Vidadi Muradov: "Bu, ermənilərin Azərbaycan tarixinə, mədəniyyətinə, həmçinin, xalçaçılığına qarşı təcavüzünün yeni bir mərhələsidir"
Aydın Rəcəbov: "Xalça işi Azərbaycana xasdır. Erməni və gürcülər isə yalnız xalça ticarəti ilə məşğul olub"
Ermənilərin Azərbaycana hərbi təcavüzü nəticəsində işğal ərazisində olan tarixi memarlıq abidələri düşmən tapdağında qalıb, mədəniyyət muzeylərimiz isə fəaliyyətini dayandırıb.
Torpaqlarımızın işğalından sonra bu ərazilərdə olan bir çox tarixi memarlıq abidəsinin dağıdılması ilə yanaşı, ermənilər abidələri, milli musiqimizi, xalçalarımızı da öz adına çıxarır. Onlar bu mədəniyyət nümunələrini dünyaya erməni inciləri kimi təqdim etməyə çalışır.
Bu günlərdə "Tarixi mühitin və tarixi-mədəni muzey-qoruqların mühafizəsi xidməti"nin direktoru Ara Tarverdyan "Karabakh Carpet" şirkətinin rəhbəri Sevak Xaçatryanla qoruq ərazisində xüsusi çadır pavilyonlar qurulması müzakirə olunarkən qeyd edib ki, "Qarni", "Zvartnots", "Metsamor" və digər muzey-qoruqların ekskursiya proqramına Qarabağ xalçalarının nümayişini də əlavə etmək lazımdır: "Qarabağ xalçaları yollarda, aparıcı məbədlərdə, parklama yerlərində və pavilyonlarda nümayiş etdirilməlidir. Əminəm ki, bu, xarici turistləri maraqlandıracaq. Müvəffəqiyyətin açarı səviyyəli nümayişdədir. Əminəm ki, bunu etsək, biz müvəffəqiyyət qazanacağıq".
Onların fikrincə, xalçaların nümayişi zamanı xalçaçıları və onların xalçatoxuma prosesini də nümayiş etdirmək lazımdır. Turistlər özləri də bu prosesdə iştirak edə bilər.
S.Xaçatryan isə qeyd edib ki, Xankəndi, Hadrut və Laçında istehsal olunan Qarabağ xalçalarının xarakterik nümunələri ən kaprizli alıcını belə razı sala bilər.
"Azərxalça" Səhmdar Cəmiyyətinin sədri, əməkdar incəsənət xadimi, tarix üzrə fəlsəfə doktoru, professor Vidadi Muradov
qeyd edir ki, bu, ermənilərin Azərbaycan tarixinə, mədəniyyətinə, həmçinin, xalçaçılığına qarşı təcavüzünün yeni bir mərhələsidir. Onun fikrincə, bu, ermənilərin gülünc və heç bir əhəmiyyəti olmayan bir təbliğat planıdır: "Qarabağ xalçaları heç bir halda ermənilərin təbliğat alətinə çevrilə bilməz. Qarabağla yanaşı, Azərbaycanın digər bölgələrində də azərbaycanlılarla birlikdə yaşamış ermənilər bizdən çox şey öyrənib. Xalçaçılıq da onların maddi durumunu yaxşılaşdıran bir sənət sahəsi olub. Ermənilər xalça toxumağı, onun təmiri, hətta ticarətini də azərbaycanlılardan öyrənib. Bizə minnətdar olmaq əvəzinə, genetik xüsusiyyətlərinə uyğun olaraq, indi xalçaçılığın yaradıcıları kimi özlərini dünyaya tanıtmağa çalışırlar".
V.Muradovun sözlərinə görə, bu gün dünyanın istənilən ölkəsində yaşayan azərbaycanlının xalça toxuması heç kimi təəccübləndirməz. Çünki bu bizim milli xüsusiyyətimiz, istedadımızdır. Bunun üçün bizə heç bir dərs, təlim lazım deyil.
Xalçaçı rəssam Aydın Rəcəbov "Bakı-Xəbər"ə açıqlamasında qeyd etdi ki, ermənilər tək Azərbaycan xalçasına deyil, musiqimizə, mətbəximizə, ümumiyyətlə, mədəniyyətimizə göz dikib: "Bu millətin özünün heç nəyi olmadığı üçün məcbur olub başqa millətlərin əməyini mənimsəyib. Azərbaycanda yaşayan başqa millətlərin ailələri bizim mətbəxdən istifadə edir. İstifadə etdikləri mətbəxin Azərbaycana aid olduğunu deyirlər. Eləcə də evlərində istifadə etdikləri xalça udin, ləzgi, avar və ya digər millətin olsa belə, bunun Azərbaycan xalçası olduğunu deyirlər. Ancaq ermənilər Qarabağı öz torpağı saydığı üçün oraya məxsus nə varsa özününküləşdirir".
Həmsöhbətimizin sözlərinə görə, dünya muzeylərində Qarabağ xalçasının olub-olmaması araşdırılmalıdır: "Dünya muzeylərinə Qarabağ xalçası gedibsə, Avropa rəssamlarının çəkdiyi əsərlərə fikir vermək lazımdır. O əsərlərdə yazılı şəkildə Qafqaz xalçası sözü yazılır. Qafqaz xalçalarının da 85-90 faizi Azərbaycana aiddir. Nə gürcü, nə də erməni xalça toxuya bilir. Xalça işi Azərbaycana xasdır. Erməni və gürcülər isə yalnız xalça ticarəti ilə məşğul olub. Sovet dönəmində ermənilər Qarabağ və Gəncəyə xalça sifarişi verib və hazır olandan sonra onu satışa aparıb. Amma bu gün həmin xalçaları özününküləşdirirlər".
A.Rəcəbov bildirdi ki, ermənilərin öz adına iddia etdiyi Qarabağ xalçaları araşdırılsa, onun damğası, ornamenti, ilmə texnikasının türkə aid olduğu üzə çıxar.
Günel CƏLİLOVA
