Arzuxan Əlizadə: “Hindistan istəmir ki, Çin bu müharibədən daha çox faydalansın”
Bişkekdə Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının sammiti çərçivəsində Rusiya prezidenti Vladimir Putinlə görüşən Hindistanın baş naziri Narendra Modi bir daha onu Ukrayna ilə müharibəni dayandırmağa çağırıb. Modi jurnalistlərə açıqlamasında bildirib: “Müharibənin hər günü bəşəriyyəti geri itələyir. Biz düşmənçiliyə son qoymağa doğru irəliləməliyik”.
Qeyd edək ki, Modi əvvəllər də Putini Ukraynadakı müharibəni dayandırmağa açıq şəkildə çağırıb. “Bu gün müharibə vaxtı deyil. Sizinlə dəfələrlə telefonla danışmışıq: demokratiya, diplomatiya və dialoq dünyaya təsir etmək üçün vasitələrdir”, - deyə Modi 2022-ci ildə Səmərqənddə keçirilən ŞƏT sammitində bildirib. O, 2024-cü ildə Moskvaya səfəri zamanı bildirib ki, problemin həllini tapmaq, bomba, silah və güllə mühitində uğurla sülh danışıqları aparmaq mümkün deyil.
Maraqlıdır, indiyə qədər Çin bir dəfə olsun belə çağırışla çıxış etməyib, amma Hindistan dəfələrlə belə bir çağırış edib. Halbuki, müharibəyə görə Hindistan Rusiya neftini daha ucuz qiymətə alır.
Sözügedən məsələyə aydınlıq gətirən AMİP sədri, millət vəkili Arzuxan Əlizadə baki-xeber.com-a açıqlamasında Çindən fərqli olaraq Hindistanın müharibənin dayandırılması ilə bağlı çağırışlarla çıxış etməsini bir sıra amillərlə əlaqələndirdi: “Əvvəla, nəzərə almaq lazımdır ki, Hindistan Çindən fərqli olaraq Rusiya ilə quru sərhədinə malik deyil. İki ölkə arasında məsafə böyükdür. Müharibə, Rusiyaya qarşı tətbiq edilən sanksiyalar Hindistana da təsir edir. Hindistan müharibəyə qədər Rusiyadan ən böyük silah və neft alıcısı idi. Bir müddət əvvəl Hindistan Rusiyadan neft idxal etdiyi üçün ABŞ-ın sanksiyalarına məruz qaldı. Sonra elə oldu ki, İranla müharibə səbəbindən neftin kəskin bahalaşa biləcəyini nəzərə alan ABŞ Hindistana Rusiyadan neft idxalına razılıq verdi. Bəli, Hindistan ucuz qiymətə Rusiya neftini idxal edir. Ancaq Hindistan görür ki, müharibənin uzanması iqtisadiyyat və dünya üçün risklər yaradır. Ona görə də məsələnin sülh yolu ilə həlli ilə bağlı çağırışlar edir. Modi müharibənin dayandırılması təşəbbüsü ilə çıxış edir. Həm də Hindistan istəmir ki, Çin bu müharibədən daha çox faydalansın. Fikrimcə, Hindistanın çağırışı həm də bununla əlaqədardır. Çinin isə müharibəyə yanaşması fərqlidir. Pekin maraqlıdır ki, Rusiya müharibədə məğlub olmasın, amma zəifləmiş halda çıxsın. Çünki müharibə başlayandan sonra Çin Rusiyadan ucuz qiymətə qaz və digər təbii resursları idxal edir. Rusiya sanksiyalar altında olduğu üçün Çin sənaye məhsullarını bu ölkəyə ixrac edir. Necə deyər, müharibədən sonra Rusiyanın Çindən asılılığı artıb. Çin Rusiyadakı müəyyən ərazilərin tarixən ona məxsus olduğunu hesab edir. Uzaq perspektivdə bu əraziləri özünə birləşdirməyi planlaşdırır. Başqa bir tərəfdən Pekin ehtiyat edir ki, müharibə dayansa Çinin əzəli rəqibi Birləşmiş Ştatlar bütün gücünü bu ölkənin zəiflədilməsinə yönəldəcək. Bütün bu və digər səbəblərdən Hindistandan fərqli olaraq Çin Rusiya-Ukrayna müharibəsinin dayandırılması ilə bağlı səy göstərmir”.
Vidadi ORDAHALLI
