Ermənistanın xarici işlər naziri Ararat Mirzoyan bildirib ki, TRIPP layihəsi çərçivəsində tikinti işlərinə gələn ilin yazında başlanıla bilər.
Onun sözlərinə görə, layihənin müxtəlif komponentlərinin reallaşdırılma müddəti eyni olmayacaq. Elektrik enerjisinin tranzitinin dəmir yolu layihəsindən daha əvvəl başlaması mümkündür. Mirzoyan bunun səbəbini elektrik enerjisinin tranzitinin texniki və praktiki baxımdan daha asan həyata keçirilməsi ilə izah edib.
Beləliklə, Ermənistan tərəfi TRIPP-in mərhələli şəkildə həyata keçirilməsini nəzərdə tutur. İlkin mərhələdə enerji tranzitinin başlaması, daha sonra isə dəmir yolu və digər infrastruktur komponentlərinin reallaşdırılması planlaşdırılır.
TRIPP layihəsi çərçivəsində elektrik enerjisinin tranzitinin dəmir yolundan əvvəl başlaması Azərbaycan üçün nə dərəcədə məqbul və strateji baxımdan faydalıdır, yoxsa əsas prioritet Azərbaycanın Naxçıvanla quru əlaqəsini təmin edəcək dəmir yolu və nəqliyyat bağlantısının mümkün qədər tez reallaşdırılması olmalıdır?
Vüqar Bayramov: "Elektrik enerjisinin mübadiləsi quru nəqliyyatından daha tez reallaşa bilər"
Azərbaycan və Ermənistan arasında münasibətlərin normallaşması fonunda iki ölkə arasında iqtisadi və enerji əlaqələrinin inkişafı ilə bağlı yeni imkanlar yaranır. Ötən ay Azərbaycan və Ermənistan rəsmilərinin Laçında keçirdiyi görüş də bu baxımdan mühüm siqnal kimi qiymətləndirilə bilər. Görüşlərdə əldə olunan razılaşmalar və tərəflər arasında praktiki təmasların intensivləşməsi yaxın perspektivdə elektrik enerjisi mübadiləsinin başlanmasını real edir.
Bu fikirləri söyləyən millət vəkili, iqtisadçı ekspert Vüqar Bayramov “Bakı-Xəbər” qəzetinə açıqlamasında bildirib ki, Azərbaycan və Ermənistan arasında elektrik enerjisi mübadiləsinin həyata keçirilməsi nəqliyyat layihələrinin reallaşmasını gözləmədən mümkün ola bilər.
Ekspertin sözlərinə görə, elektrik enerjisi üzrə əməkdaşlıqla avtomobil və dəmir yolu infrastrukturlarının yaradılması eyni prosesin tərkib hissəsi kimi nəzərdən keçirilsə də, onların reallaşma müddətləri fərqlidir. Elektrik xətlərinin çəkilməsi və enerji sistemlərinin texniki baxımdan əlaqələndirilməsi ilə bağlı işlər uzunmüddətli və mürəkkəb nəqliyyat infrastrukturunun tikintisindən daha qısa müddətdə həyata keçirilə bilər.
"Azərbaycanla Ermənistan arasında ötən ay Laçında görüşün təşkil olunması əslində onu göstərir ki, iki ölkə arasında yaxın zamanlarda elektrik enerjisinin mübadiləsinə başlanması real görünür. Bunun TRIPP layihəsi çərçivəsində avtomobil və ya dəmir yolunun çəkilişinə hər hansı maneə yaratdığını düşünmürəm. Əksinə, bu layihələri bir-birinə alternativ deyil, paralel proseslər kimi qiymətləndirmək lazımdır", – deyə Vüqar Bayramov bildirib.
Onun fikrincə, dəmir yolu və avtomobil yolları ilə müqayisədə elektrik xətlərinin yaradılması daha qısa müddətdə mümkün olduğundan, Azərbaycan və Ermənistan arasında elektrik enerjisi mübadiləsinin quru nəqliyyatının tam formalaşmasından əvvəl reallaşması ehtimalı yüksəkdir.
Ekspert qeyd edib ki, Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Qırğızıstanda Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyanla görüşündə də iki ölkə arasında əlaqələrin daha da dərinləşdirilməsi məsələsi müzakirə olunub. Bu kontekstdə enerji əməkdaşlığının genişləndirilməsi Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərində etimadın möhkəmləndirilməsi və praktiki əməkdaşlığın inkişafı baxımından mühüm addım ola bilər.
Vüqar Bayramov hesab edir ki, elektrik enerjisi mübadiləsinin başlanması yalnız iqtisadi və enerji məsələsi deyil, eyni zamanda iki ölkə arasında qarşılıqlı asılılığı artıran mühüm əməkdaşlıq istiqamətidir. Belə bir mexanizmin yaradılması tərəflərin enerji sistemlərinin əlaqələndirilməsinə, elektrik enerjisinin qarşılıqlı ixrac və idxal imkanlarının formalaşmasına və gələcəkdə daha geniş regional enerji layihələrinin həyata keçirilməsinə şərait yarada bilər.
"Elektrik enerjisi üzrə tranzitin və ya mübadilənin reallaşması Azərbaycan üçün prioritet olan quru nəqliyyat bağlantısının formalaşmasına maneə yaratmır. Əksinə, bu, Azərbaycan və Ermənistan arasında sadə və praktiki əlaqələrin inkişafına xidmət edə bilər. Növbəti mərhələdə isə artıq Zəngəzur dəhlizinin reallaşması və Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvan arasında quru nəqliyyat bağlantısının təmin edilməsi məsələsi gündəmə gələcək”, – deyə deputat vurğulayıb.
Beləliklə, enerji əməkdaşlığının nəqliyyat layihələrindən əvvəl başlaması Zəngəzur istiqamətində proseslərin alternativ istiqamətə yönəlməsi kimi deyil, Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərinin mərhələli şəkildə normallaşmasının və praktiki əməkdaşlığın genişlənməsinin göstəricisi kimi qiymətləndirilə bilər. Elektrik enerjisi mübadiləsi həm iqtisadi əlaqələrin dərinləşməsinə, həm də gələcəkdə nəqliyyat və logistika layihələrinin reallaşması üçün daha əlverişli mühitin formalaşmasına xidmət edə bilər.
Dəniz NƏSİRLİ
