Avropa Birliyinin genişlənmə üzrə komissarı Marta Kos, keçmiş Bosniya serb ordusunun komandiri Ratko Mladiçin ictimaiyyət qarşısında təriflənməsinin Avropa Birliyi dəyərləri ilə uyğun gəlmədiyini bildirərək Serbiyaya cümə gününə planlaşdırılan səfərini ləğv edib.
O xatırladıb ki, Mladiç Beynəlxalq İnsan Hüquqları Məhkəməsi tərəfindən soyqırım, insanlığa qarşı cinayətlər və müharibə cinayətləri ittihamları ilə məhkum edilib.
Bir həftə əvvəl ölən Mladiçin qalıqları cümə axşamı günü Serbiya hökumət təyyarəsi ilə Haaqadan Belqrada aparılıb. Tabut yerə endikdən sonra dövlət bayrağı ilə örtülüb və onun tabutunu əsgərlər daşıyıb.
Keçmiş komandirin dəfn mərasimi bazar ertəsi günü Belqradda keçiriləcək. Bundan əvvəl onun tabutu anım mərasimi üçün şəhər kilsələrindən birində qoyulacaq. Bundan əlavə Mladiçin oğlu Darko onun xatirəsinə hərbi mərasim keçiriləcəyini açıqlayıb.
Serbiya Prezidenti Aleksandr Vuçiç Mladiçin dövlət ehtiramı ilə dəfn olunacağını açıqlaması isə Balkanlarda kəskin reaksiyaya səbəb olun, çünki 1992-1995-ci illərdə Bosniya və Herseqovinada baş verən müharibənin nəticələri hələ də həssas məsələ olaraq qalır.
Mladiç 1995-ci ildə Srebrenitsada 8000-dən çox Bosniya müsəlmanının qətlini, Sarayevonun illərlə davam edən mühasirəsini və digər cinayətləri təşkil etməkdə günahlandırılaraq 2017-ci ildə ömürlük həbs cəzasına məhkum edilib. Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsi onu soyqırım və insanlığa qarşı cinayətlərdə məsul hesab edib.
Vuçiç isə Kosun səfəri ləğv etmək qərarını tənqid edərək, onun izahatını "çox qısa, lakin axmaq" adlandırıb. O, Avropa Komissarının "kimin nəyi təriflədiyini" aydınlaşdıra bilmədiyini iddia edib və istehzalı şəkildə əlavə edib ki, bəlkə də insanların dəfn mərasimində iştirakı "qadağan edilməlidir".
Avropa Komissarı qarşıdakı günlərin Serbiya üçün "çox vacib bir sınaq" olacağını bildirib. O, dəfn mərasiminin minlərlə Mladiçin tərəfdarını cəlb edə biləcəyi barədə xəbərdarlıq edib.
Tənqidlər digər Avropa siyasətçilərindən də gəldi. Avropa Şurasının İnsan Hüquqları üzrə Komissarı Maykl O'Flaherti Serbiya və Serb Respublikası (Bosniya və Herseqovinanın bir hissəsi) hakimiyyətlərini məhkum edilmiş müharibə cinayətkarlarının şöhrətləndirilməsinə qarşı çıxmağa çağırıb. Belçika xarici işlər naziri Maksim Prevost Mladiç üçün dövlət tərəfindən dəfn mərasiminin keçirilməsinin "utancverici və qurbanlara qarşı hörmətsizlik" olacağını bildirib.
Serbiya rəsmi olaraq AB üzvlüyünə can atır, lakin onun Avropaya inteqrasiyası son illərdə faktiki olaraq dayanıb.
Brüssel Belqradı demokratik standartların pisləşməsinə və Rusiyaya qarşı beynəlxalq sanksiyalara qoşulmaqdan imtina etməsinə görə tənqid edir. Eyni zamanda, Serbiya hakimiyyəti Qərbi Serbiyaya və onun keçmiş Yuqoslaviyadakı müharibələrdəki roluna qarşı qərəzli olmaqda ittiham edir.
Tahir TAĞIYEV
