Elşad Həsənov: “Doğrudan da ABŞ-ın hərbi qüvvələri bu dəhlizə nəzarət edərsə o zaman...”
“Ermənistan tərəfinin iddialarının əksinə olaraq, biz TRIPP layihəsi ilə bağlı Ermənistanla heç bir ilkin razılığa gəlməmişik”. "Sepah Pasdaran" Telegram kanalının məlumatına görə, bu barədə iranlı general-mayor Rəhim Səfəvi TRIPP layihəsi və Ermənistanla danışıqlar ətrafındakı vəziyyəti şərh edərkən bildirib.
R.Səfəvi həmçinin bildirib: “Digər tərəfdən, əgər biz ABŞ-ın Fars körfəzindəki mövcudluğuna qarşıyıqsa, niyə onun Cənubi Qafqazdakı mövcudluğunu dəstəkləməliyik? Biz regiona və sərhədlərimizin təhlükəsizliyinə vahid bir bütöv kimi baxırıq. Buna görə də, bu layihə hazırkı formatda İran üçün təhlükə yaradır”.
İranlı general hazırda Ermənistanla danışıqları davam etdirdiklərini bildirib: “Lakin oradakı təhlükəsizlik məsuliyyəti Amerika ordusuna keçərsə, İran qisas almaq hüququnu və müvafiq tədbirlər görmək hüququnu özündə saxlayır”.
Səfəvi qeyd edib ki, Ermənistan sərhədçiləri İran-Ermənistan sərhədini və oradan keçən yolları müstəqil şəkildə nəzarətdə saxlayarsa, daha yaxşı olar.
Nəzərə alsaq ki, İranın bu bölgədə ən böyük müttəfiqi olan Rusiya da Ermənistandan narazıdır. Əgər Ermənistan ABŞ-ın oyunlarını oynasa, Amerikanı bu bölgəyə gətirsə İran Ermənistana zərbə vura bilərmi, bu zərbəni Rusiya dəstəkləyərmi? ABŞ-ın gəlib Zəngəzur dəhlizində oturması İranın Ermənistana zərbələr vurmasına gətirib çıxara bilərmi?
Ekspertlər hesab edirlər ki, Ermənistan Rusiyadan qopub Qərbə doğru getmək istəyir, bölgəyə ABŞ-ı gətirir, bu baxımdan İranın Ermənistanı vurması Rusiyanın da ürəyincə olacaq. Yəni Rusiya İrana heç bir maneçilik törətməyəcək, əksinə pərdə arxasından İranı irəli getməyə vadar edəcək.
Ekspertlərə görə, ABŞ Zəngəzur dəhlizinə öz hərbiləşmiş strukturkarı ilə gələrsə, İran Ermənistana mütləq şəkildə zərbə vuracaq və buna da Rusiya göz yumacaq.
Siyasi ekspert Elşad Həsənov baki-xeber.com-a bildirdi ki, 2020-ci ilin zəfərindən sonra bağlanmış üçtərəfli bəyanatın 9-cu maddəsində Azərbaycanın əsas hissəsinin Naxçıvanla birləşdirən yolun açılması əks olunub. E.Həsənov qeyd etdi ki, o dövrdə həmin yola nəzarəti Rusiya Federal Təhlükəsizlik Xidmətinin sərhədçilərinin nəzarət edəcəyi barədə də razılaşma var idi. “Ancaq sonra bunu Ermənistan tərəfi qəbul etmədi, məsələ uzandı və nəhayət keçən ilin avqust ayının 8-də Vaşinqtonda, Ağ Evdə Vşinqton bəyannaməsi qəbul olundu və TRIPP layihəsi təsdiqləndi. Ancaq təbii ki, İran öz qırmızı xəttini o dövrdə də bildirmişdi, indi də bunu bildirir. Şübhəsiz, bu İran ABŞ qarşıdurmasının nəticəsidir. İran istəmir ki, ABŞ hərbiçiləri gəlib Cənubi Qafqazda Zəngəzur dəhlizinə nəzarət etsin. Rusiya da bu layihədə iştirakını hələ geri çəkməyib. O da üçtərəfli bəyannamənin yerinə yetirilməsi üçün müəyyən cəhdlər göstərir və hələlik onlar tam aydınlaşmayıb. Hesab edirəm ki, gedən danışıqlar ona gətirib çıxaracaq ki, ola bilsin, həmin marşurta Ermənistanın öz sərhədçiləri girişdə və çıxışda Azərbaycan sərhədçiləri ilə birlikdə yola nəzarət etsinlər. Yaxud da əlavə olaraq BMT tərəfindən hansısa qüvvələr cəlb oluna bilər ki, olar təhlükəsizliyə təminat verəcəklər. Ancaq ABŞ-ın hərbi qüvvələri o yola nəzarət edərsə sözsüz ki, İran bunu ciddi narazılıqla qarşılayacaq və orada sabitlik pozulacaq. Hələlik TRIPP layihəsinin həyata keçirilməsi üçün orada işlər aparılır. Azərbaycan Ermənistana qədər olan həm avtomobil, həm də dəmir yolunu təhvil verəcək, artıq Naxçıvanda da bu işlər başlanılıb. Ermənistanda da yaxınlarda bu işlər başlanacaq. Ancaq onun təhlükəsizliyinin təmin edilməsi məsələsi gündəmdədir, danışıqlar davam edir”.
E.Həsənov hesab edir ki, bu yol açılacaq və gələcəkdə bu yoldan İran da, Azərbaycan da, Ermənistan da, digər ölkələr də yararlanacaq.
“Bu gün İran ABŞ qarşıdurmasında İran öz gücünü, təsirini göstərmək üçün bunu qırmızı xətt adlandırır, yaxud da Ermənistan hərbiçilərinin bu yola nəzarət etməsini istəyir. Bu yolun tikintisinə əsas maliyyəni ABŞ verir. Artıq 10 milyon ayrılıb, bəlkə də bu artırılacaq. Doğrudan da ABŞ-ın hərbi qüvvələri bu dəhlizə nəzarət edərsə o zaman sabitlik pozula bilər. Hesab edirəm ki, dəhlizin tikintisi başa çatana qədər İran ABŞ münasibətləri çözüləcək, razılıq əldə olunacaq, ondan sonra bu məsələlər diplomatik yolla qaydasına düşəcək”-deyə E.Həsənov qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
