Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan ölkəsinin strateji tərəfdaşlarını sadalayarkən Rusiyadan bəhs etməyi dayandırıb. Eyni zamanda, o, İrəvanın müstəqilliyini qorumaq üçün fərqli geosiyasi ağırlıq mərkəzlərinə ehtiyacı olduğunu düşünür.
Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatı (ŞƏT)+ sammitində çıxış edən Paşinyan hər kəsi təşkilatın 25 illik yubileyi münasibətilə təbrik etdi. O qeyd etdi ki, tədbirin əsas mövzusunun ədalətli dünya nizamının qurulması olması təsadüfi deyil. Hökumət başçısı hesab edir ki, ümumilikdə çoxqütblü dünyanın və xüsusilə ölkələrin çoxvektorlu siyasətinin gücləndirilməsi bu gün çox vacibdir: “Beynəlxalq ictimaiyyətdə dünyanın çoxqütblü olması lazım olduğu dərin bir anlayış var. Ermənistan kimi kiçik bir dövlət onun yaranmasına necə töhfə verə bilər? Biz bu suala praktik cavab təklif edirik, mahiyyət etibarilə çoxvektorlu xarici siyasət yürüdürük... Bir geosiyasi qütbün təsiri müstəqilliyimizi sarsıda biləcək qədər güclü olduqda, suverenliyə və müstəqilliyə aparan çətin yolda tarazlığı qorumaq üçün kifayət qədər cazibə qüvvəsinə malik olan digər qütblə münasibətlərimizi gücləndiririk”. Onun sözlərinə görə, bu strategiyanın bir hissəsi olaraq İrəvan qonşu İran və Gürcüstanla dostluq münasibətlərini dərinləşdirir, eyni zamanda Türkiyə və Azərbaycanla əlaqələr qurur. Bu baxımdan, Paşinyan, adət etdiyi kimi, ABŞ prezidenti Donald Trampın İrəvan və Bakı arasında bərqərar olan sülhə verdiyi töhfəni qeyd edib: “Hazırda Azərbaycan və Türkiyə ilə dövlətlərarası əlaqələrimizi açmaq üçün çalışırıq, o cümlədən yaxın aylarda istifadəyə verilməsi planlaşdırılan “Tramp Yolu”nun həyata keçirilməsi yolu ilə. Bu, təkcə Şərqdən Qərbə, yəni Xəzər dənizindən Aralıq dənizinə qədər deyil, həm də Cənubdan Şimala Fars körfəzini Qara dənizlə birləşdirən yeni nəqliyyat imkanları açacaq. Buna görə də, regiondakı bütün ölkələr layihədən faydalanacaq”. Ermənistan lideri həmçinin qeyd edib ki, son bir neçə ildə ölkəsi Gürcüstan, Çin, Qazaxıstan, ABŞ, Fransa, Niderland, Almaniya, Lüksemburq, Böyük Britaniya, Bolqarıstan, Xorvatiya, Litva və Avropa İttifaqı ilə strateji münasibətlər qurub: "Hindistan və İranla münasibətlərimiz mahiyyət etibarilə strateji xarakter daşıyır və hazırda bu münasibətlərin rəsmiləşdirilməsi üzərində işləyirik".
Bundan əlavə, Paşinyan Moskvanı İrəvanın strateji tərəfdaşı adlandırmaqdan çəkindi, baxmayaraq ki, bu status Avrasiya İqtisadi Birliyi (AİB) və Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatı (KTMT) səviyyəsində, eləcə də ikitərəfli müqavilələrdə təsbit olunub. Qeyd edək ki, bu, Ermənistanın 2031-ci ilə qədər inkişaf proqramında da qeyd edilməyib. Rusiya prezidentinin mətbuat katibi Dmitri Peskov bu hadisə ilə bağlı şərh verib: "Biz inanmağa davam edirik ki, ölkəmiz üçün tərəfdaşlıq hər iki xalqa fayda gətirir və hər iki xalqın maraqlarına xidmət edir." O, həmçinin bildirib ki, Putin Paşinyanla danışıqları zamanı Ermənistanın Avropaya inteqrasiyası və Avrasiya İqtisadi Birliyinə üzvlüyü mövzusunu qaldırıb. Lakin Ermənistanın xarici işlər naziri Ararat Mirzoyan da vəziyyətin gərginləşməməsinə çağırıb: “Bizi müttəfiq edən müqavilələrimiz var və bu, sadəcə strateji tərəfdaşlardan daha çox şeydir. Biz eyni iqtisadi inteqrasiya məkanının - AİB-nin bir hissəsiyik. Biz MDB-nin üzvləriyik. Ermənistan KTMT-dəki üzvlüyünü dondurub və onun yenidən bərpa olunma perspektivini görmür, lakin bizi müdafiə sektorunda da müttəfiq edən ikitərəfli müqavilələrimiz və öhdəliklərimiz var. Buna görə də, panikaya və süni hekayələr yaratmağa ehtiyac yoxdur”. Bununla belə, o, ölkələr arasında münasibətlərdə müəyyən problemlərin, o cümlədən müəyyən Ermənistan məhsullarının idxalına qoyulan məhdudiyyətlərin olduğunu etiraf edir: "Bu, münasibətlərimizin yaxşılaşdırılmasına və qarşılıqlı hörmət yoluna qaytarılmasına ehtiyac olduğunu göstərir. Biz inanırıq ki, rusiyalı tərəfdaşlarımız öz qərarlarımızı vermək hüququmuzdan daha çox xəbərdar olmalıdırlar. Rusiyalı həmkarlarımız Ermənistan məhsullarının Rusiyaya ixracını dayandırmaqda səhv etdilər. Biz AİB-in üzvüyük və bütün hüquq və öhdəliklərə sahibik. Ermənistan öz öhdəliklərini mükəmməl şəkildə yerinə yetirib". Rusiya prezidenti Vladimir Putin Bişkekdəki ŞƏT sammitində Nikol Paşinyanla görüşərkən deyib ki, Ermənistanın Avropa İttifaqına (Aİ) qoşulmaq istəməsi onun tam haqqıdır, amma bu addım ölkənin Avrasiya İqtisadi Birliyinə üzv olması səbəbindən müəyyən çətinliklər yaradır. Putin bildirib ki, Rusiya Ermənistanla gələcək münasibətlərini necə quracağını dəqiqləşdirməlidir. O, Ermənistanı Aİ ilə AİB arasında seçim etmək üçün tezliklə referendum keçirməyə çağırıb: "Xalqın hər zaman seçimi olmalıdır. Elə isə bu seçimi edin və mövzunu bağlayaq. Vəssalam. Ən sadəsi insanlara müraciət edib soruşmaqdır: "Siz nə istəyirsiniz? Belə, yoxsa belə?". Putinin sözlərinə görə, Ermənistanın başqa bir birliyə qoşulmaq üçün qanun qəbul etməsi elə indiki təşkilatdan çıxması deməkdir. O, Ermənistan parlamentinin Aİ-yə qoşulmaq üçün ilyarım əvvəl qəbul etdiyi qanunu xatırladıb: "Başqa bir iqtisadi birliyə qoşulma prosesini başladan qanunun qəbulu mahiyyətcə bizim təşkilatdan çıxmaq barədə rəsmi bəyanat deməkdir. Çünki həm orada, həm də burada yer almaq bir-biri ilə uzlaşmır. Əsas çətinlik də məhz bundadır". Paşinyan cavabında vurğulayıb ki, Ermənistan Avropa İttifaqına üzvlük haqqında qanunu qəbul etməklə Avrasiya İqtisadi Birliyi qarşısındakı heç bir öhdəliyini pozmayıb: "Sözügedən qurumda hər hansı üzv dövləti təşkilatdan kənarlaşdırmağa imkan verən hüquqi mexanizm yoxdur. İttifaqdan çıxmaq istəyən ölkə isə bu barədə tərəfdaşlarını altı ay əvvəl məlumatlandırmalıdır. Biz mövcud vəziyyətə məhz bu nöqteyi-nəzərdən yanaşmalıyıq. Hazırda tərəfdaşlarımıza heç bir rəsmi bildiriş göndərməmişik, bu faktı əsas götürmək lazımdır". O, Aİ referendumundan imtina etmələrini belə əsaslandırıb: "Bu məsələ hələ xalqın müzakirəsinə çıxarılacaq səviyyəyə qədər yetişməyib. Biz bu qanunu həm referendum keçirməmək, həm də əlimizdə başqa bir alternativ olsun deyə qəbul etdik". Paşinyan əlavə edib ki, alternativlər axtarmaq Ermənistanın haqqıdır və bu, İrəvanın AİB-dən narazı olması anlamına gəlmir: "İndiki dünyada bir dövlətin fərqli seçimlərinin olması tam qanunidir. Bu proses Rusiyaya və ya AİB-ə qarşı deyil".
Tahir TAĞIYEV
