki saat sonra veriləcək. Beləliklə, rəsmilərin ritorikasında bu dəyişikliyin amalı ani kredit qərarlarının qarşısına əlavə vaxt və təsdiq mexanizmi qoymaqdır. Məcburi ehtiyaclarına görə kredit götürdüyünü, artıq beş ildir borcu borcla ödədiyini deyən Xatirə adlı şəxs isə “Azadlıq” radiosuna dəyişikliklərin heç də hamıya sərf etməyəcəyini söyləyir: "Mənim təcili pula ehtiyacım olanda iki saat, ya da bir sutka gözləmək çətin olacaq. Bəzən bir krediti bağlamaq üçün digər kreditə möhtac qalırsan. İndi deyirlər ki, aktiv kreditin varsa, yenisini götürə bilməyəcəksən, üstəlik, üç iş günü də gözləməlisən. Bəs həmin müddətdə borcumu necə ödəyim? Mən artıq borca düşmüşəmsə, yeni kreditin qarşısını almaqla problem həll olunmur, axı. Əsas məsələ odur ki, bu borcdan necə çıxım. Gəlirim borclarımdan dəfələrlə azdır, buna görə də bəzən məcbur olursan ki, yeni kredit alasan". Bu dəyişiklik ölkədə kredit bazarının genişləndiyi bir dövrdə tətbiq olunur. 2026-cı ilin yanvarından avqustunadək ölkə üzrə ümumi kredit portfeli 2 milyard 844.1 milyon manat və ya 9.49 faiz artaraq 29 milyard 980.1 milyon manatdan 32 milyard 824.2 milyon manata yüksəlib. Həmin dövrdə istehlak kreditlərinin məbləği 8.86% artıb. İstehlak kreditləri vətəndaşların şəxsi ehtiyacları – müxtəlif mal və xidmətlərin alınması, təmir və digər xərclərin qarşılanması məqsədilə götürdüyü kreditlərdir. AMB-nin məlumatına əsasən, yanvarda 9 milyard 425 milyon manat olan istehlak kreditinin həcmi avqustda 10 milyard 261.2 milyon manata çatmaqla 835.3 milyon AZN artıb. Bu rəqəmlər Azərbaycandakı 21 bankın ümumi göstəriciləridir. Əslində, ölkədə son illər istehlak kreditləri durmadan artır. Elə ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə istehlak kreditlərində təqribən 1 milyard manat artım var. Kredit bazarındakı proseslər yalnız banklarla məhdudlaşmır. Bank olmayan kredit təşkilatları da istehlakçılara kredit ayıran əsas maliyyə institutlarından biridir. BOKT-ların kredit bazarındakı payı da artır. Mərkəzi Bankın məlumatına görə, 2026-cı il avqustun 1-nə BOKT-ların verdiyi kreditlərin ümumi həcmi 2 milyard 59.8 milyon manat olub. Bu, ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 17.1 faiz çoxdur. BOKT-ların ölkədə ümumi kredit qoyuluşunda payı isə 6 faizə çatıb. Həmin tarixdə ölkədə 53 BOKT fəaliyyət göstərirdi. Oktyabrın 10-dan BOKT-ların verdiyi gündəlik kreditlər üçün digər qaydalar da qüvvəyə minəcək. Gündəlik kreditlər maksimum 500 manat və 45 gün müddətinə verilə bilər. Buna maksimum 0.3 faiz tətbiq oluna bilər. Borcunu vaxtında ödəyə bilməyən şəxs borcun 20 faizini ödəməklə qalan məbləği bir dəfə, maksimum 45 gün müddətinə uzada biləcək. Bu zaman əlavə gecikmə faizi və cərimə tutulmayacaq. Kredit üzrə əlavə xərclərin ümumi məbləği də götürülən borcun 100 faizindən çox ola bilməz. Məsələn, 100 manat kredit götürən şəxs ümumilikdə 200 manatdan artıq ödəməməlidir. Bundan başqa, aktiv gündəlik krediti olan şəxsə yeni gündəlik kredit verilə bilməz. Kredit tam bağlandıqdan sonra yeni gündəlik kredit üçün üç iş günü gözləmək lazım olacaq. Gündəlik kredit üçün ev və ya avtomobil kimi əmlakın girov qoyulması da tələb edilə bilməz.

Mərkəzi Bankın BOKT-lara nəzarət departamentinin direktoru Xəyyam İsmayılov da bildirib ki, bu qurumların regionlarda təmsilçilik səviyyəsi bəzi banklarla müqayisədə daha yüksəkdir. 2025-ci ildə Azərbaycan BOKT-larının kredit portfeli 1 milyard 45.1 milyon manat təşkil edib. BOKT-ların kredit portfeli 2024-cü ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 236.8 milyon manat və ya 29.3 faiz artıb. Bu arada, 2015-ci ildə baş verən iki devalvasiyaya qədər Azərbaycanda BOKT-ların sayı 160-a bərabər idi. Bu yaxınlarda bəzi BOKT-ların lisenziyası ləğv edilib və onların sayı 51-ə düşüb. Amma bu rəqəmlərin arxasında sadəcə milyardlarla manatlıq kredit portfeli deyil, ayın sonunu borc içində başa vuran insanlar dayanır. Bəziləri bir krediti ödəmək üçün digərinə üz tutur. Beləcə, borcu borcla bağlamağa çalışan vətəndaş özünü borc içində çabalayan vəziyyətdə tapır. “Azadlıq” radiosuna danışan H.Quliyevin hazırda bank və BOKT-lara ümumilikdə 12 min manatdan çox borcu var. Deyir, əvvəlcə müəyyən xərclərini qarşılamaq üçün kredit götürüb. Sonra ödənişlər çətinləşib, borcu bağlamaq əvəzinə kredit yükü daha da artıb. İndi isə bir neçə ayrı quruma olan borclarla yanaşı, aylarla davam edən gecikmələrlə üz-üzədir: "Hazırda bir çox yerə borcum var. Bəzi xərclərim üçün əvvəlcə 7 min manat kredit götürdüm. Ödəyə bilmədim, sonra kredit məbləğini artırdım. Nəticədə borcum 15 min manata çatdı. İndi 8 min qalıb, amma iki aylıq da gecikməm var, təxminən 530 manat ödəməliyəm. Amma iki aydır ödəyə bilməmişəm". H.Quliyevin dediyinə görə, banklar əməkhaqqına görə və gecikmələr əsasında kredit təyin edir: "Banklar hesablayır ki, vətəndaş kreditini ödəyəndən sonra dolana bilmək üçün cibində bəs edəcək qədər pulu qalır. BOKT-lara müraciətdə isə özün anket doldurursan və oradakı məlumatlara əsasən kredit ayrılır". Bank məsələləri üzrə ixtisaslaşmış iqtisadçı Rəşad Həsənovun fikrincə, məsafədən kreditlə bağlı oktyabrın 1-dən qüvvəyə minən tələblər müştəri hüquqlarının müdafiəsinə yönəlikdir. O bildirir ki, istehlak bazarında bu sahə üzrə kreditlərin verilməsində onlayn metodların tətbiqinin genişlənməsinin qarşısı alına bilər. R.Həsənov deyir ki, bəzi satıcılar məhsulların kreditlə satışını həyata keçirmək üçün BOKT-larla əməkdaşlıq edir: "Buna görə də vətəndaş bu şəraitdə fərqli-fərqli kredit təşkilatlarına borclana bilər. Bu kredit təşkilatları isə yüksək riskli kreditləşməyə meylli ola bilirlər. Bu da müəyyən qədər banklardan kredit əldə edə bilməyən insanların kredit təşkilatlarından kredit götürməsi imkanını formalaşdırır". Elə Azərbaycandakı yeni qaydalar da əsasən BOKT yolu ilə kredit götürmə anını yavaşlatmağa yönəlib. Xarici təcrübədə isə bu yanaşma daha genişdir. Avropa İttifaqında istehlakçıya kredit müqaviləsindən 14 gün ərzində geri çəkilmək hüququ verilir. Belə olduqda da vətəndaş yalnız istifadə olunan günlər üçün faiz ödəyir. Norveçdə bank yeni kredit verməzdən əvvəl şəxsin mövcud istehlak borcları və kredit limitləri barədə məlumat əldə edə bilir. Norveçdə kreditin "tez və asan" əldə olunması ayrıca marketinq üstünlüyü kimi təqdim edilə bilməz. Qanunvericilik kredit reklamlarında pulun tez əldə olunması, sorğuya sürətli cavab verilməsi, müraciətin asanlığı və kreditə əlçatanlığın aşağı həddi kimi amillərin ön plana çıxarılmasını qadağan edir. Bu qayda 2017-ci il iyulun 1-dən qüvvədədir. Kredit bataqlığından çıxa bilmədiyini deyən H.Quliyev ödənişləri gecikdirdiyinə görə indi borcunu borcla da bağlaya bilmir. O, az qala hər gün məhkəməyə veriləcəyi barədə təhdidlər də alır: "Krediti elə anketdə yazdıqlarıma əsasən ayırdılar. Yəni heç baxmadılar ki, bu adamın hara və nə qədər borcu var. Həmin an bu pul mənə kömək kimi görünsə də, sonradan belimi bükdü; indi bu ağır öhdəliklərin altında qalmışam".

Ramil QULİYEV



VİDEO

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

“Günəş fəallığı” Xəzər suyuna təsir edən sonuncu amıldir - Rusiyadan gələn izaha cavab...

Putin “nüvə çantası”nı özü ilə Çinə niyə aparmışdı...

Ermənilər Qarabağda Amaras udin-alban abidəsinə kor iddialardan əl çəkmirlər...

SON XƏBƏRLƏR

22.11.2026 / 21:43
BMT-nin iqlim sammitində qalıq yanacaqlar maneəyə çevrildi - Yekun sənəd imzalanmadı...

22.11.2026 / 20:30
ABŞ Milli Kəşfiyyatının rəhbəri il ərzində ölkədə kiberinsidentlərin sayını açıqlayıb

22.11.2026 / 20:12
Prezident İlham Əliyev ABŞ-nin daxili təhlükəsizlik nazirini qəbul edib - FOTO

22.11.2026 / 14:43
WSJ: Tramp Epşteyn əlaqələri səbəbindən katib Lutniki işdən çıxarmağı düşünüb

22.11.2026 / 14:37
NATO Şurası 23 noyabrda Polşaya düşən raketlərlə bağlı hadisəni müzakirə edəcək

22.11.2026 / 14:28
"El Pais": Kallas Rusiya ilə danışıqlar aparmaq üçün real namizəd deyildi

22.11.2026 / 14:04
Qəribabadi: “ABŞ ilə diplomatiya pəncərəsi açıqdır”

22.11.2026 / 14:01
Rzayi: “ ABŞ artıq qalib deyil, məğlub dövlətə çevrilib”

22.11.2026 / 13:23
SEPAH: "ABŞ-a məxsus "MQ-1" tipli PUA Hörmüz boğazında vurulub"

22.11.2026 / 12:55
Prezident İlham Əliyev Livan Prezidentini Müstəqillik Günü münasibətilə təbrik etdi

22.11.2026 / 12:14
Cənubi Koreyanın təhsil naziri bu səbəbdən istefa verib

22.11.2026 / 11:39
Tramp artıq İranda rejim dəyişikliyinin baş verdiyini deyir - “Üçüncü eşelon” kim(lər)dir?

22.11.2026 / 10:42
Vidadi Qafarovun “Teatr sənət deyil” kitabı: düşüncənin konseptual axtarışları

21.11.2026 / 22:23
Rusiya raketləri Polşada gərginliyi artırdı – NATO hərəkətə keçəcəyini açıqladı...

21.11.2026 / 22:05
Prezident İlham Əliyevin Vyetnama səfəri başa çatıb

21.11.2026 / 21:24
Trampdan İranla bağlı ŞOK PLAN – gələcək Ağ Ev rəhbərlərinin də əl-qolu bağlanacaq...

21.11.2026 / 20:19
Ukrayna ilə bağlı bənd Tramp-Si-Putin bəyanatından son anda çıxarıldı... Finlandiya prezidentindən sensasion iddia...

21.11.2026 / 19:50
Zelenski Krım körpüsünü hədəf göstərdi – “Rusiya müharibənin nə olduğunu hiss etməlidir”

21.11.2026 / 19:23
İran ABŞ F-16-sını vurduğunu iddia edir – Pentaqondan açıqlama gəldi...

21.11.2026 / 19:07
Məleykə Abbaszadənin Nərmin Heydərlini işdən çıxarması ilə bağlı xəbərlərə RƏSMİ REAKSİYA...

21.11.2026 / 18:28
Leyla Əliyeva Hanoy Tiсarət və Turizm Kollecində Bakı guşəsi və Azərbaycan kulinariya zonasının açılışında iştirak edib - FOTO

21.11.2026 / 17:42
Elektron hökumıət inkişafı üzrə Azərbaycanın nəticələrini hər ölkə göstərə bilməz...

21.11.2026 / 17:12
Rusiyada miqrantlara sərt nəzarət başlayır – dekabrın 1-dən hər addımları izlənəcək...

21.11.2026 / 16:27
Britaniyanın Aİ-yə qayıtması gündəmə gəldi – Londondan gözlənilməz açıqlama...

21.11.2026 / 15:35
TRIPP layihəsinə rəsmən start verilir... Paşinyan anons etdi - Ermənistan Azərbaycan və Türkiyənin enerji şəbəkəsinə qoşulur...

21.11.2026 / 15:34
Mehriban Əliyeva və Vyetnamın birinci xanımı Hanoyda İrs Evində olublar - FOTO

21.11.2026 / 15:05
Prezident: "Xüsusilə Vətən müharibəsi dövründə Vyetnamın verdiyi dəstəyə və ədalətli mövqeyinə görə minnətdarıq"

21.11.2026 / 15:02
"Vyetnam bizim üçün dost ölkə və strateji tərəfdaşdır" - Prezident İlham Əliyev

21.11.2026 / 14:59
"Tamamilə əminəm ki, Azərbaycan bundan da böyük inkişafa nail olacaq" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 14:56
"Azərbaycan həm Avropanın, həm də Asiyanın bənzərsiz mədəni irsini daşıyan inci hesab olunur" - To Lam

21.11.2026 / 14:53
Hanoyda Prezident İlham Əliyevin və Birinci xanım Mehriban Əliyevanın şərəfinə rəsmi nahar verilib - FOTO

21.11.2026 / 14:06
Almaniyadan İrəvana mesaj - sülh müqaviləsi üçün Konstitusiya dəyişdirilməlidir

21.11.2026 / 13:43
Trampın İranla müharibə planına maliyyə əngəli – Demokratlar Konqresə ultimatum verdi...

21.11.2026 / 13:25
Saxlanılan şəxsin üzərindən 5 kq-dan çox narkotik çıxdı

21.11.2026 / 13:14
İran təhdidi ABŞ nazirini hərbi bazaya sığınmağa məcbur etdi – Bessentdən Tehrana sərt mesaj...

21.11.2026 / 12:58
DİN narkotikə görə həbs olunan vəkil Orxan Kəngərli və digərləri ilə bağlı görüntülər yaydı - VİDEO

21.11.2026 / 12:31
Beynəlxalq Qalereyada İsrail Səfiri ilə mədəniyyət sahəsində əməkdaşliq müzakirə olunub

21.11.2026 / 12:10
Avtomobil almaq üçün götürdüyü krediti tanışı oğurladı....

21.11.2026 / 11:47
"Biz Azərbaycanı regionda daimi olaraq mühüm strateji tərəfdaş kimi qəbul etmişik" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 11:43
Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycan-Vyetnam münasibətləri strateji əhəmiyyət daşıyır"

21.11.2026 / 11:28
Prezident İlham Əliyevin Vyetnam Prezidenti ilə geniş tərkibdə görüşü olub - FOTO

21.11.2026 / 10:14
Müdafiə Nazirliyində NATO nümayəndə heyəti ilə görüş olub

21.11.2026 / 09:36
Rusiya Türkiyənin S-400 sistemlərini üçüncü ölkəyə satması məsələsini müzakirə edir...

21.11.2026 / 09:11
Avtoxuliqanlıq edən daha bir sürücü həbs edildi

21.11.2026 / 08:51
Prezidentlər İlham Əliyev və To Lam Birgə Bəyanat qəbul ediblər, Azərbaycan-Vyetnam sənədləri mübadilə olunub - FOTO

21.11.2026 / 08:44
Prezident İlham Əliyev gürcüstanlı həmkarına başsağlığı verib

21.11.2026 / 08:41
Prezident İlham Əliyevin Hanoyda rəsmi qarşılanma mərasimi olub

20.11.2026 / 23:10
Minlərlə ailənin torpaq probleminin həlli istiqamətində mühüm addım - çıxarış almaq mümkün olacaq...

20.11.2026 / 22:37
İraqda məzhəb savaşı başlanır, işin içində yenə İran var

20.11.2026 / 22:15
Tramp Konqresdə nəzarəti itirməzdən əvvəl hərəkətə keçdi - Ukraynada sülh üçün son tarix açıqlandı...

20.11.2026 / 21:58
BMT-ni bərbad günə qoyanlar onun “köklü islahatına” qərar verdilər...

20.11.2026 / 21:43
Danimarka Rusiya hərbi attaşesini ölkədən qovur, ruslar üçün vizaları da dayandırır – vaxt verildi...

20.11.2026 / 21:35
Britaniya ordusu dron dövrünə hazırlaşır?

20.11.2026 / 21:24
Moskvadan Tallinn və Buxarestə etiraz - hər iki ölkənin diplomatları Rusiya XİN-ə çağırıldı

20.11.2026 / 21:16
Paşinyan “Qərbi Ermənistandan” imtina etdi ki, Bakı da Qərbi Azərbaycandan imtina etsin - Hay ki, hay...

20.11.2026 / 20:58
Qərbi Zəngəzurun tarixi irsinin UNESCO-da mənimsənilməsinə start verildi...

20.11.2026 / 20:41
Tramp Çindəki hadisədən sonra təyyarədaşıyan bir gəmini İranın "qapısından" çəkib apardı...

20.11.2026 / 20:22
Rəsmi Ankara NATO-ya sərt mesaj verdi – Alyans Türkiyəni Yaxın Şərqdə tək qoydu...

20.11.2026 / 20:07
Parlament buraxılır, Konstitusiya dəyişdirilir, müxalifət ləğv edilir - Paşinyan mürəkkəb ssenariyə baş vurdu...

20.11.2026 / 19:49
Azərbaycanda kitabxanalar 26 faiz azalıb, bəzi kəndlərdə onlar fəaliyyətini tamamilə dayandırıb

20.11.2026 / 19:44
Dədə Qorqud epoxasının memarlıq irsi:Nəzəri fikirlər, tarixi baxışlar və məkan semantikası

20.11.2026 / 19:25
Macarıstan Ukrayna siyasətini tam dəyişdi - Madyar Orbanı sildi...

20.11.2026 / 19:25
Vyetnam üçün Avropaya Azərbaycanın üzərindın yol açıldı...

20.11.2026 / 19:10
İŞİD-in “Vilayəti Xorasan” qruplaşmasının iki üzvü Azərbaycana gətirilərək həbs edildi - FOTO

20.11.2026 / 18:57
Moskvadan Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin Dublin görüşünə reaksiya...

20.11.2026 / 18:43
Maşın alan yoxdur, amma qiymətlər sürətlə artır

20.11.2026 / 18:27
Yeni Yalta sammiti alınmadı, amma Rusiya, Çin, ABŞ liderləri istəklərinə nail oldular

20.11.2026 / 18:11
Fransa və Hindistan BTQ-yə açıq savaş açdı - təşkilatın sosial media hesablarına kiberhücumlar başladı...

20.11.2026 / 17:57
Şəmkir xəstəxanasını su basdı - TƏBİB-dən açıqlama...

20.11.2026 / 17:51
İslam yaxın onillikdə dünyanın ən böyük dininə çevriləcək

20.11.2026 / 17:40
İcra başçısının birinci müavini ilə bağlı 2 milyonluq qalmaqal - iş prokurorluğa çıxdı...

20.11.2026 / 17:32
Almaniya və Ukrayna arasında fikir ayrılığı - Avropalı liderlər Moskvaya gedəcəkmi...

20.11.2026 / 17:26
Dünyanın "3 iddialı ağası" Qəzzada on minlərlə müsəlmanın faciəsinə susdu...

20.11.2026 / 17:12
Mehriban Əliyevanın sosial media hesablarında Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşünə dair paylaşım edilib

20.11.2026 / 17:05
Trampdan Ukrayna ilə bağlı mühüm açıqlama - Vaşinqton Kiyevsiz qərar verməyəcək...

20.11.2026 / 16:32
Kolleclərə qəbul qaydaları dəyişir - qiyabi təhsil ləğv edilir...

20.11.2026 / 16:25
Prezident İlham Əliyevin sosial media hesablarında Vyetnama rəsmi səfəri ilə bağlı videoçarx paylaşılıb

20.11.2026 / 16:09
Ermənilər pasportlarda doğulduğu yer kimi "Azərbaycan " yazdırırlar...

20.11.2026 / 16:02
Prezident İlham Əliyevin səfəri Vyetnam mediasının diqqət mərkəzində... - FOTO

20.11.2026 / 15:44
Çin lideri Putini niyə bu qədər soyuq qarşıladı...

20.11.2026 / 15:29
Mehriban Əliyeva Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşüb - FOTO

İnformasiya texnologiyaları Azərbaycanın inkişafında yeni güclü mənbə kimi özünü daha çox təsdiqləyir....

XƏBƏR ARXİVİ