Bazar günü günü, 22 noyabr 2026
     

“İran Azərbaycana qarşı qərəzli yanaşmadan imtina etsə, əməkdaşlıq üçün böyük imkanlar açılar”

Image


Bakı-Tehran münasibətlərində son dövrlərdə qarşılıqlı mesajların müsbət istiqamətdə dəyişməsi iki ölkə arasında münasibətlərin yeni mərhələyə keçə biləcəyi ilə bağlı müəyyən ümidlər yaradıb. Xüsusilə İran Prezidenti Məsud Pezeşkianın Azərbaycanla münasibətlərə dair səsləndirdiyi müsbət fikirlər diqqət çəkir. Bu yanaşma təbii olaraq belə bir sual doğurur ki, mövcud siyasi dinamika Azərbaycan-İran münasibətlərində uzun illər davam edən gərginliklərin geridə qalmasına və qarşılıqlı əməkdaşlığın yeni müstəviyə yüksəlməsinə imkan verə bilərmi?

Azərbaycan-İran münasibətlərindəki problemlər yeni məsələ deyil. Bu münasibətlərin mürəkkəbliyi ən azı iki əsrlik tarixi proseslərin nəticəsidir. Azərbaycanın tarixi torpaqlarının bölüşdürülməsi, regionda Rusiya-İran qarşıdurması və sonrakı siyasi proseslər iki xalqın münasibətlərinə də təsirsiz ötüşməyib. Azərbaycanla bağlı məsələlərdə Rusiya ilə uzun müddət rəqabət aparmış İranın regiona münasibətində tarixi imperiya düşüncəsinin müəyyən elementləri bu gün də özünü göstərir.

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti 1918-ci ildə müstəqilliyini elan etdikdə İranın yeni Azərbaycan dövlətinə münasibəti də bunun bariz nümunələrindən biri idi. İran həmin dövrdə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətini tanımaqdan imtina etmişdi. Azərbaycan müstəqilliyini 1991-ci ildə yenidən bərpa etdikdən sonra isə Tehran Azərbaycanın dövlət müstəqilliyini rəsmən tanıdı. Lakin diplomatik münasibətlərin qurulması avtomatik olaraq siyasi baxışların və yanaşmaların tamamilə dəyişməsi demək olmadı. Sonrakı illərdə də biz İranın Azərbaycana münasibətində ziddiyyətli məqamların şahidi olduq. Bir tərəfdən iki ölkənin tarix, din, mədəniyyət və coğrafi yaxınlığı ön plana çəkildi, digər tərəfdən isə Azərbaycanın müstəqil xarici siyasət kursu, regional əməkdaşlıqları və milli maraqlarını əsas götürən siyasəti Tehran tərəfindən hər zaman eyni anlayışla qarşılanmadı.

İran siyasi rəhbərliyinin zaman-zaman nümayiş etdirdiyi dostluq və əməkdaşlıq mesajlarının arxasında təəssüf ki, etimadsızlıq, qısqanclıq və müəyyən hallarda Azərbaycana qarşı maneçilik cəhdləri də müşahidə olunub. Bu səbəbdən münasibətlərin yalnız rəsmi bəyanatlar əsasında qiymətləndirilməsi düzgün olmazdı. Əsas məsələ siyasi mesajların real addımlarla nə dərəcədə müşayiət olunacağıdır.

Məsud Pezeşkianın son günlərdə Azərbaycanla bağlı səsləndirdiyi müsbət fikirlər, əlbəttə təqdirəlayiqdir. Azərbaycan tərəfi də hər zaman qonşu ölkələrlə münasibətlərin qarşılıqlı hörmət, suverenliyə ehtiram və milli maraqların nəzərə alınması prinsipləri əsasında inkişafında maraqlı olub. Lakin bir dövlətin prezidentinin müsbət mövqeyi ilə bütövlükdə həmin ölkənin siyasi elitasının və dövlət institutlarının yanaşması arasında fərq ola bilər. Ona görə də hazırkı mərhələdə Azərbaycan-İran münasibətlərində köklü dönüşün baş verdiyini söyləmək hələ tezdir.

Azərbaycan İranla rəqabət aparmır. Əksinə, iki ölkənin bir-birini tamamlayan iqtisadi, nəqliyyat, enerji və regional əməkdaşlıq imkanları kifayət qədər genişdir. Azərbaycan İranın ərazi bütövlüyünə və suverenliyinə hörmətlə yanaşır və eyni münasibəti özü üçün də gözləyir. Çünki sağlam qonşuluq münasibətlərinin əsas şərti qarşılıqlı hörmət və bərabərhüquqluluqdur.

Əməkdaşlıq isə yalnız qarşılıqlı proses olduğu halda davamlı nəticə verə bilər. Azərbaycan və İran arasında iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsi, nəqliyyat dəhlizlərinin inkişafı, enerji sahəsində əməkdaşlıq, sərhədyanı ticarətin artırılması və humanitar münasibətlərin daha da möhkəmləndirilməsi üçün ciddi potensial mövcuddur. Lakin bunun üçün tərəflərdən biri digərinin daxili və xarici siyasətinə təsir göstərməyə, onun suveren qərarlarına müdaxilə etməyə çalışmamalıdır.

Azərbaycan-İran münasibətlərində əsas sınaqlardan biri də regionda yaranan yeni geosiyasi və nəqliyyat reallıqlarıdır. Bu baxımdan Zəngəzur dəhlizinin reallaşdırılması məsələsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bəzən bu layihəyə yalnız Azərbaycan və Ermənistan münasibətləri kontekstində yanaşılır. Halbuki Zəngəzur dəhlizinin açılması Cənubi Qafqazın nəqliyyat xəritəsini dəyişməklə yanaşı, regionun bütün dövlətləri, o cümlədən İran üçün yeni iqtisadi imkanlar yarada bilər.

İranın regiondakı mövqeyi baxımından da bu məsələyə daha praqmatik yanaşmaq mümkündür. Uzun müddətdir ciddi sanksiyalarla üzləşən İranın dünya bazarlarına və beynəlxalq nəqliyyat marşrutlarına çıxış imkanlarının genişləndirilməsi onun iqtisadi maraqlarına cavab verir. Azərbaycan ərazisindən keçən nəqliyyat bağlantılarının inkişafı İran üçün də yeni imkanlar yarada bilər. Bu baxımdan regional layihələrə siyasi rəqabət prizmasından deyil, qarşılıqlı iqtisadi fayda baxımından yanaşılması daha məqsədəuyğundur.

Əslində Azərbaycan-İran münasibətlərinin gələcəyi üçün imkanlar kifayət qədər genişdir. İki ölkə arasında sərhədin mövcudluğu, tarixi və mədəni bağlar, iqtisadi əlaqələr və regionun nəqliyyat potensialı münasibətlərin daha yüksək səviyyəyə qaldırılması üçün ciddi baza yaradır. Bunun üçün isə siyasi iradə və qarşılıqlı etimad lazımdır.

Azərbaycan heç bir zaman qonşuları ilə qarşıdurma siyasətinin tərəfdarı olmayıb. Azərbaycanın əsas mövqeyi ondan ibarətdir ki, region dövlətləri bir-birinin suverenliyinə hörmət etməli, daxili işlərinə qarışmamalı və qarşılıqlı maraqlar əsasında əməkdaşlıq etməlidirlər. İranın da bu prinsiplərə əsaslanan yanaşma nümayiş etdirməsi iki ölkə arasında münasibətlərin keyfiyyətcə yeni mərhələyə keçməsinə imkan verə bilər.

Bu baxımdan Prezident Məsud Pezeşkianın müsbət mesajlarını diqqətdən kənarda qoymaq olmaz. Lakin həmin mesajların davamlı siyasi kursa çevrilməsi və konkret praktiki addımlarla möhkəmləndirilməsi vacibdir. Azərbaycan üçün sözlə əməl arasında uyğunluq əsas göstəricilərdən biridir.

Əgər İran hakimiyyəti Azərbaycana qarşı uzun illər mövcud olmuş qərəzli və etimadsız yanaşmadan imtina edərsə, qarşılıqlı münasibətlərdə yeni səhifə açmaq üçün real imkanlar yarana bilər. Azərbaycan belə bir əməkdaşlığa hazırdır və bunun üçün kifayət qədər siyasi, iqtisadi və regional əsaslar mövcuddur.

Bakı-Tehran münasibətlərində yeni mərhələnin başlanması mümkündür, lakin bunun üçün yalnız müsbət bəyanatlar kifayət etmir. Yeni mərhələ qarşılıqlı etimad, bərabərhüquqluluq, suverenliyə hörmət və konkret əməkdaşlıq addımları üzərində qurulmalıdır. İran bir gün Azərbaycana qarşı qərəzli yanaşmadan tamamilə imtina edərsə, iki ölkə arasında mövcud olan əməkdaşlıq imkanlarının böyük hissəsini reallaşdırmaq mümkün olacaq. Bu isə yalnız Azərbaycan və İran üçün deyil, bütövlükdə Cənubi Qafqaz üçün mühüm nəticələr doğura bilər. Çünki Azərbaycan-İran münasibətlərində qarşıdurmanın deyil, əməkdaşlığın üstünlük qazanması regionda davamlı sabitliyin möhkəmlənməsinə, yeni iqtisadi və nəqliyyat imkanlarının yaranmasına və hər iki xalqın rifahına xidmət edə bilər.

Cavanşir Feyziyev,

Milli Məclisin deputatı.




DİGƏR XƏBƏRLƏR

VİDEO

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

“Günəş fəallığı” Xəzər suyuna təsir edən sonuncu amıldir - Rusiyadan gələn izaha cavab...

Putin “nüvə çantası”nı özü ilə Çinə niyə aparmışdı...

Ermənilər Qarabağda Amaras udin-alban abidəsinə kor iddialardan əl çəkmirlər...

SON XƏBƏRLƏR

21.11.2026 / 22:23
Rusiya raketləri Polşada gərginliyi artırdı – NATO hərəkətə keçəcəyini açıqladı...

21.11.2026 / 22:05
Prezident İlham Əliyevin Vyetnama səfəri başa çatıb

21.11.2026 / 21:24
Trampdan İranla bağlı ŞOK PLAN – gələcək Ağ Ev rəhbərlərinin də əl-qolu bağlanacaq...

21.11.2026 / 20:19
Ukrayna ilə bağlı bənd Tramp-Si-Putin bəyanatından son anda çıxarıldı... Finlandiya prezidentindən sensasion iddia...

21.11.2026 / 19:50
Zelenski Krım körpüsünü hədəf göstərdi – “Rusiya müharibənin nə olduğunu hiss etməlidir”

21.11.2026 / 19:23
İran ABŞ F-16-sını vurduğunu iddia edir – Pentaqondan açıqlama gəldi...

21.11.2026 / 19:07
Məleykə Abbaszadənin Nərmin Heydərlini işdən çıxarması ilə bağlı xəbərlərə RƏSMİ REAKSİYA...

21.11.2026 / 18:28
Leyla Əliyeva Hanoy Tiсarət və Turizm Kollecində Bakı guşəsi və Azərbaycan kulinariya zonasının açılışında iştirak edib - FOTO

21.11.2026 / 17:42
Elektron hökumıət inkişafı üzrə Azərbaycanın nəticələrini hər ölkə göstərə bilməz...

21.11.2026 / 17:12
Rusiyada miqrantlara sərt nəzarət başlayır – dekabrın 1-dən hər addımları izlənəcək...

21.11.2026 / 16:27
Britaniyanın Aİ-yə qayıtması gündəmə gəldi – Londondan gözlənilməz açıqlama...

21.11.2026 / 15:35
TRIPP layihəsinə rəsmən start verilir... Paşinyan anons etdi - Ermənistan Azərbaycan və Türkiyənin enerji şəbəkəsinə qoşulur...

21.11.2026 / 15:34
Mehriban Əliyeva və Vyetnamın birinci xanımı Hanoyda İrs Evində olublar - FOTO

21.11.2026 / 15:05
Prezident: "Xüsusilə Vətən müharibəsi dövründə Vyetnamın verdiyi dəstəyə və ədalətli mövqeyinə görə minnətdarıq"

21.11.2026 / 15:02
"Vyetnam bizim üçün dost ölkə və strateji tərəfdaşdır" - Prezident İlham Əliyev

21.11.2026 / 14:59
"Tamamilə əminəm ki, Azərbaycan bundan da böyük inkişafa nail olacaq" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 14:56
"Azərbaycan həm Avropanın, həm də Asiyanın bənzərsiz mədəni irsini daşıyan inci hesab olunur" - To Lam

21.11.2026 / 14:53
Hanoyda Prezident İlham Əliyevin və Birinci xanım Mehriban Əliyevanın şərəfinə rəsmi nahar verilib - FOTO

21.11.2026 / 14:06
Almaniyadan İrəvana mesaj - sülh müqaviləsi üçün Konstitusiya dəyişdirilməlidir

21.11.2026 / 13:43
Trampın İranla müharibə planına maliyyə əngəli – Demokratlar Konqresə ultimatum verdi...

21.11.2026 / 13:25
Saxlanılan şəxsin üzərindən 5 kq-dan çox narkotik çıxdı

21.11.2026 / 13:14
İran təhdidi ABŞ nazirini hərbi bazaya sığınmağa məcbur etdi – Bessentdən Tehrana sərt mesaj...

21.11.2026 / 12:58
DİN narkotikə görə həbs olunan vəkil Orxan Kəngərli və digərləri ilə bağlı görüntülər yaydı - VİDEO

21.11.2026 / 12:31
Beynəlxalq Qalereyada İsrail Səfiri ilə mədəniyyət sahəsində əməkdaşliq müzakirə olunub

21.11.2026 / 12:10
Avtomobil almaq üçün götürdüyü krediti tanışı oğurladı....

21.11.2026 / 11:47
"Biz Azərbaycanı regionda daimi olaraq mühüm strateji tərəfdaş kimi qəbul etmişik" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 11:43
Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycan-Vyetnam münasibətləri strateji əhəmiyyət daşıyır"

21.11.2026 / 11:28
Prezident İlham Əliyevin Vyetnam Prezidenti ilə geniş tərkibdə görüşü olub - FOTO

21.11.2026 / 10:14
Müdafiə Nazirliyində NATO nümayəndə heyəti ilə görüş olub

21.11.2026 / 09:36
Rusiya Türkiyənin S-400 sistemlərini üçüncü ölkəyə satması məsələsini müzakirə edir...

21.11.2026 / 09:11
Avtoxuliqanlıq edən daha bir sürücü həbs edildi

21.11.2026 / 08:51
Prezidentlər İlham Əliyev və To Lam Birgə Bəyanat qəbul ediblər, Azərbaycan-Vyetnam sənədləri mübadilə olunub - FOTO

21.11.2026 / 08:44
Prezident İlham Əliyev gürcüstanlı həmkarına başsağlığı verib

21.11.2026 / 08:41
Prezident İlham Əliyevin Hanoyda rəsmi qarşılanma mərasimi olub

20.11.2026 / 23:10
Minlərlə ailənin torpaq probleminin həlli istiqamətində mühüm addım - çıxarış almaq mümkün olacaq...

20.11.2026 / 22:37
İraqda məzhəb savaşı başlanır, işin içində yenə İran var

20.11.2026 / 22:15
Tramp Konqresdə nəzarəti itirməzdən əvvəl hərəkətə keçdi - Ukraynada sülh üçün son tarix açıqlandı...

20.11.2026 / 21:58
BMT-ni bərbad günə qoyanlar onun “köklü islahatına” qərar verdilər...

20.11.2026 / 21:43
Danimarka Rusiya hərbi attaşesini ölkədən qovur, ruslar üçün vizaları da dayandırır – vaxt verildi...

20.11.2026 / 21:35
Britaniya ordusu dron dövrünə hazırlaşır?

20.11.2026 / 21:24
Moskvadan Tallinn və Buxarestə etiraz - hər iki ölkənin diplomatları Rusiya XİN-ə çağırıldı

20.11.2026 / 21:16
Paşinyan “Qərbi Ermənistandan” imtina etdi ki, Bakı da Qərbi Azərbaycandan imtina etsin - Hay ki, hay...

20.11.2026 / 20:58
Qərbi Zəngəzurun tarixi irsinin UNESCO-da mənimsənilməsinə start verildi...

20.11.2026 / 20:41
Tramp Çindəki hadisədən sonra təyyarədaşıyan bir gəmini İranın "qapısından" çəkib apardı...

20.11.2026 / 20:22
Rəsmi Ankara NATO-ya sərt mesaj verdi – Alyans Türkiyəni Yaxın Şərqdə tək qoydu...

20.11.2026 / 20:07
Parlament buraxılır, Konstitusiya dəyişdirilir, müxalifət ləğv edilir - Paşinyan mürəkkəb ssenariyə baş vurdu...

20.11.2026 / 19:49
Azərbaycanda kitabxanalar 26 faiz azalıb, bəzi kəndlərdə onlar fəaliyyətini tamamilə dayandırıb

20.11.2026 / 19:44
Dədə Qorqud epoxasının memarlıq irsi:Nəzəri fikirlər, tarixi baxışlar və məkan semantikası

20.11.2026 / 19:25
Macarıstan Ukrayna siyasətini tam dəyişdi - Madyar Orbanı sildi...

20.11.2026 / 19:25
Vyetnam üçün Avropaya Azərbaycanın üzərindın yol açıldı...

20.11.2026 / 19:10
İŞİD-in “Vilayəti Xorasan” qruplaşmasının iki üzvü Azərbaycana gətirilərək həbs edildi - FOTO

20.11.2026 / 18:57
Moskvadan Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin Dublin görüşünə reaksiya...

20.11.2026 / 18:43
Maşın alan yoxdur, amma qiymətlər sürətlə artır

20.11.2026 / 18:27
Yeni Yalta sammiti alınmadı, amma Rusiya, Çin, ABŞ liderləri istəklərinə nail oldular

20.11.2026 / 18:11
Fransa və Hindistan BTQ-yə açıq savaş açdı - təşkilatın sosial media hesablarına kiberhücumlar başladı...

20.11.2026 / 17:57
Şəmkir xəstəxanasını su basdı - TƏBİB-dən açıqlama...

20.11.2026 / 17:51
İslam yaxın onillikdə dünyanın ən böyük dininə çevriləcək

20.11.2026 / 17:40
İcra başçısının birinci müavini ilə bağlı 2 milyonluq qalmaqal - iş prokurorluğa çıxdı...

20.11.2026 / 17:32
Almaniya və Ukrayna arasında fikir ayrılığı - Avropalı liderlər Moskvaya gedəcəkmi...

20.11.2026 / 17:26
Dünyanın "3 iddialı ağası" Qəzzada on minlərlə müsəlmanın faciəsinə susdu...

20.11.2026 / 17:12
Mehriban Əliyevanın sosial media hesablarında Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşünə dair paylaşım edilib

20.11.2026 / 17:05
Trampdan Ukrayna ilə bağlı mühüm açıqlama - Vaşinqton Kiyevsiz qərar verməyəcək...

20.11.2026 / 16:32
Kolleclərə qəbul qaydaları dəyişir - qiyabi təhsil ləğv edilir...

20.11.2026 / 16:25
Prezident İlham Əliyevin sosial media hesablarında Vyetnama rəsmi səfəri ilə bağlı videoçarx paylaşılıb

20.11.2026 / 16:09
Ermənilər pasportlarda doğulduğu yer kimi "Azərbaycan " yazdırırlar...

20.11.2026 / 16:02
Prezident İlham Əliyevin səfəri Vyetnam mediasının diqqət mərkəzində... - FOTO

20.11.2026 / 15:44
Çin lideri Putini niyə bu qədər soyuq qarşıladı...

20.11.2026 / 15:29
Mehriban Əliyeva Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşüb - FOTO

20.11.2026 / 15:23
Azərbaycanda boşanmaların sayı artır - hər 100 nikahın 48-i dağılır...

20.11.2026 / 15:20
Bakı–Balakən–Bakı marşrutu üzrə qatarların hərəkəti bərpa olunur

20.11.2026 / 15:09
Rusiyanı Ukraynada yeni işğala ruhlandıran kimdir - ABŞ müdafiə nazirinin yanlışı...

20.11.2026 / 15:08
“Vətəndaşlar referendumda yeni Konstitusiyanın əleyhinə səs verərsə, istefa verməyə hazıram” - Paşinyan

20.11.2026 / 14:50
Badamdarda sürüşmə sahəsində çatlar genişlənib - RƏSMİ AÇIQLAMA...

20.11.2026 / 14:45
Milli Məclisin deputatı Vüqar Rəhimzadə Ordubadda seçiciləri ilə növbəti görüşünü keçirib - FOTO

20.11.2026 / 14:44
Aİ və Böyük Britaniya tələbə mübadiləsi barədə razılığa gəldilər, lakin təhsil haqları dayandırıldı

20.11.2026 / 14:32
Əli Əsədov Kobaxidzeyə başsağlığı verdi

20.11.2026 / 14:24
Krım körpüsü Niderland raketləri ilə vurulmuşdu - Niderland və Avstriyanın Kiyevdəki səfirlikləri bombalandı...

20.11.2026 / 14:12
Əməkdar artist Nigar Şabanova icra hakimiyyətini tənqid etdi

20.11.2026 / 14:08
Polşanın Lublin şəhərində hava hücumu xəbərdarlığı edilib

20.11.2026 / 14:01
Milli Xalça Muzeyində “Ortaq irs: Türk xalçası” mövzusunda beynəlxalq simpozium təşkil olunacaq

20.11.2026 / 13:59
AĞDAMIN MƏDƏNİ YADDAŞI: DAŞLARA HƏKK OLUNMUŞ TARİX VƏ YENİDƏN DİRÇƏLƏN İRS

İnformasiya texnologiyaları Azərbaycanın inkişafında yeni güclü mənbə kimi özünü daha çox təsdiqləyir....

XƏBƏR ARXİVİ