Azərbaycanın Cənubi Qafqazda getdikcə daha güclü mövqe sahibi olması, regionda yeni reallıqlar yaratması, Fransa başda olmaqla, bir sıra anti-Aərbaycan dairələrinin getdikcə daha çox narahatlığına səbəb olur. Bu fonda ölkəmizə qarşı müxtəlif cəfəng fikirlər səslənir. Bu məsələdə yenə Fransa daha çox fərqlənməkdədir.
Məsələn, Fransanın Paris şəhəri daxil olmaqla bir sıra bölgələrinin yerli özünüidarəetmə orqanlarının nümayəndələrinin Azərbaycanın Laçın bölgəsi istiqamətində Ermənistanla şərti sərhəd zonasında təxribata cəhd edəcəkləri barədə məlumat yayılıb. Qatı irqçi, Azərbaycanofob Ann İdalqo, Fransanın erməni icmasının radikal nümayəndəsi Jan Barseqyan kimi ünsürlərin təşkil etdikləri bu avantüranın, guya Azərbaycanın Qarabağ bölgəsində yaşayan ermənilərə “humanitar yardım” aparmaq məqsədi daşıdığı bildirilir.
Amma o da faktdır ki, bu təxribatın əsl təşkilatçısı olan Fransa hökumətini qətiyyən humanitar məsələlər maraqlandırmır. Fransanın bu mənfur addımı təşkil etməkdə məqsədi bölgədə vəziyyəti daha da gərginləşdirmək, Azərbaycanın Qarabağ bölgəsində yaşayan ermənilərin reinteqrasiyasını və Azərbaycan və Ermənistan arasında sülhün bərqərar olunmasını əngəlləməkdir. Bunlara paralel olaraq, Paris BMT Təhlükəsizlik Şurasına “Laçın yolu” ilə bağlı növbəti qətnamə layihəsi təqdim etmək niyyətindədir. Fransa prezidenti Emmanuel Makron Azərbaycana münasibətdə yenə qərəz nümayiş etdirir. Məsələn, o, “Laçın humanitar dəhlizi” kimi cəfəng ifadələr səsləndirir. Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyinin (XİN) mətbuat katibi Ayxan Hacızadə qeyd edir ki, Fransa prezidentinin leksikonunda “Laçın humanitar dəhlizi” kimi ifadələrə yer verməsi, bu istiqamətdə təzyiq dili ilə danışması qəbuledilməzdir və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünə, suverenliyinə hörmətsizlikdir: “Laçın yolundan və sərhəd buraxılış məntəqəsindən gün ərzində onlarla erməni sakinin keçdiyi, Azərbaycan tərəfindən erməni sakinlərə yüklərin daşınması üçün Ağdam-Xankəndi və digər alternativ yolların ayrıldığı, bütün bu səylərə baxmayaraq, bu yollardan istifadənin Ermənistan və özlərini erməni sakinlərin nümayəndələri kimi təqdim edən şəxslər tərəfindən siyasiləşdirilməsi Fransa tərəfinə yaxşı məlumdur. Bu istiqamətdə cari ilin avqust ayının əvvəlində əldə olunmuş razılıqların icrasını təşviq etmək əvəzinə erməni tərəfinin təhrikçi addımlarına dəstək verən fikirlərə çıxış zamanı yer verilməsi prosesə birbaşa maneçilik törədən amillərdəndir”. Xarici siyasət, müdafiə və təhlükəsizlik sahəsində rusiyalı ekspert Qriqori Trofimçuk bunlar fonunda bildirir ki, bütün Avrasiya məkanı fonunda Azərbaycanın parlaq müstəqilliyi Qərbi qane etmir. Bununla belə görünür ki, aparıcı Qərb ölkələri Bakı ilə münasibətlərə xələl gətirməməyə çalışır. O, AzərTAc-a Fransa və bir sıra Qərb ölkələri xarici işlər nazirliklərinin səsləndirdiyi anti-Azərbaycan bəyanatlar dalğasını şərh edərkən deyib: “Bu gözlənilən idi. Çünki bu, Bakıya təsir etmək üçün yeganə praktiki vasitədir. Şübhəsiz ki, Qərb Bakının daha “üzüyola” olmasını istəyərdi. Bütün Avrasiya məkanı fonunda Azərbaycanın parlaq müstəqilliyi Qərbi tam qane etmir. Bununla belə, görünür ki, aparıcı Qərb ölkələri qeyd olunan kampaniyaya daha kiçik ifaçıları daxil edərək, Bakı ilə münasibətlərə xələl gətirməməyə çalışırlar. Bütövlükdə bunlar Bakının möhkəmliyini yoxlamaq üçün sınaqdır”. Onun sözlərinə görə, Qərbdə başa düşürlər ki, Ukrayna hadisələrinin aydınlaşması Cənubi Qafqazda da çox şeyi dəyişəcəkdir: “Buna görə də Bakının yeni startını təxmin etməyə, qabaqcadan öyrənməyə çalışırlar. Hələ ki, onlar Türkiyə-Azərbaycan tandeminə qarşı heç nə edə bilmirlər: bu müasir zamanın ən güclü hərbi-siyasi ittifaqlarından biridir. Bu müttəfiqlərin opponentlərində heç nə alınmır. Misal üçün, İran-Ermənistan, Hindistan-Ermənistan və hətta Fransa-Ermənistan kimi xaotik əməkdaşlıqlar Ankara-Bakı vəhdətinə yaxın da dura bilmirlər”.
Qərbin yeni anti-Azərbaycan isteriyasının məqsədlərinə gəldikdə, Qriqori Trofimçuk onların arasında Bakının aktivliyinin azalması və Qarabağ ətrafındakı vəziyyəti növbəti ləng hərəkət edən zolağa salmaqla onun müəyyən proqnozlaşdırıla bilən çərçivələrə daxil edilməsini göstərib: “Laçın yolu ətrafındakı hadisələr də daxil olmaqla, Bakının artıq çoxdan Qarabağda şərtlərini diqtə etməsi Qərbin xoşuna gəlmir. Vəziyyətin bu nöqtəyə gəlib çatması gözlənilməz idi. Bakının Moskva ilə ehtiyatlı davranması da onların xoşuna gəlmir. Nəticədə Qərbin istəyi ilə bütün Cənubi Qafqazın yenidən formatlaşdırılmasına çıxış irəli sürülür. Hiss olunur ki, azərbaycanlı ekspertlərin əhəmiyyətli hissəsi 2025-ci il ərəfəsində Rusiya Federasiyasına da çəp baxır (məhz həmin ildə, üçtərəfli Bəyanata əsasən, Rusiya sülhməramlı kontingentinin regionda beşillik dislokasiya müddəti bitir. Lakin Rusiya 2020-ci ilin payızında olduğu kimi deyil, Qarabağ istiqamətində onu hansısa dəhşətli planlarda ittiham etmək çətindir. Qərb üçün ideal variant Rusiya yaxınlığında yeni bir müharibədir”. Rusiyalı ekspertin fikrincə, görünür ki, Bakı siyasi təbiətin yazılmayan qanunlarının olduqca inadcıl və dəyişkən olduğunu başa düşür və vəziyyəti öz nöqteyi-nəzərindən peşəkarcasına götür-qoy edir: “Lakin o, Moskvaya münasibətdə öz mövqeyinin və addımlarının dəyişməzliyini nümayiş etdirməsi də daxil olmaqla, planın qeyri-hərbi realizə üsullarında praktik həddə çatıb. Rusiyanın bütün qonşuları, düzünü desək – burada heç bir sirr yoxdur, – Ukrayna proseslərinin inkişafını gözləyərək, artıq heç nə etməyə bilərlər. Artıq onların nəticəsindən asılı olaraq özlərinin əsas qərarlarını qəbul edə bilərlər. “SSRİ-nin ikinci süqutu” nəzəriyyəm çərçivəsində mən artıq demişəm ki, postsovet məkanında ilk zərbədən, 1991-ci ildə “böyük partlayış”dan sonra yaranan bütün ölkələrin heç də hamısı qalmayacaq. Hesab edirəm ki, Azərbaycan bu dar çevrəyə daxildir. O, varlığına davam edəcək”. Bu vəziyyətdə erməni maraqlarının qızğın müdafiəçisi, onun əsas hərəkətverici qüvvəsinə çevrilən Parisin və digər müəyyən qüvvələrin ölkəmizə qarşı bütün təxribatçı planı da uğursuzluğa düçar olacaq.
Nahid SALAYEV
