şənbə günü, 21 noyabr 2026
     

Dövlət qulluğuna qəbulun mürəkkəbləşdirilməsi ciddi suallar doğurdu...

Image


Azərbaycanda dövlət qulluğuna qəbul qaydalarının yenidən mürəkkəbləşdirilməsi ciddi müzakirə doğurur. Dövlət Qulluğu Məcəlləsinin layihəsində müsabiqənin müsahibə mərhələsinin də iki hissəyə bölünməsi nəzərdə tutulur. Namizədlərin sayı beşdən çox olduqda əvvəlcə onların səriştələri yoxlanılacaq, yalnız ən yüksək nəticə göstərən beş nəfər ikinci mərhələyə buraxılacaq. Hazırda isə müsahibə bir mərhələdən ibarətdir və namizəd maksimum 20 bal toplaya, ən azı 16 bal əldə etməklə keçə bilir.

Beləliklə, dövlət qulluğuna daxil olmaq istəyən gəncin qarşısında ali təhsil, ixtisas tələbləri, dövlət qulluğu üzrə test imtahanı, sertifikat və daha sonra vakant vəzifə üzrə müsahibə kimi mərhələlər dayanır. İndi həmin müsahibənin özünün iki mərhələyə bölünməsi prosesin daha da uzanması deməkdir. Sual yaranır: əlavə seçim mərhələsi həqiqətən dövlət qulluğunun keyfiyyətini artıracaq, yoxsa onsuz da çətin olan giriş mexanizmini daha da qəlizləşdirəcək?

Əslində, dövlət qulluğuna qəbulda çoxsaylı mərhələlərin olması avtomatik olaraq daha peşəkar kadr demək deyil. Əsas məsələ seçim mexanizminin obyektivliyidir. Test imtahanında bütün namizədlər standartlaşdırılmış şərtlərlə qiymətləndirilir. Müsahibədə isə komissiyanın verdiyi qiymət daha çox subyektiv amillərin təsirinə açıqdır. Buna görə müsahibələrin sayını artırmaqla yanaşı, qiymətləndirmənin şəffaflığını və ölçülə bilənliyini artırmaq vacibdir.

Yeni layihədə videoyazının nəzərdə tutulması müsbət addım sayıla bilər. Lakin yalnız videoya çəkilmək şəffaf seçim üçün kifayət deyil. Namizəd bilməlidir ki, hansı suala neçə bal verilir, hansı cavab hansı səriştəni nümayiş etdirir və niyə digər namizəddən aşağı nəticə alıb. Nəticəyə effektiv etiraz və müstəqil araşdırma imkanı da olmalıdır. Əks halda, əlavə mərhələ obyektivliyi artırmaq əvəzinə, subyektiv qərarların verildiyi yeni bir mərhələ yarada bilər.

Burada sosial məsələ də diqqətdən kənarda qalmamalıdır. Maddi imkanları geniş olan gənc uzun müddət hazırlıq kurslarına, repetitorlara və xüsusi təlimlərə pul ayıra bilər. Aşağı gəlirli ailədən olan, lakin eyni intellektual və peşəkar potensiala malik gəncin isə belə imkanları olmaya bilər. Dövlət qulluğuna qəbul sistemi istedadı deyil, hazırlıq üçün pul ödəmək imkanını dolayı yolla üstün vəziyyətə gətirməməlidir.

Dünya təcrübəsi göstərir ki, inkişaf etmiş ölkələrdə də dövlət qulluğuna qəbul asan proses deyil, lakin əsas prinsip prosedurların çoxluğu yox, açıq rəqabət və şəffaflıqdır. OECD (İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatı) dövlət qulluğu sistemlərini əsasən karyera və vəzifə əsaslı modellərə ayırır. Vəzifə əsaslı sistemdə konkret vakant yerə həm dövlət daxilindən, həm də kənardan namizədlər müraciət edə bilir və məqsəd daha geniş istedad hovuzundan seçim etməkdir.

Məsələn, Böyük Britaniyada dövlət qulluğuna qəbul qanunla “bacarıq əsasında, ədalətli və açıq rəqabət” prinsipi ilə həyata keçirilməlidir. Müstəqil Civil Service Commission bu prosesə nəzarət edir və dövlət qurumlarının seçim prosedurlarını audit edir. Komissiyanın 2025-ci il auditlərində bəzi qurumlarda seçim mərhələlərinin kifayət qədər aydın və ardıcıl olmaması kimi problemlər də aşkar edilib. Bu nümunə göstərir ki, inkişaf etmiş sistemlərdə də problem tamamilə yox deyil, amma əsas fərq ondan ibarətdir ki, seçim prosesinin özü ayrıca institusional nəzarət altındadır.

Almaniyada isə dövlət vəzifələrinə çıxış üçün “uyğunluq, qabiliyyət və peşəkar fəaliyyət” əsas götürülür. Federal hökumətin rəsmi məlumatında açıq şəkildə bildirilir ki, dövlət vəzifələrinin tutulması yalnız bu meyarlar əsasında aparılmalı, şəxsin statusu və digər əlaqələri seçimdə üstünlük yaratmamalıdır. Böyük sayda müraciət olduqda ilkin seçim mərhələsi tətbiq oluna bilər, lakin əsas prinsip yenə də namizədin vəzifəyə uyğunluğunun obyektiv müəyyənləşdirilməsidir.

Fransada da dövlət qulluğuna qəbul üçün rəqabətli “concours” sistemi geniş tətbiq olunur. Burada xarici və daxili müsabiqələr mövcuddur və tələblər vəzifənin kateqoriyasına görə dəyişir. Eyni zamanda, bəzi aşağı kateqoriyalı vəzifələrə müsabiqəsiz qəbul imkanları da var. Yəni dövlət qulluğuna giriş bütün vəzifələr üçün eyni dərəcədə çoxmərhələli və ağırlaşdırılmış mexanizmə bağlanmır.

Qonşu Gürcüstanda qanun dövlət qulluğuna qəbulun ədalətli və şəffaf qiymətləndirməyə, namizədin kompetensiya və bacarıqlarına əsaslanmasını və ən uyğun namizədin seçilməsini tələb edir. Həmçinin vətəndaşların bacarıq, kvalifikasiya və peşə hazırlığına əsasən dövlət qulluğuna bərabər çıxış hüququ ayrıca prinsip kimi təsbit olunub. Vakansiyalar hökumətin idarə etdiyi vahid internet resursu vasitəsilə elan edilir və vəzifənin tələbləri əvvəlcədən göstərilir.

Qazaxıstan nümunəsi Azərbaycana daha yaxın müqayisə imkanı yaradır. Burada da test və müsabiqə mərhələləri mövcuddur. Lakin proses rəqəmsallaşdırılıb: namizəd “E-Qyzmet” sistemi vasitəsilə müraciət edir, test nəticələri avtomatik formalaşır, bəzi vəzifələr üzrə praktiki qiymətləndirmə və müsahibə keçirilir. Aşağı səviyyəli vəzifələrdə ən yüksək nəticə göstərən beş namizədin praktiki qiymətləndirməyə buraxılması kimi mexanizm də mövcuddur. Müsahibədə eyni vəzifə üzrə namizədlərə eyni sayda sual verilməsi və qiymətləndirmənin elektron imza ilə aparılması nəzərdə tutulur.

Ermənistanda da dövlət qulluğu üzrə müsabiqələrdə test və müsahibə mərhələləri tətbiq edilir. Məsələn, 2025-ci ildə Ermənistan Prezidenti Administrasiyasının elan etdiyi müsabiqələrdə 90 dəqiqəlik testdən sonra müsahibə mərhələsi keçirilib. Yəni Azərbaycanın ətrafında da dövlət qulluğuna qəbul üçün seçim mexanizmləri mövcuddur, lakin əsas məsələ mərhələlərin sayından çox onların hansı meyarlarla aparılmasıdır.

Bu müqayisələrdən görünür ki, dövlət qulluğuna qəbulun çətin olması qeyri-adi hal deyil. Ancaq peşəkar dövlət qulluğu yaratmaq üçün əsas yol vətəndaşın qarşısına mümkün qədər çox baryer qoymaq deyil. Daha səmərəli yanaşma vakant vəzifənin real tələblərini dəqiq müəyyənləşdirmək, namizədin həmin tələblərə uyğunluğunu ölçmək və bütün proses boyu qərarların yoxlanıla bilməsini təmin etməkdir. Azərbaycanda isə sertifikat alıb dövlət qulluğuna hazırlaşan gənc qalib olacağı təqdirdə hansı işləri yerinə yetirəcəyini bilmir. Müsabiqə suallarının isə həmin işlərə heç bir aidiyyəti olmur. Ekspertlər isə Yerin təkindən kosmosa qədər hər şeydən sual vermək hüququna malikdir. Məsələn, texnoloqa aşıq sənətindən sual vermək hansı məntiqə sığır?

Azərbaycan üçün əsas problem də məhz burada ortaya çıxır. Əgər yeni iki mərhələli müsahibə sistemi obyektiv səriştə ölçmə vasitəsi olacaqsa, onun məntiqi əsaslandırması var. Amma birinci mərhələnin nəticələri subyektiv qiymətləndiriləcək, ikinci mərhələdə komissiyanın qərarına geniş sərbəstlik veriləcək və namizəd həmin qərardan effektiv müdafiə mexanizminə malik olmayacaqsa, əlavə mərhələ dövlət qulluğunun keyfiyyətini deyil, qəbul prosesinin mürəkkəbliyini artıracaq.

Dövlət qulluğuna qəbulun çoxsaylı baryerlərlə əhatə olunması həm də korrupsiya və nepotizm riskləri baxımından diqqətlə qiymətləndirilməlidir. Beynəlxalq təcrübənin göstərdiyi kimi, seçim prosesində subyektivliyin və qapalı qərarların payı artdıqca, merit (layiqlilik) prinsipinin qorunması üçün müstəqil nəzarət daha vacib olur. OECD də merit əsaslı, şəffaf və açıq seçim mexanizmlərini patronaj və nepotizm risklərinin azaldılması üçün əsas alətlərdən biri hesab edir.

Bu səbəbdən yeni Məcəllənin əsas qiymətləndirmə meyarı mərhələlərin sayının artırılması olmamalıdır. Əsas sual budur: dövlət qulluğuna müraciət edən gəncin qarşısında yeni baryerlər yaradılır, yoxsa daha obyektiv seçim sistemi qurulur? Əgər məqsəd peşəkar dövlət qulluğu formalaşdırmaqdırsa, bunun yolu testdən sonra testi, müsahibədən sonra müsahibəni artırmaqdan çox, şəffaf vakansiya sistemi, standartlaşdırılmış qiymətləndirmə, müstəqil komissiyalar, açıq nəticələr, real apellyasiya və rəqəmsal nəzarət mexanizmlərindən keçir.

Əks halda dövlət qulluğu əmək bazarının ən istedadlı gənclərini cəlb edən açıq institut olmaq əvəzinə, ona daxil olmaq üçün uzun illər və böyük hazırlıq resursu tələb edən qapalı sistem təsiri yarada bilər. Dövlətin məqsədi vətəndaş üçün “daha çox imtahan” yaratmaq deyil, ən hazırlıqlı şəxsin kimin qohumu, tanışı və ya maddi imkanından asılı olmayaraq dövlət xidmətinə daxil ola biləcəyinə əminlik yaratmaq olmalıdır.

Akif NƏSİRLİ




DİGƏR XƏBƏRLƏR

VİDEO

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

“Günəş fəallığı” Xəzər suyuna təsir edən sonuncu amıldir - Rusiyadan gələn izaha cavab...

Putin “nüvə çantası”nı özü ilə Çinə niyə aparmışdı...

Ermənilər Qarabağda Amaras udin-alban abidəsinə kor iddialardan əl çəkmirlər...

SON XƏBƏRLƏR

21.11.2026 / 22:23
Rusiya raketləri Polşada gərginliyi artırdı – NATO hərəkətə keçəcəyini açıqladı...

21.11.2026 / 22:05
Prezident İlham Əliyevin Vyetnama səfəri başa çatıb

21.11.2026 / 21:24
Trampdan İranla bağlı ŞOK PLAN – gələcək Ağ Ev rəhbərlərinin də əl-qolu bağlanacaq...

21.11.2026 / 20:19
Ukrayna ilə bağlı bənd Tramp-Si-Putin bəyanatından son anda çıxarıldı... Finlandiya prezidentindən sensasion iddia...

21.11.2026 / 19:50
Zelenski Krım körpüsünü hədəf göstərdi – “Rusiya müharibənin nə olduğunu hiss etməlidir”

21.11.2026 / 19:23
İran ABŞ F-16-sını vurduğunu iddia edir – Pentaqondan açıqlama gəldi...

21.11.2026 / 19:07
Məleykə Abbaszadənin Nərmin Heydərlini işdən çıxarması ilə bağlı xəbərlərə RƏSMİ REAKSİYA...

21.11.2026 / 18:28
Leyla Əliyeva Hanoy Tiсarət və Turizm Kollecində Bakı guşəsi və Azərbaycan kulinariya zonasının açılışında iştirak edib - FOTO

21.11.2026 / 17:42
Elektron hökumıət inkişafı üzrə Azərbaycanın nəticələrini hər ölkə göstərə bilməz...

21.11.2026 / 17:12
Rusiyada miqrantlara sərt nəzarət başlayır – dekabrın 1-dən hər addımları izlənəcək...

21.11.2026 / 16:27
Britaniyanın Aİ-yə qayıtması gündəmə gəldi – Londondan gözlənilməz açıqlama...

21.11.2026 / 15:35
TRIPP layihəsinə rəsmən start verilir... Paşinyan anons etdi - Ermənistan Azərbaycan və Türkiyənin enerji şəbəkəsinə qoşulur...

21.11.2026 / 15:34
Mehriban Əliyeva və Vyetnamın birinci xanımı Hanoyda İrs Evində olublar - FOTO

21.11.2026 / 15:05
Prezident: "Xüsusilə Vətən müharibəsi dövründə Vyetnamın verdiyi dəstəyə və ədalətli mövqeyinə görə minnətdarıq"

21.11.2026 / 15:02
"Vyetnam bizim üçün dost ölkə və strateji tərəfdaşdır" - Prezident İlham Əliyev

21.11.2026 / 14:59
"Tamamilə əminəm ki, Azərbaycan bundan da böyük inkişafa nail olacaq" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 14:56
"Azərbaycan həm Avropanın, həm də Asiyanın bənzərsiz mədəni irsini daşıyan inci hesab olunur" - To Lam

21.11.2026 / 14:53
Hanoyda Prezident İlham Əliyevin və Birinci xanım Mehriban Əliyevanın şərəfinə rəsmi nahar verilib - FOTO

21.11.2026 / 14:06
Almaniyadan İrəvana mesaj - sülh müqaviləsi üçün Konstitusiya dəyişdirilməlidir

21.11.2026 / 13:43
Trampın İranla müharibə planına maliyyə əngəli – Demokratlar Konqresə ultimatum verdi...

21.11.2026 / 13:25
Saxlanılan şəxsin üzərindən 5 kq-dan çox narkotik çıxdı

21.11.2026 / 13:14
İran təhdidi ABŞ nazirini hərbi bazaya sığınmağa məcbur etdi – Bessentdən Tehrana sərt mesaj...

21.11.2026 / 12:58
DİN narkotikə görə həbs olunan vəkil Orxan Kəngərli və digərləri ilə bağlı görüntülər yaydı - VİDEO

21.11.2026 / 12:31
Beynəlxalq Qalereyada İsrail Səfiri ilə mədəniyyət sahəsində əməkdaşliq müzakirə olunub

21.11.2026 / 12:10
Avtomobil almaq üçün götürdüyü krediti tanışı oğurladı....

21.11.2026 / 11:47
"Biz Azərbaycanı regionda daimi olaraq mühüm strateji tərəfdaş kimi qəbul etmişik" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 11:43
Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycan-Vyetnam münasibətləri strateji əhəmiyyət daşıyır"

21.11.2026 / 11:28
Prezident İlham Əliyevin Vyetnam Prezidenti ilə geniş tərkibdə görüşü olub - FOTO

21.11.2026 / 10:14
Müdafiə Nazirliyində NATO nümayəndə heyəti ilə görüş olub

21.11.2026 / 09:36
Rusiya Türkiyənin S-400 sistemlərini üçüncü ölkəyə satması məsələsini müzakirə edir...

21.11.2026 / 09:11
Avtoxuliqanlıq edən daha bir sürücü həbs edildi

21.11.2026 / 08:51
Prezidentlər İlham Əliyev və To Lam Birgə Bəyanat qəbul ediblər, Azərbaycan-Vyetnam sənədləri mübadilə olunub - FOTO

21.11.2026 / 08:44
Prezident İlham Əliyev gürcüstanlı həmkarına başsağlığı verib

21.11.2026 / 08:41
Prezident İlham Əliyevin Hanoyda rəsmi qarşılanma mərasimi olub

20.11.2026 / 23:10
Minlərlə ailənin torpaq probleminin həlli istiqamətində mühüm addım - çıxarış almaq mümkün olacaq...

20.11.2026 / 22:37
İraqda məzhəb savaşı başlanır, işin içində yenə İran var

20.11.2026 / 22:15
Tramp Konqresdə nəzarəti itirməzdən əvvəl hərəkətə keçdi - Ukraynada sülh üçün son tarix açıqlandı...

20.11.2026 / 21:58
BMT-ni bərbad günə qoyanlar onun “köklü islahatına” qərar verdilər...

20.11.2026 / 21:43
Danimarka Rusiya hərbi attaşesini ölkədən qovur, ruslar üçün vizaları da dayandırır – vaxt verildi...

20.11.2026 / 21:35
Britaniya ordusu dron dövrünə hazırlaşır?

20.11.2026 / 21:24
Moskvadan Tallinn və Buxarestə etiraz - hər iki ölkənin diplomatları Rusiya XİN-ə çağırıldı

20.11.2026 / 21:16
Paşinyan “Qərbi Ermənistandan” imtina etdi ki, Bakı da Qərbi Azərbaycandan imtina etsin - Hay ki, hay...

20.11.2026 / 20:58
Qərbi Zəngəzurun tarixi irsinin UNESCO-da mənimsənilməsinə start verildi...

20.11.2026 / 20:41
Tramp Çindəki hadisədən sonra təyyarədaşıyan bir gəmini İranın "qapısından" çəkib apardı...

20.11.2026 / 20:22
Rəsmi Ankara NATO-ya sərt mesaj verdi – Alyans Türkiyəni Yaxın Şərqdə tək qoydu...

20.11.2026 / 20:07
Parlament buraxılır, Konstitusiya dəyişdirilir, müxalifət ləğv edilir - Paşinyan mürəkkəb ssenariyə baş vurdu...

20.11.2026 / 19:49
Azərbaycanda kitabxanalar 26 faiz azalıb, bəzi kəndlərdə onlar fəaliyyətini tamamilə dayandırıb

20.11.2026 / 19:44
Dədə Qorqud epoxasının memarlıq irsi:Nəzəri fikirlər, tarixi baxışlar və məkan semantikası

20.11.2026 / 19:25
Macarıstan Ukrayna siyasətini tam dəyişdi - Madyar Orbanı sildi...

20.11.2026 / 19:25
Vyetnam üçün Avropaya Azərbaycanın üzərindın yol açıldı...

20.11.2026 / 19:10
İŞİD-in “Vilayəti Xorasan” qruplaşmasının iki üzvü Azərbaycana gətirilərək həbs edildi - FOTO

20.11.2026 / 18:57
Moskvadan Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin Dublin görüşünə reaksiya...

20.11.2026 / 18:43
Maşın alan yoxdur, amma qiymətlər sürətlə artır

20.11.2026 / 18:27
Yeni Yalta sammiti alınmadı, amma Rusiya, Çin, ABŞ liderləri istəklərinə nail oldular

20.11.2026 / 18:11
Fransa və Hindistan BTQ-yə açıq savaş açdı - təşkilatın sosial media hesablarına kiberhücumlar başladı...

20.11.2026 / 17:57
Şəmkir xəstəxanasını su basdı - TƏBİB-dən açıqlama...

20.11.2026 / 17:51
İslam yaxın onillikdə dünyanın ən böyük dininə çevriləcək

20.11.2026 / 17:40
İcra başçısının birinci müavini ilə bağlı 2 milyonluq qalmaqal - iş prokurorluğa çıxdı...

20.11.2026 / 17:32
Almaniya və Ukrayna arasında fikir ayrılığı - Avropalı liderlər Moskvaya gedəcəkmi...

20.11.2026 / 17:26
Dünyanın "3 iddialı ağası" Qəzzada on minlərlə müsəlmanın faciəsinə susdu...

20.11.2026 / 17:12
Mehriban Əliyevanın sosial media hesablarında Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşünə dair paylaşım edilib

20.11.2026 / 17:05
Trampdan Ukrayna ilə bağlı mühüm açıqlama - Vaşinqton Kiyevsiz qərar verməyəcək...

20.11.2026 / 16:32
Kolleclərə qəbul qaydaları dəyişir - qiyabi təhsil ləğv edilir...

20.11.2026 / 16:25
Prezident İlham Əliyevin sosial media hesablarında Vyetnama rəsmi səfəri ilə bağlı videoçarx paylaşılıb

20.11.2026 / 16:09
Ermənilər pasportlarda doğulduğu yer kimi "Azərbaycan " yazdırırlar...

20.11.2026 / 16:02
Prezident İlham Əliyevin səfəri Vyetnam mediasının diqqət mərkəzində... - FOTO

20.11.2026 / 15:44
Çin lideri Putini niyə bu qədər soyuq qarşıladı...

20.11.2026 / 15:29
Mehriban Əliyeva Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşüb - FOTO

20.11.2026 / 15:23
Azərbaycanda boşanmaların sayı artır - hər 100 nikahın 48-i dağılır...

20.11.2026 / 15:20
Bakı–Balakən–Bakı marşrutu üzrə qatarların hərəkəti bərpa olunur

20.11.2026 / 15:09
Rusiyanı Ukraynada yeni işğala ruhlandıran kimdir - ABŞ müdafiə nazirinin yanlışı...

20.11.2026 / 15:08
“Vətəndaşlar referendumda yeni Konstitusiyanın əleyhinə səs verərsə, istefa verməyə hazıram” - Paşinyan

20.11.2026 / 14:50
Badamdarda sürüşmə sahəsində çatlar genişlənib - RƏSMİ AÇIQLAMA...

20.11.2026 / 14:45
Milli Məclisin deputatı Vüqar Rəhimzadə Ordubadda seçiciləri ilə növbəti görüşünü keçirib - FOTO

20.11.2026 / 14:44
Aİ və Böyük Britaniya tələbə mübadiləsi barədə razılığa gəldilər, lakin təhsil haqları dayandırıldı

20.11.2026 / 14:32
Əli Əsədov Kobaxidzeyə başsağlığı verdi

20.11.2026 / 14:24
Krım körpüsü Niderland raketləri ilə vurulmuşdu - Niderland və Avstriyanın Kiyevdəki səfirlikləri bombalandı...

20.11.2026 / 14:12
Əməkdar artist Nigar Şabanova icra hakimiyyətini tənqid etdi

20.11.2026 / 14:08
Polşanın Lublin şəhərində hava hücumu xəbərdarlığı edilib

20.11.2026 / 14:01
Milli Xalça Muzeyində “Ortaq irs: Türk xalçası” mövzusunda beynəlxalq simpozium təşkil olunacaq

20.11.2026 / 13:59
AĞDAMIN MƏDƏNİ YADDAŞI: DAŞLARA HƏKK OLUNMUŞ TARİX VƏ YENİDƏN DİRÇƏLƏN İRS

İnformasiya texnologiyaları Azərbaycanın inkişafında yeni güclü mənbə kimi özünü daha çox təsdiqləyir....

XƏBƏR ARXİVİ