Almaniyanın xarici işlər naziri Yohann Vadeful bildirib ki, Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin dekabrda ABŞ-da keçiriləcək G20 sammitində iştirak edib-etməməsi Moskvanın Ukrayna ilə ciddi danışıqlara nə dərəcədə hazır olduğunu göstərən, bir növ, "lakmus testi" ola bilər.
Vadefulun fikrincə, Rusiyanın real danışıqlara hazır olduğunun əsas göstəricisi Ukraynada atəşkəsin əldə olunmasıdır. O, Rusiyanı mümkün qədər tez danışıqlar masasına oturmağa çağırıb.
Kanadanın xarici işlər naziri Anita Anand isə Putinin G20 sammitində iştirakının boykot üçün səbəb olmamalı olduğunu deyib. Onun fikrincə, diplomatiya çətin məsələlərə baxmayaraq danışıqlar masasını qorumağı tələb edir.
ABŞ dövlət katibi Marko Rubio daha əvvəl Putinin dekabrda Mayamidə keçiriləcək G20 sammitinə dəvət edildiyini açıqlayıb. Kreml hələlik dəvətə cavab verməyib. ABŞ Konqresinin 14 senatoru isə Donald Trampa müraciət edərək Putinə göndərilən dəvətin geri götürülməsini istəyib.
Senatorlar hesab edir ki, Putinin G20-də iştirakına imkan verilməsi Rusiya hakimiyyətinin legitimləşdirilməsi və normallaşdırılması ilə bağlı narahatlıq yaradır. Onlar həmçinin bildiriblər ki, Putinin beynəlxalq təcriddən çıxarılması müharibənin dayandırılması üçün Moskva üzərində təzyiqi azalda bilər.
Qısa desək, G20 sammiti Rusiya ilə Qərb arasında Ukrayna müharibəsi üzrə diplomatik təmaslar baxımından mühüm platformaya çevrilə bilər. Almaniya Putinin iştirakını Moskvanın danışıqlara münasibətinin göstəricisi kimi qiymətləndirir, ABŞ-da isə onun sammitə dəvət olunması ətrafında siyasi fikir ayrılığı yaranıb.
Putinin G20 sammitinə gedib-getməyəcəyi ilə bağlı hələ də qeyri-müəyyənlik qalır - Putin sammitdə iştirak edəcəkmi? Digər tərəfdən, Almaniyanın xarici işlər nazirinin G20-də iştirakın Putinin Ukrayna məsələsində danışıqlara və müəyyən güzəştlərə razılaşmağa hazırlığını göstərə biləcəyi barədə fikri nə dərəcədə əsaslıdır? Kreml rəhbərinin belə bir dəvət əsasında Ukraynaya münasibətdə mövqeyini dəyişəcəyinə və danışıqlarda güzəştə gedəcəyinə inanmaq nə dərəcədə mümkündür?
Politoloq Oqtay Qasımov bu məsələ ilə bağlı "Bakı-Xəbər" qəzetinə açıqlamasında bildirib ki, Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin G20 sammitində iştirakı hazırkı vəziyyətdə inandırıcı görünmür. Onun sözlərinə görə, bir müddət əvvəl Rusiya rəsmilərinin açıqlamalarından da Moskvanın bu toplantıda iştirak etmək niyyətində olmadığı barədə qənaət formalaşmışdı.
Politoloq hesab edir ki, Putinin sammitə qatılmamasının əsas səbəblərindən biri orada Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenskinin də iştirakçılar sırasında olmasıdır. Zelenskinin dəvəti qəbul etməsi və iştirakını təsdiqləməsi G20 çərçivəsində Rusiya-Ukrayna münasibətlərinin də diqqət mərkəzində olacağını göstərir.
Oqtay Qasımovun fikrincə, Putin sammitdə iştirak edərsə, müəyyən diplomatik təzyiqlərlə və arzuolunmaz situasiyalarla üzləşə bilər. "G20 zirvə toplantısında dünyanın ən böyük iqtisadi güclərinə və nüfuzlu dövlətlərinə rəhbərlik edən şəxslər iştirak edəcəklər. Eyni zamanda, Volodimir Zelenski də sammitə dəvət olunub və öz iştirakını təsdiqləyib. Bu baxımdan, Vladimir Putin orada hansısa sürpriz və ya arzuolunmaz vəziyyətlə qarşılaşmamaq üçün səfərdən imtina edə bilər”, - deyə politoloq bildirib.
Onun sözlərinə görə, hətta Rusiya liderinin münasibətlərinin normal olduğu bəzi dövlət başçıları tərəfindən Zelenski ilə görüşmək istiqamətində təşəbbüslərin irəli sürülməsi də mümkündür. Belə bir görüşə dair israr Putinin hazırkı siyasi mövqeyi və Moskvanın Ukrayna ilə bağlı yanaşması baxımından arzuolunmaz ssenari ola bilər.
Politoloq nəzəri baxımdan Putinin G20-də iştirakını tam istisna etməsə də, belə bir halda onun Volodimir Zelenski ilə görüşünün baş tutmasını real hesab etmir. Oqtay Qasımovun fikrincə, bunun əsas səbəbi Moskvanın Ukraynada müharibənin hazırkı mərhələdə dayandırılmasına maraqlı olmamasıdır.
"Rusiya hazırda özünün müəyyən etdiyi hədəflərə çatmadan müharibənin başa çatmasını istəmir. Moskvanın əsas məqsədlərindən biri ən azı Donetsk vilayətinin qalan hissəsinə nəzarəti ələ keçirmək və bununla da Donbas üzərində tam nəzarət məsələsində özünün minimum hədəfini reallaşdırmaqdır", - deyə politoloq vurğulayıb.
O qeyd edib ki, bu amillər nəzərə alınarsa, Putinin G20-yə dəvət olunmasına baxmayaraq, sammitdə iştirak etmək ehtimalı hazırda kifayət qədər aşağı görünür. Əgər Putin sammitə qatılarsa belə, bunun avtomatik olaraq Ukrayna ilə danışıqlara və ya Moskvanın mövqeyində ciddi dəyişikliklərə gətirib çıxaracağını düşünmək üçün əsas yoxdur.
Dəniz NƏSİRLİ
