Reuters-in məlumatına görə, ABŞ maliyyə naziri Skott Bessent G20 çərçivəsində Aşvil şəhərində keçirilən görüş zamanı rusiyalı həmkarı Anton Siluanova bildirib ki, Moskva Ukraynadakı müharibə başa çatana qədər ABŞ-ın iqtisadi təzyiqlərinin zəifləməsini gözləməməlidir. Vaşinqtonun mövqeyinə görə, müharibə davam etdiyi müddətdə Rusiyaya qarşı iqtisadi təzyiq və sanksiyalar siyasəti saxlanılacaq.
Bessentlə Siluanov ABŞ-ın Şimali Karolina ştatının Aşvil şəhərində keçirilən G20 maliyyə nazirləri və mərkəzi bank rəhbərlərinin toplantısı çərçivəsində ikitərəfli görüş keçiriblər. Görüşdə Rusiya-ABŞ maliyyə əlaqələri və G20 çərçivəsində əməkdaşlıq məsələləri müzakirə olunub. ABŞ tərəfinin görüşdə Donald Trampın Ukrayna ilə bağlı sülh planını da müzakirə etdiyi bildirilir.
Siluanovun G20 toplantısında iştirakı isə Avropa ölkələrində narazılıq yaradıb. Almaniyanın maliyyə naziri və vitse-kansleri Lars Klingbeyl Rusiya nümayəndəsinin belə bir tədbirdə qəbul edilməsini “narahatedici siqnal” adlandırıb. O, Siluanov iştirak etdiyi halda G20-nin ənənəvi kollektiv fotosunda yer almayacağını bildirib və digər Avropa nümayəndələrinin də bu mövqeyə qoşulduğunu deyib. Nəticədə qrup fotosu Rusiya maliyyə naziri olmadan çəkilib.
Klingbeyl həmçinin toplantının səhər sessiyasında Siluanova Ukraynadakı müharibəni dayandırmağın vacibliyini çatdırdığını və Almaniyanın Kiyevə dəstəyini bir daha təsdiqlədiyini bildirib.
Beləliklə, G20 çərçivəsində ABŞ və Rusiya maliyyə nazirlərinin görüşü bir tərəfdən Vaşinqtonla Moskva arasında diplomatik və maliyyə kanallarının tamamilə bağlanmadığını göstərir, digər tərəfdən isə ABŞ-ın Rusiyaya qarşı iqtisadi təzyiqi Ukraynada müharibə başa çatana qədər saxlamaq niyyətində olduğunu ortaya qoyur. Bu, Rusiyanın iqtisadi sanksiyaların yaxın perspektivdə yumşaldılacağına dair gözləntilərinin qarşısında ciddi mesajdır.
ABŞ və Rusiya arasında Ukraynada sülh sazişi üzrə danışıqların aparılması, lakin bu prosesdə Ukrayna və Avropa ölkələrinin birbaşa iştirak etməməsi nəzərdə tutulan razılaşmanın legitimliyinə və davamlılığına nə dərəcədə təsir göstərə bilər?
ABŞ və Rusiya arasında Ukraynada sülh sazişinin əldə olunması ilə bağlı birbaşa danışıqların aparılması, şübhəsiz ki, müharibənin dayandırılması baxımından müəyyən diplomatik imkanlar yaradır. Lakin Ukraynanın prosesdən kənarda qalması əsas problem olaraq qalır. Çünki müharibənin birbaşa tərəfi olan Ukraynanın razılığı olmadan onun ərazi bütövlüyü, təhlükəsizliyi və gələcəyi ilə bağlı hər hansı razılaşmanın əldə edilməsi həm siyasi, həm də hüquqi baxımdan ciddi suallar doğura bilər.
Arzuxan Əlizadə: “Davamlı sülh yalnız ABŞ və Rusiya arasında razılaşma ilə mümkün deyil”
Millət vəkili, AMİP lideri Arzuxan Əlizadə məsələ ilə bağlı “Bakı-Xəbər” qəzetinə açıqlamasında bildirib ki, ABŞ və Rusiya arasında əldə ediləcək mümkün razılaşmanın Ukrayna tərəfindən qəbul edilməməsi onun praktiki icrasını ciddi şəkildə çətinləşdirə bilər.
Onun sözlərinə görə, eyni zamanda Avropa dövlətlərinin danışıqlardan kənarda qalması da sülh prosesinin legitimliyi və davamlılığı baxımından müəyyən risklər yaradır. Ukrayna müharibəsinin nəticələri yalnız Rusiya və Ukrayna ilə məhdudlaşmır. Müharibə Avropanın təhlükəsizlik sisteminə, enerji siyasətinə, iqtisadi sabitliyinə və gələcək geosiyasi balansına birbaşa təsir göstərir.
“Avropa dövlətlərinin öz təhlükəsizlik maraqlarını müdafiə etmək və əldə olunacaq razılaşmanın icrasında iştirak etmək imkanına malik olması vacibdir. Əks halda Vaşinqton və Moskva arasında əldə edilən razılaşma Avropada əlavə fikir ayrılıqlarına səbəb ola bilər”, – deyə Arzuxan Əlizadə bildirib.
Deputat hesab edir ki, ABŞ-Rusiya danışıqları sülh prosesinin başlanması və əsas məsələlərin müəyyənləşdirilməsi baxımından əhəmiyyətli ola bilər. Lakin yekun və davamlı sülh daha geniş formatda mümkün olacaq. Bu prosesdə Ukraynanın birbaşa iştirakı, Avropa dövlətlərinin təhlükəsizlik maraqlarının nəzərə alınması və tərəflərin üzərinə götürdüyü öhdəliklərin beynəlxalq mexanizmlərlə təmin olunması mühüm şərtlərdir.
Arzuxan Əlizadənin fikrincə, əsas məqsəd yalnız atəşkəsə nail olmaq deyil, gələcəkdə yeni hərbi qarşıdurma riskini aradan qaldıracaq siyasi razılaşmanın formalaşdırılmasıdır. Bunun üçün tərəflərin təhlükəsizlik narahatlıqları nəzərə alınmalı, əldə ediləcək razılaşmanın icrasına real təminatlar yaradılmalıdır.
“Əks halda müharibənin dayandırılması ilə yanaşı, gələcəkdə yeni qarşıdurma riskinin aradan qaldırılması mümkün olmayacaq. Davamlı sülh üçün əsas məqsəd sadəcə atəşkəsə nail olmaq deyil, tərəflərin təhlükəsizlik narahatlıqlarını nəzərə alan və uzunmüddətli sabitliyi təmin edən siyasi razılaşma formalaşdırmaqdır”, – deyə millət vəkili vurğulayıb.
Akif NƏSİRLİ
