Azərbaycan mədəniyyətinin, incəsənətinin, ədəbiyyatının inkişafında əməyi olan sənət adamlarının böyük əksəriyyəti dövlət tərəfindən qiymətləndirilib, onlara yüksək titullar, əməkdar, xalq artisti, əməkdar mədəniyyət xadimi, əməkdar mədəniyyət işçisi, xalq şairi, xalq yazıçısı fəxri adları verilib.
Dövlətin hərtərəfli qayğı ilə yanaşdığı sənətkarlar, mədəniyyət xadimləri, ədəbiyyat adamları bəzən cəmiyyətdə biganəliklə üzləşir, eləcə də müxtəlif qurumlardan sayğısızlıq görür. Bunları yazmaqda məqsədim odur ki, dövlətin, Prezidentin qiymətləndirdiyi sənətkarları, bir çox hallarda, yerli qurumlar, təşkilatlar qiymətləndirə bilmir, ya onların sənətinin böyüklüyünü dərk etmirlər, ya da dərk etmək istəmirlər. Sənətkara sağlığında olduğu kimi, vəfat edəndən sonra da hörmət göstərilməlidir. Ancaq təəssüf ki, son illər biz bunun əksini görürük. Dövlətin fərqləndirib seçdiyi, fəxri ad verdiyi sənətkarlara yerli qurumlar isti münasibət göstərmir. Uzağa getməyək, indiyə qədər nə qədər xalq artisti, əməkdar incəsənət xadimi, əməkdar artist və digər titula layiq görülən sənətkar son mənzilə sıravi bir vətəndaş kimi yola salınıb. Ömrünü sənətə, incəsənətə, mədəniyyətə, maarifçiliyə həsr edən bəzi sənətkarlar səssiz-sədasız dəfn edilib. Deyərsiz ki, zurna-balabanla dəfn edilməli idilər? Xeyr, səssiz-sədasız deyəndə onu nəzərdə tuturam ki, xalq artistinin ölümündən xalq on gün sonra xəbər tutur. Yaxud da vəfat edən xalq artistinin dəfni elə urvatsız olur, adam yanıb tökülür ki, bəs bu adam bütün ömrünü sənətə həsr edib, axırda da bu vəziyyətdə dəfn edilir. Uzağa getməyib son günlər baş verən bir hadisəni yada salmaq istəyirəm. Xalq artisti Nuriyyə Əhmədova dövlətin dəyər verdiyi, fəxri adla təltif etdiyi, qiymətləndirdiyi sənətkar idi. Dövlət bu sənətkarın əməyinə dəyər verib, amma digər qurumlar ona sayğı göstərmədi. Bu mənada ki, xalq artisti sıradan bir insan kimi dəfn edildi. Mətbuatda yazılana görə, hətta Şüvəlan Mədəniyyət Evinin rəhbərliyi "yuxarıdan tapşırıq yoxdur" deyib xalq artistinin nəşinin mədəniyyət evindən götürülməsinə razılıq verməyib. Heç rayon rəhbərliyi də xanım sənətkarın ölümünə reaksiya verməyib. Yerli bələdiyyə, mədəniyyət və turizm idarəsi xalq artisti ilə vida mərasiminin təşkil edilməsinə, yaxud onun nəşinin hörmət-izzətlə, sənətinə layiq yerdən götürülməsinə çalışmayıb. Yerli qurumların fəaliyyətsizliyi əlbəttə sənətsevərlərə böyük təsir göstərib. Sağ olsun Azərbaycan Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi, heç olmasa bu qurum Nuriyyə Əhmədovanın yas mərasiminin keçirilməsi üçün pul ayırıb.
Amma yerli qurumlar ölkə başçısının qiymətləndirdiyi sənətkarın ruhuna sayğısızlıq göstərib. Nuriyyə xanıma münasibət sənət aləminə, sənətkarlara göstərilən münasibətdir desəm yanılmaram. Nuriyyə xanıma qədər də bir neçə xalq artistinin, əməkdar artistin, xalq yazıçısının, xalq rəssamının ailəsi yerli qurumların biganəliyi ilə üzləşib. Bu belə olmalı deyil. Əksinə, sənət adamlarının ölüsünün və dirisinin yiyəsi olmalıdırlar. Onlara sayğı dövlətin mədəniyyət siyasətinə, mədəniyyət adamlarına bəslədiyi münasibətə dəstək olardı.
Təklif edərdim ki, ya Bakı Şəhər Mədəniyyət və Turizm İdarəsinin nəzdində, ya da yerli icra hakimiyyətlərinin tərkibində xüsusi bir komissiya, ya müstəqil bir qurum yaradılsın ki, onlar dövlət tərəfindən qiymətləndirilən, təltif edilən sənətkarların dəfn mərasimləri ilə məşğul olsun. Dəfn bürosu olarsa, narazılığa da əsas olmaz. Həmişə sənət aləmində olan adamlar gileylənir ki, filankəs də xalq artistidir, bəhmənkəs də, amma biri haqq dünyasına yüksək səviyyədə yola salınır, o biri yiyəsiz kimi. Ona görə də xüsusi qurum olmalıdır ki, titullu sənətkarların dəfn məsələsini həyata keçirsin. Elə sənətkar var ki, ailəsi kasıbdır, imkansızdır, onun adına layiq dəfn törəni keçirə bilmir. Bu halda yerli mədəniyyət evlərində, bələdiyyə nəzdində olan yerlərdə vəfat etmiş sənət adamları ilə vida mərasimi təşkil etmək olar. Fikrimcə, yerli qurumlar bu məsələyə ciddi yanaşacaq. Sənətkar vəfat edir, amma yerli bələdiyyə, qəsəbə nümayəndəliyi, icra hakimiyyəti, mədəniyyət evi rəhbərliyi heç bir reaksiya vermir. Cənablar və xanımlar, elə məsələlər var ki, onun həlli üçün kimdənsə tapşırıq, göstəriş gözləmək lazım deyil, dövlətin qiymətləndirdiyi sənətkarın ruhuna Allah rizası üçün sayğı göstərmək lazımdır. Bunun üçün sənəti sevmək, sənətkarı qiymətləndirmək və təəssübkeş olmaq yetərlidir.
İradə SARIYEVA
