şənbə günü, 21 noyabr 2026
     

Avropa İttifaqı NATO-nu əvəzləmək üçün hərəkətə keçdi - Şimal Alyansının sonu çatır...

Image


Rusiya-Ukrayna münaqişəsinin uğursuz nəticələrindən biri də Avropa İttifaqının potensial olaraq dönməz transformasiyası olub. Əvvəllər bu, əsasən siyasi və iqtisadi birlik idi və müdafiə komponenti mövcud olsa da, minimum səviyyədə saxlanılırdı. 24 fevral 2022-ci ildən sonra Aİ əvvəlcə yavaş-yavaş və qeyri-sabit şəkildə, sonra isə artan inam və proaktivliklə əvvəllər xarakterik olmayan funksiyaları öz üzərinə götürməyə başladı: müdafiə və hərbi sənaye məsələləri ilə məşğul olmaq və NATO-nun etməli olduğu işi görmək. Bu prosesdə əsas addım 28 sentyabrda Brüsseldə keçirilən Aİ xarici işlər və müdafiə nazirlərinin görüşü oldu. Orada, döyüş dronları da daxil olmaqla, birgə müdafiə layihələri təsdiqləndi. Ukrayna da daxil olmaqla, Aİ-yə üzv olmayan ölkələr də prosesdə iştirak edəcək.

Brüsseldəki görüşdən sonra, keçən il Aİ rəhbərliyi tərəfindən təsdiqlənmiş əsas müdafiə təşəbbüslərindən biri olan EDPCI (Ümumi Maraqların Avropa Müdafiə Layihələri) praktiki mahiyyət qazandı. Onun məqsədi heç bir Avropa dövlətinin təkbaşına həll edə bilmədiyi mürəkkəb müdafiə inkişafı problemlərini həll etmək üçün səyləri birləşdirməkdir. Əsasən bu, vahid hərbi-sənaye proqramları və vahid hərbi-sənaye kompleksi üçün bir prototipdir.

Brüssel EDPCI çərçivəsində beş layihənin həyata keçirilməsinə qərar verib və Avropa Komissiyası bu layihələr üçün artıq 325 milyon avro ayırıb. Birincisi, Avropa Dron Təşəbbüsüdür. Bu, dron istehsalı texnologiyalarının və dron əleyhinə müdafiə sistemlərinin birgə tətbiqini və inkişafını nəzərdə tutur. İkinci layihə dəniz müdafiə sisteminin yaradılması ilə bağlıdır, üçüncüsü isə kosmik kəşfiyyat sahəsində birgə səylər üçün nəzərdə tutulub. Sonuncu, xüsusilə Aİ və Ukrayna üçün vacibdir. Hazırda ABŞ Kiyevin peyk kəşfiyyatının faktiki olaraq yeganə təminatçısıdır. Nə ABŞ prezidenti Donald Tramp, nə də onun komandası heç vaxt Ukraynanı bu cür yardım olmadan tərk etməklə hədələməyib. Bu, hətta Amerika prezidentinin 2025-ci ilin fevral ayında Volodimir Zelenski ilə ictimai mübahisəsi zamanı belə baş verməyib. Buna baxmayaraq, Aİ liderləri hazırkı ABŞ administrasiyasının xoşməramlılığına çox da inanmadıqlarını gizlətmirlər. Tramp isə, 80 yaşında olmasına baxmayaraq, Ağ Evdən ayrılmaq niyyətində deyil. Noyabr ayında keçiriləcək konqres seçkilərində Respublikaçılar Partiyası sarsıdıcı məğlubiyyətə uğrasa belə, hazırkı prezident yenə də hakimiyyətdə və buna görə də baş komandan kimi qalacaq, baxmayaraq ki, onun, xarici siyasət də daxil olmaqla, qərar qəbuletmə səlahiyyətləri ciddi şəkildə məhdudlaşdırılacaq. Dördüncü layihə hava və raketdən müdafiə sisteminin yaradılmasını nəzərdə tutur. Beşinci layihə isə Aİ-nin sərhədlərini, görünür, yalnız şərq sərhədlərini gücləndirməyi hədəfləyir.

EDPCI-nin Rusiya üçün əhəmiyyəti təkcə avropalıların özlərini əsasən və bəlkə də yalnız "Rusiya təhlükəsi"ndən müdafiə etməyi planlaşdırmaları deyil. Bu təşəbbüs çərçivəsində layihələr təkcə Aİ ölkələri tərəfindən deyil, həm də Norveç və daha da əhəmiyyətlisi, bu halda Ukrayna tərəfindən həyata keçiriləcək. Bu o deməkdir ki, məsələn, birgə hava hücumundan müdafiə sisteminin potensial olaraq həmin ölkəyə də təsir göstərəcəyi ehtimal olunur. Beləliklə, NATO-ya qoşulmaq bir çox cəhətdən ukraynalılar üçün lazımsız hala gəlir. Onlar Şimali Atlantika Alyansının bir hissəsi olaraq əldə edə biləcəkləri müdafiə sənayesi və təhlükəsizlik sistemlərinin inteqrasiya səviyyəsinə nail olurlar. Əlbəttə, qeyd etmək vacibdir ki, Ukrayna yalnız hərbi əməliyyatlar bitdikdən sonra vahid Avropa hava hücumundan müdafiə sisteminin üzvü ola bilər. Heç bir yüksək səviyyəli Aİ siyasətçisi Avropa Birliyinin öz nizami qoşunlarını göndərməklə Rusiya-Ukrayna münaqişəsinə birbaşa müdaxilə ehtimalını nəzərdən keçirmir. "Financial Times" qəzeti mənbələrə istinadən iddia edir ki, Brüssel görüşündə iştirak edənlər Aİ-ni dəyişdirmək üçün daha da irəli getməyə hazırdırlar. Qəzetin məlumatına görə, nazirlər yeni təhlükəsizlik protokolunun hazırlanmasını müzakirə ediblər. Bu, Şimali Atlantika Müqaviləsinin 4-cü maddəsinə bənzəyir və burada deyilir: "Tərəflərdən hər hansı birinin fikrincə, tərəflərdən hər hansı birinin ərazi bütövlüyü, siyasi müstəqilliyi və ya təhlükəsizliyi təhdid altında olarsa, onlar həmişə bir-biri ilə məsləhətləşəcəklər". Oxşar maddənin qəbul edilməsi ideyası Avropa Komissiyasının prezidenti Ursula fon der Leyen tərəfindən də Avropa Parlamentinə etdiyi son çıxışında qeyd edilib. Yeni protokol həqiqətən qəbul edilərsə, Aİ daha çox NATO-ya bənzəyəcək. Onun təsis sənədlərində çatışmayan yeganə şey Şimali Atlantika Müqaviləsinin 5-ci maddəsinin ekvivalenti olacaq. Orada deyilir ki, NATO üzv ölkələri öz ölkələrindən birinə qarşı silahlı hücumu bütövlükdə NATO-ya qarşı hücum kimi qəbul edir və buna zəruri hesab etdikləri fərdi və ya birgə tədbirləri dərhal görərək, o cümlədən silahlı qüvvə tətbiq etməklə cavab verəcəklər.

Tahir TAĞIYEV




DİGƏR XƏBƏRLƏR

VİDEO

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

“Günəş fəallığı” Xəzər suyuna təsir edən sonuncu amıldir - Rusiyadan gələn izaha cavab...

Putin “nüvə çantası”nı özü ilə Çinə niyə aparmışdı...

Ermənilər Qarabağda Amaras udin-alban abidəsinə kor iddialardan əl çəkmirlər...

SON XƏBƏRLƏR

21.11.2026 / 22:23
Rusiya raketləri Polşada gərginliyi artırdı – NATO hərəkətə keçəcəyini açıqladı...

21.11.2026 / 22:05
Prezident İlham Əliyevin Vyetnama səfəri başa çatıb

21.11.2026 / 21:24
Trampdan İranla bağlı ŞOK PLAN – gələcək Ağ Ev rəhbərlərinin də əl-qolu bağlanacaq...

21.11.2026 / 20:19
Ukrayna ilə bağlı bənd Tramp-Si-Putin bəyanatından son anda çıxarıldı... Finlandiya prezidentindən sensasion iddia...

21.11.2026 / 19:50
Zelenski Krım körpüsünü hədəf göstərdi – “Rusiya müharibənin nə olduğunu hiss etməlidir”

21.11.2026 / 19:23
İran ABŞ F-16-sını vurduğunu iddia edir – Pentaqondan açıqlama gəldi...

21.11.2026 / 19:07
Məleykə Abbaszadənin Nərmin Heydərlini işdən çıxarması ilə bağlı xəbərlərə RƏSMİ REAKSİYA...

21.11.2026 / 18:28
Leyla Əliyeva Hanoy Tiсarət və Turizm Kollecində Bakı guşəsi və Azərbaycan kulinariya zonasının açılışında iştirak edib - FOTO

21.11.2026 / 17:42
Elektron hökumıət inkişafı üzrə Azərbaycanın nəticələrini hər ölkə göstərə bilməz...

21.11.2026 / 17:12
Rusiyada miqrantlara sərt nəzarət başlayır – dekabrın 1-dən hər addımları izlənəcək...

21.11.2026 / 16:27
Britaniyanın Aİ-yə qayıtması gündəmə gəldi – Londondan gözlənilməz açıqlama...

21.11.2026 / 15:35
TRIPP layihəsinə rəsmən start verilir... Paşinyan anons etdi - Ermənistan Azərbaycan və Türkiyənin enerji şəbəkəsinə qoşulur...

21.11.2026 / 15:34
Mehriban Əliyeva və Vyetnamın birinci xanımı Hanoyda İrs Evində olublar - FOTO

21.11.2026 / 15:05
Prezident: "Xüsusilə Vətən müharibəsi dövründə Vyetnamın verdiyi dəstəyə və ədalətli mövqeyinə görə minnətdarıq"

21.11.2026 / 15:02
"Vyetnam bizim üçün dost ölkə və strateji tərəfdaşdır" - Prezident İlham Əliyev

21.11.2026 / 14:59
"Tamamilə əminəm ki, Azərbaycan bundan da böyük inkişafa nail olacaq" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 14:56
"Azərbaycan həm Avropanın, həm də Asiyanın bənzərsiz mədəni irsini daşıyan inci hesab olunur" - To Lam

21.11.2026 / 14:53
Hanoyda Prezident İlham Əliyevin və Birinci xanım Mehriban Əliyevanın şərəfinə rəsmi nahar verilib - FOTO

21.11.2026 / 14:06
Almaniyadan İrəvana mesaj - sülh müqaviləsi üçün Konstitusiya dəyişdirilməlidir

21.11.2026 / 13:43
Trampın İranla müharibə planına maliyyə əngəli – Demokratlar Konqresə ultimatum verdi...

21.11.2026 / 13:25
Saxlanılan şəxsin üzərindən 5 kq-dan çox narkotik çıxdı

21.11.2026 / 13:14
İran təhdidi ABŞ nazirini hərbi bazaya sığınmağa məcbur etdi – Bessentdən Tehrana sərt mesaj...

21.11.2026 / 12:58
DİN narkotikə görə həbs olunan vəkil Orxan Kəngərli və digərləri ilə bağlı görüntülər yaydı - VİDEO

21.11.2026 / 12:31
Beynəlxalq Qalereyada İsrail Səfiri ilə mədəniyyət sahəsində əməkdaşliq müzakirə olunub

21.11.2026 / 12:10
Avtomobil almaq üçün götürdüyü krediti tanışı oğurladı....

21.11.2026 / 11:47
"Biz Azərbaycanı regionda daimi olaraq mühüm strateji tərəfdaş kimi qəbul etmişik" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 11:43
Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycan-Vyetnam münasibətləri strateji əhəmiyyət daşıyır"

21.11.2026 / 11:28
Prezident İlham Əliyevin Vyetnam Prezidenti ilə geniş tərkibdə görüşü olub - FOTO

21.11.2026 / 10:14
Müdafiə Nazirliyində NATO nümayəndə heyəti ilə görüş olub

21.11.2026 / 09:36
Rusiya Türkiyənin S-400 sistemlərini üçüncü ölkəyə satması məsələsini müzakirə edir...

21.11.2026 / 09:11
Avtoxuliqanlıq edən daha bir sürücü həbs edildi

21.11.2026 / 08:51
Prezidentlər İlham Əliyev və To Lam Birgə Bəyanat qəbul ediblər, Azərbaycan-Vyetnam sənədləri mübadilə olunub - FOTO

21.11.2026 / 08:44
Prezident İlham Əliyev gürcüstanlı həmkarına başsağlığı verib

21.11.2026 / 08:41
Prezident İlham Əliyevin Hanoyda rəsmi qarşılanma mərasimi olub

20.11.2026 / 23:10
Minlərlə ailənin torpaq probleminin həlli istiqamətində mühüm addım - çıxarış almaq mümkün olacaq...

20.11.2026 / 22:37
İraqda məzhəb savaşı başlanır, işin içində yenə İran var

20.11.2026 / 22:15
Tramp Konqresdə nəzarəti itirməzdən əvvəl hərəkətə keçdi - Ukraynada sülh üçün son tarix açıqlandı...

20.11.2026 / 21:58
BMT-ni bərbad günə qoyanlar onun “köklü islahatına” qərar verdilər...

20.11.2026 / 21:43
Danimarka Rusiya hərbi attaşesini ölkədən qovur, ruslar üçün vizaları da dayandırır – vaxt verildi...

20.11.2026 / 21:35
Britaniya ordusu dron dövrünə hazırlaşır?

20.11.2026 / 21:24
Moskvadan Tallinn və Buxarestə etiraz - hər iki ölkənin diplomatları Rusiya XİN-ə çağırıldı

20.11.2026 / 21:16
Paşinyan “Qərbi Ermənistandan” imtina etdi ki, Bakı da Qərbi Azərbaycandan imtina etsin - Hay ki, hay...

20.11.2026 / 20:58
Qərbi Zəngəzurun tarixi irsinin UNESCO-da mənimsənilməsinə start verildi...

20.11.2026 / 20:41
Tramp Çindəki hadisədən sonra təyyarədaşıyan bir gəmini İranın "qapısından" çəkib apardı...

20.11.2026 / 20:22
Rəsmi Ankara NATO-ya sərt mesaj verdi – Alyans Türkiyəni Yaxın Şərqdə tək qoydu...

20.11.2026 / 20:07
Parlament buraxılır, Konstitusiya dəyişdirilir, müxalifət ləğv edilir - Paşinyan mürəkkəb ssenariyə baş vurdu...

20.11.2026 / 19:49
Azərbaycanda kitabxanalar 26 faiz azalıb, bəzi kəndlərdə onlar fəaliyyətini tamamilə dayandırıb

20.11.2026 / 19:44
Dədə Qorqud epoxasının memarlıq irsi:Nəzəri fikirlər, tarixi baxışlar və məkan semantikası

20.11.2026 / 19:25
Macarıstan Ukrayna siyasətini tam dəyişdi - Madyar Orbanı sildi...

20.11.2026 / 19:25
Vyetnam üçün Avropaya Azərbaycanın üzərindın yol açıldı...

20.11.2026 / 19:10
İŞİD-in “Vilayəti Xorasan” qruplaşmasının iki üzvü Azərbaycana gətirilərək həbs edildi - FOTO

20.11.2026 / 18:57
Moskvadan Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin Dublin görüşünə reaksiya...

20.11.2026 / 18:43
Maşın alan yoxdur, amma qiymətlər sürətlə artır

20.11.2026 / 18:27
Yeni Yalta sammiti alınmadı, amma Rusiya, Çin, ABŞ liderləri istəklərinə nail oldular

20.11.2026 / 18:11
Fransa və Hindistan BTQ-yə açıq savaş açdı - təşkilatın sosial media hesablarına kiberhücumlar başladı...

20.11.2026 / 17:57
Şəmkir xəstəxanasını su basdı - TƏBİB-dən açıqlama...

20.11.2026 / 17:51
İslam yaxın onillikdə dünyanın ən böyük dininə çevriləcək

20.11.2026 / 17:40
İcra başçısının birinci müavini ilə bağlı 2 milyonluq qalmaqal - iş prokurorluğa çıxdı...

20.11.2026 / 17:32
Almaniya və Ukrayna arasında fikir ayrılığı - Avropalı liderlər Moskvaya gedəcəkmi...

20.11.2026 / 17:26
Dünyanın "3 iddialı ağası" Qəzzada on minlərlə müsəlmanın faciəsinə susdu...

20.11.2026 / 17:12
Mehriban Əliyevanın sosial media hesablarında Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşünə dair paylaşım edilib

20.11.2026 / 17:05
Trampdan Ukrayna ilə bağlı mühüm açıqlama - Vaşinqton Kiyevsiz qərar verməyəcək...

20.11.2026 / 16:32
Kolleclərə qəbul qaydaları dəyişir - qiyabi təhsil ləğv edilir...

20.11.2026 / 16:25
Prezident İlham Əliyevin sosial media hesablarında Vyetnama rəsmi səfəri ilə bağlı videoçarx paylaşılıb

20.11.2026 / 16:09
Ermənilər pasportlarda doğulduğu yer kimi "Azərbaycan " yazdırırlar...

20.11.2026 / 16:02
Prezident İlham Əliyevin səfəri Vyetnam mediasının diqqət mərkəzində... - FOTO

20.11.2026 / 15:44
Çin lideri Putini niyə bu qədər soyuq qarşıladı...

20.11.2026 / 15:29
Mehriban Əliyeva Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşüb - FOTO

20.11.2026 / 15:23
Azərbaycanda boşanmaların sayı artır - hər 100 nikahın 48-i dağılır...

20.11.2026 / 15:20
Bakı–Balakən–Bakı marşrutu üzrə qatarların hərəkəti bərpa olunur

20.11.2026 / 15:09
Rusiyanı Ukraynada yeni işğala ruhlandıran kimdir - ABŞ müdafiə nazirinin yanlışı...

20.11.2026 / 15:08
“Vətəndaşlar referendumda yeni Konstitusiyanın əleyhinə səs verərsə, istefa verməyə hazıram” - Paşinyan

20.11.2026 / 14:50
Badamdarda sürüşmə sahəsində çatlar genişlənib - RƏSMİ AÇIQLAMA...

20.11.2026 / 14:45
Milli Məclisin deputatı Vüqar Rəhimzadə Ordubadda seçiciləri ilə növbəti görüşünü keçirib - FOTO

20.11.2026 / 14:44
Aİ və Böyük Britaniya tələbə mübadiləsi barədə razılığa gəldilər, lakin təhsil haqları dayandırıldı

20.11.2026 / 14:32
Əli Əsədov Kobaxidzeyə başsağlığı verdi

20.11.2026 / 14:24
Krım körpüsü Niderland raketləri ilə vurulmuşdu - Niderland və Avstriyanın Kiyevdəki səfirlikləri bombalandı...

20.11.2026 / 14:12
Əməkdar artist Nigar Şabanova icra hakimiyyətini tənqid etdi

20.11.2026 / 14:08
Polşanın Lublin şəhərində hava hücumu xəbərdarlığı edilib

20.11.2026 / 14:01
Milli Xalça Muzeyində “Ortaq irs: Türk xalçası” mövzusunda beynəlxalq simpozium təşkil olunacaq

20.11.2026 / 13:59
AĞDAMIN MƏDƏNİ YADDAŞI: DAŞLARA HƏKK OLUNMUŞ TARİX VƏ YENİDƏN DİRÇƏLƏN İRS

İnformasiya texnologiyaları Azərbaycanın inkişafında yeni güclü mənbə kimi özünü daha çox təsdiqləyir....

XƏBƏR ARXİVİ