Bakıda koronavirus xəstələrinə yardım göstərən tibb işçilərinin əməkhaqqına əlavənin müddəti uzadılıb. Artıq bununla bağlı baş nazir Əli Əsədov müvafiq qərar imzalayıb. Belə ki, “Bakı Şəhər Baş Səhiyyə İdarəsinin tabeliyində yaradılmış xüsusi ambulator tibb məntəqələrində yeni növ koronavirus (COVID-19) infeksiyasına yoluxmuş xəstələrə ambulator-poliklinik yardım göstərən tibb işçilərinin əməkhaqlarına müddətli əlavənin müəyyən edilməsi barədə” qərarda dəyişiklik edilib.
Yeni qərara əsasən, Bakı Şəhər Baş Səhiyyə İdarəsinin tabeliyində yaradılmış xüsusi ambulator tibb məntəqələrində koronavirus infeksiyasına yoluxmuş xəstələrə ambulator-poliklinik yardım göstərən tibb işçilərinin əməkhaqlarına əlavənin ödənilməsi müddəti 2023-cü il oktyabrın 2-dək uzadılıb. Ekspertlər isə virusun yeni ştamının yayılması və yoluxuculuq qabiliyyətinin yüksək olması fonunda payız-qış mövsümündə bu sahədə dünya boyu yeni çətinliklərin yaranmasını istisna etmir. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının araşdırmasına əsasən ümumilikdə COVID-19-a yoluxma nəticəsində ən azı 20 milyon nəfərin həyatını itirdiyi təxmin edilir. Lakin rəsmi rəqəmlər vəfat edənlərin sayının 7 milyon olduğunu göstərir. Bu ilin may ayında Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı yeni növ koronavirus pandemiyasının başa çatdığını elan etsə də, son günlər bir çox ölkədə COVID-19-un yeni ştammına yoluxanların sayının artması problemin hələ də aktual olduğunu sübut edir. Son məlumata görə, həmin virusa dünyanın 110 ölkəsində təsadüf olunur. Yeni ştammın çox böyük sürətlə artması Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı tərəfindən həyəcan təbili çalınmasına və karantin rejiminin yenidən sərtləşməsinə əsas yaradır. Tibbi Ərazi Bölmələrini İdarəetmə Birliyinin (TƏBİB) əməkdaşı Turan İbrahimova qeyd olunan xüsusda bildirir: “Digər variantlarla müqayisədə xəstəliyin ötürülmə yolları, klinik əlamətləri və yaxud müalicəyə tabe olmağında heç bir fərq müşahidə olunmur. Lakin digər variantlarla müqayisədə daha yüksək mutasiya qabiliyyətinə malik olduğuna görə yoluxduruculuq qabiliyyəti çoxdur. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı tərəfindən EQ.5 variantı qlobal ictimai səhiyyə qarşısında aşağı risqli olaraq dəyərləndirilib”. Buna baxmayaraq, yüksək risk qrupuna daxil olanlar üçün bu bəyanat qorunma tədbirlərini azaltmaq və diqqətsiz davranmağa əsas olmamalıdır. Hospitalizasiya riski yüksək olanlar hər zaman müvafiq tədbirlərlə özlərini qorumağa davam etməlidirlər: “Qarşıdan payız ayları gəlir. Bu o deməkdir ki, təhlükə hələ qarşıdadır, çünki payız aylarında virusa yoluxma sayı daha da artır”. Artıq 51 ölkədə yayılmış EG.5 yoluxuculuq indeksinin sələflərindən bir qədər yüksək olması ilə fərqlənir. Əvvəlki aylarla müqayisədə xəstəxanaya yerləşdirilən xəstələrin sayı bir qədər artıb. Yaranmış vəziyyətlə əlaqədar artıq ABŞ Prezidentinin Administrasiyası amerikalıları COVID-ə qarşı peyvənd olmağa çağırıb. Hətta Kaliforniya, Nyu-York və Corciya ştatları məcburi maska rejimi tətbiq etməyə başlayır.
Tibb üzrə fəlsəfə doktoru Abbas Bağırov deyib ki, EG.5 mutasiyasının öskürək, burun axması, boğaz ağrısı, qızdırma, şiddətli yorğunluq kimi klassik əlamətləri var: “Əvvəlki dövrdə virusa qarşı aparılan mübarizə tədbirləri yenə aktualdır. Əhalinin xeyli hissəsi virusa qarşı peyvənd olduğuna görə orqanizmdə müəyyən qədər immunitet var. Lakin koronavirusun xarakteri elədir ki, meydana çıxan yeni – hansı formada bəlli olmayan əlamətlərdir. Ona görə də tünlük məkanlardan uzaq olmaq, spirt və digər gigiyenik vasitələrdən istifadə etmək, qoruyucu maskalardan istifadə ən mühüm amillərdən biri olaraq qalır”. Qeyd edək ki, koronavirus daim mutasiyaya uğrayır və onun yeni ştammlarının ortaya çıxması dünya əhalisini narahat edir. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının hesabatında son bir ayda dünyada COVID -19-a yoluxanların 63 faiz artdığı bildirilir. Təkcə son bir həftədə 1,4 milyon yoluxma halı qeydə alınıb. Səhiyyə Nazirliyinin mütəxəssis-eksperti, infeksionist Təyyar Eyvazov bu xüsusda “report” portalına bildiir ki, “Omikron” ştamının yeni altnövü EG.5 əvvəlki digər altnövlərdən daha yüksək səviyyəli yoluxuculuğu ilə fərqlənir və bu virusun təbii təkamülündə bir mərhələdir. Onun sözlərinə görə, yəni təkamül prosesində çoxsaylı mutasiyalar baş verir və yeni altnövlər əmələ gəlsə də, bunlardan yalnız ən sürətlisi daha çox yayılır: “Yayılma sürəti həmin növün insanlarda koronavirusa qarşı mövcud immunitetdən yayınmaq qabiliyyəti ilə müəyyən olunur. Beləliklə, bu növlərdən biri və ya bir neçəsi daha çox yayılır və müəyyən vaxt ərzində dominantlıq edir. Bu hal sonradan daha sürətli variantın peyda olmasınadək davam edir”. Mütəxəssis qeyd edib ki, hər yeni sürətli variantın əmələ gəlməsi anında müəyyən narahatlıqlar yaranır: “Lakin indiyədək bu alt variantın daha ağır hallar törətməsinin sübutu yoxdur. Yəni intensiv terapiya bloklarında artım müşahidə olunmur, bu infeksiyadan ölüm halları isə azalmaqda davam edir”. T.Eyvazov vurğulayıb ki, istənilən halda epidemioloji proses diqqətlə izlənilməlidir: “Azərbaycanda EG.5 ştamının olması barədə rəsmi məlumat yoxdur. Ümumilikdə koronavirus infeksiyası dalğalarla yayılan infeksiya kimi səciyyələnir. Növbəti dalğalar olsa, əhali daha diqqətli olmalıdır. Qorunma tədbirləri bütün növlər üçün eynidir. Hələ ki, ölkədə epidemioloji durum nəzarət olunandır, yoluxuculuq minimal həddədir. Lakin artımlar olsa, xüsusən də payız-qışa mövsümündə nəinki koronavirusdan, o cümlədən bütün respirator viruslardan qorunma tədbirlərinə hər bir şəxs tərəfindən ciddi əməl olunmalıdır. Mövsümlə əlaqədar risk qrupuna daxil olan şəxslər qripə qarşı, o cümlədən koronovirusa qarşı peyvənd olunması məsləhətdir. İnfeksiyaların alovlanmaları zamanı əhaliyə qapalı məkanlarda maska geyinmək və sair kimi tövsiyələr olsa da, daha sərt tədbirlərin görülməsinə ehtiyacın olmayacağı güman olunur. Səhiyyə Nazirliyi və digər aidiyyəti dövlət qurumları beynəlxalq təcrübəyə əsaslanaraq epidemioloji prosesi daim izlənilir və bütün mümkün qabaqlayıcı tədbirlər görülür. Bu tədbirlər çərçivəsində əhalinin kütləvi informasiya vasitələri ilə dürüst məlumatlandırılması da böyük əhəmiyyət daşıyır”.
Tahir TAĞIYEV
