Rusiya Prezidenti Vladimir Putin bildirib ki, Ermənistan Rusiya hərbi bazasının Gümrüdə qalmasında maraqlı deyilsə, Moskva bazanı hətta sabah ölkədən çıxara bilər. Putin Rusiyanın hərbi mövcudluğunu Ermənistana zorla qəbul etdirmək niyyətində olmadığını vurğulayıb.
O qeyd edib ki, bazanın gələcək taleyi Ermənistan rəhbərliyinin və erməni xalqının mövqeyindən asılı olmalıdır. Əgər Ermənistan və onun əhalisi Rusiyanın hərbi mövcudluğunun davam etdirilməsini istəyərsə, Moskva əməkdaşlığı və fəaliyyətini davam etdirməyə hazırdır.
Putin bu açıqlamaları Bişkekdə Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının sammitində iştirak etdiyi və bir sıra ikitərəfli görüşlər keçirdiyi vaxt verib.
Putin Rusiyanın Ermənistandakı hərbi bazasının çıxarılmasını niyə bu qədər rahat şəkildə gündəmə gətirir? Bu açıqlama Moskvanın Ermənistan və bütövlükdə Cənubi Qafqazdakı mövqeyinə nə dərəcədə əmindiyini göstərir?
Yusif Bağırzadə: "Putinin bəyanatının əsas hədəfi rəsmi İrəvan yox, məhz Ermənistan cəmiyyətidir"
Politoloq Yusif Bağırzadə "Bakı-Xəbər" qəzetinə açıqlamasında bildirib ki, Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin Gümrüdəki 102-ci hərbi bazanın "hətta sabah" Ermənistandan çıxarılmasına hazır olduqları barədə açıqlaması ilk baxışdan Moskvanın Cənubi Qafqazdakı hərbi mövcudluğuna əvvəlki qədər əhəmiyyət vermədiyi təəssüratı yarada bilər. Lakin açıqlamanın məzmununa diqqətlə yanaşdıqda, burada Rusiyanın regiondakı mövcudluğunu qorumağa yönəlmiş daha fərqli mesajın olduğu görünür.
Politoloqun sözlərinə görə, Putin eyni açıqlamada iki fərqli mesaj verir. Bir tərəfdən Moskvanın öz hərbi mövcudluğunu Ermənistana zorla qəbul etdirmək niyyətində olmadığını bildirir. Digər tərəfdən isə Ermənistan xalqının Rusiya hərbi bazasının ölkədə qalmasını istəməsi halında Moskvanın bundan imtina etməyəcəyini vurğulayır.
"Başqa sözlə, Putinin bəyanatının əsas hədəfi rəsmi İrəvan yox, məhz Ermənistan cəmiyyətidir. Moskva demək istəyir ki, sabah Ermənistan hakimiyyəti çıxmağımızı tələb etsə belə, “xalqın” tələbi olduğu halda Ermənistanda qalmağa davam edə bilərik", – deyə Yusif Bağırzadə bildirib.
Politoloq hesab edir ki, Rusiyanın belə rahat danışmasının arxasında müəyyən strateji hesab da dayanır. Onun fikrincə, Moskva artıq Ermənistanın təhlükəsizlik sistemində əvvəlki monopolist mövqeyini qoruyub saxlamır. Ermənistanın sərhəd keçid məntəqələrində və hava limanında Rusiya sərhədçilərinin rolunun azalması, KTMT ilə münasibətlərin faktiki olaraq dondurulması və İrəvanın Qərb strukturları ilə əməkdaşlığını genişləndirməsi bunun əsas göstəricilərindəndir.
Bununla belə, Ermənistanın Rusiya ilə bütün əlaqələri kəsmədiyini də nəzərə almaq lazımdır. Paşinyan 2026-cı ilin fevralında Rusiya hərbi bazasının çıxarılmasını gündəmdə saxlamadığını və Moskva ilə güclü iqtisadi-siyasi əlaqələrin davam etdiyini bildirmişdi. Bu isə göstərir ki, Ermənistanın Qərblə yaxınlaşması hələlik Rusiya ilə münasibətlərin tamamilə qopması anlamına gəlmir.
Yusif Bağırzadənin fikrincə, bu şəraitdə Gümrüdəki 102-ci baza Rusiya üçün artıq Ermənistan üzərində əvvəlki təsir mexanizminin özü olmaqdan daha çox, həmin təsirin mühüm simvoluna çevrilib. Moskva bazanın qorunmasında maraqlıdır, çünki onun mövcudluğu Rusiyanın Cənubi Qafqazda hərbi iştirakının davam etdiyini göstərir və regionda müəyyən strateji dayaq rolunu oynayır.
"Rusiya anlayır ki, Ermənistanın siyasi kursu dəyişirsə, bazanı yalnız hüquqi müqaviləyə istinad etməklə uzunmüddətli perspektivdə saxlamaq mümkün deyil. Bazanın statusunun 2010-cu ildə 2044-cü ilə qədər uzadılması hüquqi əsas yaratsa da, siyasi reallıqlar dəyişdikcə təkcə müqavilənin mövcudluğu kifayət etmir", – deyə politoloq vurğulayıb.
Onun sözlərinə görə, bu baxımdan Putinin açıqlamasını daha çox taktiki gediş kimi qiymətləndirmək olar. Rusiya Ermənistandakı hərbi mövcudluğunu qorumaqda maraqlıdır, lakin bunun üçün hazırkı mərhələdə İrəvanla açıq qarşıdurmaya getməkdənsə, "xalq istəsə, qalacağıq" mesajını verməyə üstünlük verir.
Politoloq hesab edir ki, bu ifadə həm də Moskvanın Gümrü bazasından könüllü şəkildə imtina etmək niyyətində olmadığını göstərir. Rusiya məsələni yalnız Ermənistan hakimiyyətinin qərarı çərçivəsində deyil, cəmiyyətin mövqeyi müstəvisinə çıxarmaqla özünün gələcək siyasi manevr imkanlarını qorumağa çalışır. Bu isə Gümrü bazasının taleyinin təkcə hərbi deyil, həm də Ermənistanın daxili siyasi kursu və Rusiya ilə Qərb arasında seçimləri baxımından mühüm məsələ olaraq qalacağını göstərir.
Akif NƏSİRLİ
