Pandemiya ilə əlaqədar ölkəmizdə fəaliyyət göstərən teatrlarda müvəqqəti olaraq qapılarını tamaşaçıların üzünə qapadmışdı. Amma məlum olduğu kimi, oktyabrın 1-dən ölkəmizdə teatrların fəaliyyəti bərpa ediləcək. İlyarımlıq fasilədən sonra teatrlarımız yenidən açılır. Teatrlar qapalı olduğu müddətdə hansı problemlər yaranıb, texniki və yaradıcı heyət fəaliyyətə hazırdırmı? Yaranan fasilə zamanı hansı çətinliklər meydana çıxıb?
Teatrların tamaşaçıları teatra cəlb etmək üçün hansı planları olacaq?
Ekspertlər deyir ki, sözsüz, ilkin vaxtlarda ən azından pandemiyaya görə tamaşaçı qıtlığı olacaq.
Cavid Zeynallı: “Teatrlar 17 ay bağlı oldu və əlbəttə bunun fəsadları, mənfi təsirləri də az olmadı”
Akademik Milli Dram Teatrının mətbuat katibi Cavid Zeynallı “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, təbii olaraq fasilə teatrın həyatına da mənfi təsir göstərib. “Teatrlar 17 ay bağlı oldu və əlbəttə bunun fəsadları, mənfi təsirləri də az olmadı. Bu şübhəsiz ki, qaçılmazdır. Mənfi təsirlər, fəsadlar təkcə yaradıcı və texniki tərəfdən deyil, eyni zamanda maliyə və iqtisadi cəhətdən də özünü göstərdi. 17 ay ərzində teatrda billet satışı həyata keçirilmədi, bunun da teatra maliyə və iqtisadi baxımdan mənfi təsiri qaçılmaz oldu. Bundan əlavə, texniki baxımdan hər hansı bir problemlə qarşılaşmadıq. Çünki faktiki olaraq fəaliyyət olmayıb. Akademik Milli Dram Teatrın texniki sahədə heç bir sıxıntısı və problemi yoxdur. Səhnə ən yaxşı projektorlarla, işıqlarla, texniki təhcizatla təmin olunub və teatrdan oktyabrın 1-dən etibarən artıq fəaliyyətini bərpa edir. İşimizi necə quracağıq? Əlbəttə, ilk növbədə cari repertuarda olan tamaşalar bərpa olunacaq. Daha doğrusu, onların məşqi ilkin növbədə həyata keçiriləcək. İntensiv məşqlər lazımdır. Çünki 17 aydır ki, bu tamaşaların heç biri oynanılmır. Təsəvvür edin ki, təkcə “Ölülər” tamaşasına yaradıcı və texniki heyət olmaqla təxminən 50 nəfər cəlb olunub. Burada həm texniki, həm də yaradıcı tərəflər uzlaşdırılmalıdır, yenidən məşqlər həyata keçirilməlidir”.
C.Zeynallının sözlərinə görə, hazırlıqsız kollektivin tamaşaçı qarşısına çıxması mümkün deyil, ona görə də, Akademik Milli Dram Teatrının rəhbərliyi qərara gəlib ki, məşqlər mərhələli şəkildə həyata keçirilsin və ilk növbədə “Ölülər”, “Almaz”, “Cəhənnəm sakinləri”, “Qətibə İnanc”, “Bir – iki bizimki”, “Ah bu uzun sevda yolu”, “Xanuma” və başqa tamaşaların məşqləri bərpa edilsin. Səhər və axşam məşqlərinin olacağını deyən C.Zeynallının sözlərinə görə, Akademik Milli Dram Teatrını oktyabrın 15-dən bütün şərtlərə əməl etməklə tamaşaların təqdimatını planlaşdırır, əlbəttə, tamaşalar tam hazır olduğu təqdirdə:”Şübhəsiz ki, teatrın fəaliyyəti Nazirlər Kabineti yanında Operativ Qərərgahın və eyni zamanda Mədəniyyət Nazirliyinin karantin rejimi ilə bağlı nəzərdə tutduğu bütün təlimatlara uyğun olaraq həyata keçiriləcək”.
Sumqayıt Dövlət Dram Teatrı: “Uzun fasilədən sonra teatrların fəaliyyətinin bərpa olunması...”
Sumqayıt Dövlət Dram Teatrınından “Bakı-Xəbər”ə verilən məlumata görə, teatr fəaliyyətə hazırdır: “Əlbəttə, uzun fasilədən sonra teatrların fəaliyyətinin bərpa olunması hər kəsi sevindirdi. Heç şübhəsiz, müəyyən peşə vərdişlərinin yadırğanması üzündən yaradıcı heyət qısa müddət çətinliklə qarşılaşacaq. Amma Sumqayıt Dövlət Dram Teatrının aktyor truppasının yaradıcılıq potensialı bu çətinliyi tezliklə aradan qalxmasına rəvac verəcəkdir.
Şübhəsiz, tamaşaçılar canlı tamaşadan ayrı düşüblər. Tamaşaçıları yenidən teatra, səhnə əsərlərinə cəlb etmək üçün yeni kreativ versiyalar üzərində işləyirik. Eyni zamanda cari repertuar planı üzərində düşünürük. Tamaşaçının diqqətini çəkən, həmçinin aktual məsələlərə həsr olunmuş pyeslər arasında seçim edirik.
Biz öncə yarımçıq tamaşaların bərpasından başlayacağıq. Proses başa çatdıqdan sonra noyabrın əvvəllərindən sevimli tamaşaçılarımızla canlı görüşləri planlaşdırırıq. Gənc, istedadlı yazıçı Ülviyyə Heydərovanın “Uşaqlıq!” və “Pələng” monotamaşaları xalq artisti Firudin Məhərrəmov və gənc rejissor Ümid Abbas tərəfindən səhnə həllini tamamlayacaq. Rejissor Fuad Kazımov görkəmli ədib Əbdülrəhim bəy Haqverdiyevin “Kimdir müqəssir” əsərinə yeni yozum sərgiləmişdi. Lakin pandemiya üzündən tamaşa yarımçıq qalmışdı. Güman edirəm ki, əsərin yeni, müasir konseptdə və kamera xarakterli versiyası tamaşaçıların xoşuna gələcək. Uşaqlar üçün nəzərdə tutulmuş “Göyçək Fatma” nağıl-tamaşası da bərpa edilərək balacaların ixtiyarına veriləcək Cari repertuarda olan əsərlərin məşqlərinin başlanmasına da start veriləcək.
Prezident İlham Əliyevin sərəncamı ilə “Nizami Gəncəvi İli”nin elan edilməsi hər kəsə məlumdur. Biz də dahi Nizami Gəncəvi xəzinəsinə müraciət etmişik. Yazıçı-kulturoloq Hafiz Ataxanlı dahi şairin “Xəmsə”sinin motiovləri əsasında “Xəzinə” adlı tamaşa-kompazisiya yazıb. İlin sonuna qədər bu işi də Nizami dühasına layiq başa çatdırıb təqdim etmək niyyətindəyik.Əlbəttə bütün yaradıcılıq prosesində, tamaşa vaxtında tibbi qaydalara, Operativ Qərargahın tövsiyyələrinə əməl ediləcək.
Monotamaşaların səhnədə tamaşaçılarla birgə oynanılması nəzərdə tutulduğundan, səhnədəki tamaşaçılar arasında məsafə bir metr təşkil edəcək. Digər tamaşalarda isə üç oturacaqdan biri tamaşaçıya ayrılacaq.
Bir sözlə, teatr artıq öz maarifçilik, əyləncə və düşündürücü funksiyasını layiqincə yerinə yetirməyə hazırdır”.
İntiqam Soltan: “Bizim teatrın texniki şəraiti sıfırdan on pillə aşağıdadır”
Bakı Uşaq və Gənclər Teatrının direktoru və bədii rəhbəri İntiqam Soltan bizimlə söhbətində bildirdi ki, teatr cəmiyyətin güzgüsüdür və bu baxımdan teatrların fəaliyyətinin yenidən bərpası çox müsbət haldır: “Əgər bir aktyor ki, cəmiyyətdən, öz tamaşaçısından inciyirsə həmin aktyor iflic duruma düşür, amma bundan cəmiyyət heç nə itirməyə bilər. Əgər bir teatr, (söhbət təkcə bir teatrdan getmir-İ.S) cəmiyyətdən inciyirsə onda cəmiyyət iflic vəziyyətinə düşəcək. Mən bunu təcrübəmə əsaslanıb deyirəm və kimə aydın olmayacaqsa bunu konkret olaraq izah edə, aydınlaşdıra bilərəm. Teatrların bərpasına gəlincə, çox şükürlər olsun ki, teatrlarımız açılır. Bu məsələdə canfəşanlıq edən teatr adamlarına, onların sayı bir əlin barmaqları qədərdir, onlara və cənab nazirə təşəkkür etmək istəyirəm dirəm. Teatrların böyük əksəriyyətində aktyorlar tempdən düşüblər. Mənim başqa teatrlar haqqında nəsə deməyim mümkün deyil, amma ümumi şəkildə bu temp bərpa olunmalıdır. Bunu deyə bilərəm. Bərpa prosesini artıq keçirik, onsuz da xırda-xırda onsuz da bunları edirdik. Çünki həm Nazirliyin, həm də Teatr Xadimləri İttifaqının 44 günlük Vətən müharibəsinin, mübarizəmizin nəticəsi olan qələbəmizin ildönümü münasibətilə festival elan ediblər, teatr festivalı keçiriləcək. Biz hər iki təşkilatın keçirəcəyi festivala tamaşa hazırlayırıq. Ona görə də, istər-istəməz bu işi görürdük. Bizim bir fərqimiz var, məsələn, hansısa teatrlarda 60-70 nəfər aktyor varsa, bizim teatrda 20-25 aktyor var. Bu sayda aktyorun yüz faiz bərpası, onların səhnədə görünməsi daha tez baş verə bilər, nəinki başqa teatrlarda. Amma başqa tərəflər də var ki, onlarda çox böyük şərait var, bizim teatrın texniki şəraiti isə sıfırdan on pillə aşağıdadır…”
İ.Soltan qeyd etdi ki, artıq rəhbərlik etdiyi teatrda tamaşaların bərpasına başlanılır, kollektiv bir neçə yeni tamaşa üzərində işləməyə hazırlaşır. Biri 15, biri isə 35 dəqiqə həcmində iki tamaşanın festival üçün hazırlandığını deyən İ.Soltan sözlərinə görə, “Vətən” tamaşası da bərpa ediləcək: “İlk növbədə qələbə günü münasibətilə “Vətən” tamaşasını bərpa edəcəyik. Bizim uşaq tamaşalarından biri olan “Vətən” tamaşası bayrağa, himnə, milli birliyə, vətənə, vətəndaşlığa, dövlətə, dövlətçiliyə həsr olunub. Yarım saatlıq bir tamaşadır və yarım saat ərzində bir neçə dəfə zalı ayağa qaldırmaq iqtidarında olan bir tamaşadır. Klassikaya müraciət edəcəyik, Cəlil Məmmədquluzadənin “Ölülər” əsərinə müraciət etmək istəyirəm. Çünki “diri ölülərimiz” hər zaman var, olub, olacaq da. Cəlil Məmmədquluzadə dramaturgiyası düşünürəm ki, teatr repertuarlarından heç zaman kənarda qalmamlıdır...” - deyə İ.Soltan qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
