Əkrəm Həsənov: “Kiberdələduzluq hadisəsinin hansısa bankın keçmiş əməkdaşı tərəfindən törədildiyi sübuta yetirilərsə…”
Bu ilin ilk dörd ayı ərzində kiber üsulla vətəndaşların bank kartlarından 6 milyon manatdan çox vəsait oğurlanıb. Bunu Daxili İşlər Nazirliyi (DİN) İnformasiya və Kibertəhlükəsizlik şöbəsinin rəisi Hikmət Məmmədov deyib.
O qeyd edib ki, 2024-cü ildə kart fırıldaqçılığı nəticəsində vətəndaşlara 22 milyon manatdan çox zərər dəyib. 2025-ci ilin ilk dörd ayı ərzində isə bu rəqəm 6 milyon manatı keçib: “Hər bir fakt üzrə təhlillər və araşdırmalar göstərir ki, kiber cinayətlər bank kartı sahiblərinin şəxsi məlumatlarının müxtəlif üsul və vasitələrlə ələ keçirilməsi nəticəsində baş verib”.
Məlumata görə, kiberdələduzluğun baş verməsində bankların rolu var. Onlar dövriyyəsi olan kartla bağlı kiberdələduzlara məlumat ötürür.
“Bəzən vətəndaş kart məlumatlarını ikinci şəxsə ötürmədikdə belə vəsait çıxılır, bu kimi hallar onu göstərir ki, bank öz təhlükəsizliyi təmin edə bilmir”
Bank sahəsi üzrə ekspert Əkrəm Həsənov “Bakı-Xəbər”ə şərhində bildirdi ki, son vaxtlar kiberdələduzluq təhlükəli həddə çatır: “Kiberdələduzluqda bank işçilərinin rolu istisna olunmur. Belə ki, bank əməkdaşı işdən çıxdıqdan sonra başqa bir bankda işə düzəlir və özləri ilə götürdükləri müştəri bazasını həmin banka təhvil verirlər. Bank öz işçilərinin sənədlərə əlçatanlılığını məhdudlaşdırmır və işdən çıxan əməkdaşının sənədləri özü ilə aparmasına nəzarət edə bilmir. Kiberdələduzluq hadisəsinin hansısa bankın keçmiş əməkdaşı tərəfindən törədildiyi sübuta yetirilərsə, o. məsuliyyətə cəlb edilməlidir”
Həmsöhbətimiz onu da əlavə etdi ki, banklar vətəndaşları günahkar çıxardır ki, onlar kart məlumatlarını kiberdələduzlara verirlər: “Banklar sistemi elə qurmalıdırlar ki, kartdan istifadə zamanı hər dəfə vətəndaşın mobil telefonuna sms gəlsin, OTP kod daxil edildikdən sonra kartdan vəsait çıxılsın. Bankların belə bir xidməti var. Vətəndaş bilərəkdən, yaxud bilməyərəkdən bu məlumatları təsadüfən kiberdələduzlara verə bilər. Amma bankların da bir mühafizə sistemi olmalıdır. Müştəri sms vasitəsilə təsdiqləməsə, kartdan vəsaitin silinməsi prosesi baş verməməlidir. Kiberdələduzlar vətəndaşın mobil telefonunu görə, ora müdaxilə edə bilmirlər. Bəzən sms xidmətlərə qoşulan müştərilərə də OTP kod gəlmir və vəsait kartdan silinir. Artıq bunun günahı vətəndaşlarda yox, banklardadır. Məbləğlər kartdan çıxardıldıqda bankın mühafizə sistemi, sms təsdiqi olmazsa, kartı avtomatik bloklamalıdır. Bank, sms təsdiqlənmirsə, müştəriyə zəng edib kartdan vəsaitin onun tərəfindən çəkilib-çəkilmədiyini dədiqləşdirməlidir. Bəzən vətəndaş kart məlumatlarını ikinci şəxsə ötürmədikdə belə vəsait çıxılır. Bu kimi hallar onu göstərir ki, bank öz təhlükəsizliyini təmin edə bilmir”.
Günel CƏLİLOVA
