Bazar günü günü, 22 noyabr 2026
     

Naxçıvanın dəmiryolları beynəlxalq konsorsiuma veriləcək - Tramp burada da aparıcı ola bilər...

Image


Prezident İlham Əliyevin Naxçıvan səfəri zamanı Azərbaycan Televiziyasına müsahibəsində Naxçıvan dəmir yolunun reabilitasiyası ilə bağlı səsləndirdiyi fikirlər bu layihənin artıq yalnız regional nəqliyyat məsələsi kimi deyil, beynəlxalq yükdaşımalar sisteminin mühüm halqası kimi nəzərdən keçirildiyini göstərir. Dövlət başçısının beynəlxalq konsorsiumun yaradılmasını məqsədəuyğun hesab etməsi xüsusilə diqqət çəkir. Burada söhbət sadəcə xarici investor cəlb etməkdən deyil, dəmir yolunun gələcək yük axınlarını əvvəlcədən formalaşdırmaqdan gedir.

Prezidentin yanaşmasının əsas məqamlarından biri Azərbaycanın layihəni öz imkanları hesabına həyata keçirə bilməsidir. Buna baxmayaraq, beynəlxalq konsorsium modelinə üstünlük verilməsi göstərir ki, layihənin məqsədi yalnız dəmir yolunu bərpa etmək deyil. Əsas hədəf onu beynəlxalq nəqliyyat sisteminə inteqrasiya etmək, iri yükdaşıma şirkətlərini və potensial yükgöndərənləri bu marşruta cəlb etməkdir. İllik 15 milyon ton yük dövriyyəsi kimi ciddi göstəricinin reallaşdırılması üçün yalnız infrastrukturun mövcudluğu kifayət etmir. Marşrutun kommersiya baxımından etibarlı, rəqabətqabiliyyətli və beynəlxalq tərəfdaşlar üçün cəlbedici olması lazımdır.

Bu baxımdan konsorsiumun yaradılması mühüm mexanizm ola bilər. Azərbaycanın nəzarət səhm paketini saxlaması isə strateji idarəetmənin ölkənin əlində qalmasını təmin edəcək. Xarici şirkətlərin iştirakı isə maliyyə ilə yanaşı, beynəlxalq logistika şəbəkələrinə çıxış, texnologiya, idarəetmə təcrübəsi və yük bazarlarının cəlb edilməsi baxımından əhəmiyyət daşıya bilər.

Naxçıvan dəmir yolunun əhəmiyyətini yalnız Azərbaycan daxilində qiymətləndirmək düzgün olmaz. Bu xətt Azərbaycanı Naxçıvanla birləşdirən nəqliyyat bağlantısı olmaqla yanaşı, Türkiyə üzərindən Avropa istiqamətinə çıxan marşrutların bir hissəsinə çevriləcək. Bu isə layihəni Orta Dəhlizin ümumi inkişaf perspektivi ilə əlaqələndirir. Mərkəzi Asiyadan gələn yüklərin Xəzər dənizi, Azərbaycan, Zəngəzur, Naxçıvan və Türkiyə üzərindən Avropa bazarlarına çıxarılması üçün əlavə imkan yarana bilər.

Ən mühüm məsələ isə Naxçıvan dəmir yolunun TRIPP layihəsi ilə paralel şəkildə nəzərdən keçirilməsidir. Ermənistan ərazisindən keçməsi nəzərdə tutulan TRIPP ilə Naxçıvan bağlantısının inkişafı bir-birinə alternativ olmaqdan daha çox, gələcəkdə bir-birini tamamlayan nəqliyyat şəbəkəsinə çevrilə bilər. Bu iki istiqamətin əlaqələndirilməsi Cənubi Qafqazın nəqliyyat xəritəsini dəyişməklə yanaşı, Azərbaycanı regionda əsas tranzit mərkəzlərdən birinə çevirə bilər.

Burada Avropa İttifaqının marağı da xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Avropa üçün əsas məsələ Asiya ilə daha çox və daha təhlükəsiz quru bağlantılarının yaradılması, logistika marşrutlarının şaxələndirilməsi və ticarət yollarının bir istiqamətdən asılılığının azaldılmasıdır. Naxçıvan xətti bu baxımdan Avropa üçün əlavə nəqliyyat imkanları yarada bilər. Buna görə Avropa şirkətlərinin və maliyyə institutlarının layihəyə maraq göstərməsi təəccüblü deyil.

Lakin burada ABŞ faktorunu da nəzərə almaq lazımdır. Vaşinqtonun Cənubi Qafqazda nəqliyyat və kommunikasiya layihələrinə marağı son dövrdə əhəmiyyətli dərəcədə artıb. Xüsusilə TRIPP-in ABŞ-ın siyasi və iqtisadi iştirakı ilə gündəmə gəlməsi regionun nəqliyyat infrastrukturunun artıq böyük geosiyasi rəqabətin də predmetinə çevrildiyini göstərir.

Buna görə Naxçıvan dəmir yolunun gələcək beynəlxalq konsorsiumunda əsasən Avropa şirkətlərinin iştirakı Vaşinqton tərəfindən avtomatik olaraq rəqabət və ya təhlükə kimi qiymətləndirilməyə bilər. Əksinə, ABŞ üçün əsas məsələ layihənin hansı şirkətlərin iştirakı ilə həyata keçirilməsindən daha çox, onun regional bağlantı sistemində hansı rol oynayacağı və ABŞ-ın strateji maraqlarına uyğun olub-olmamasıdır.

Əgər Naxçıvan dəmir yolu TRIPP, Orta Dəhliz və Türkiyə üzərindən Avropa marşrutları ilə inteqrasiya olunarsa, bu, ABŞ-ın regionda irəli sürdüyü daha geniş bağlantı konsepsiyasına da xidmət edə bilər. Belə şəraitdə Vaşinqtonun Avropa şirkətlərinin iştirakına prinsipial etiraz etməsi üçün ciddi əsas yaranmır. Əksinə, ABŞ şirkətlərinin də konsorsiuma qoşulması üçün imkanların açıq saxlanılması daha məntiqli yanaşma ola bilər.

ABŞ şirkətlərinin layihəyə cəlb edilməsi isə ayrıca kommersiya məsələsidir. Bunun üçün siyasi maraq kifayət deyil. Layihənin gəlirliliyi, yük bazasının həcmi, tarif siyasəti, investisiyanın geri qayıtma müddəti və Naxçıvan xəttinin digər marşrutlarla inteqrasiyası ABŞ şirkətləri üçün əsas meyarlar olacaq. Əgər 15 milyon tonluq yük dövriyyəsi potensialının real təmin edilə biləcəyi əsaslandırılarsa, ABŞ şirkətlərinin iştirakı da kifayət qədər real perspektivə çevrilə bilər.

Burada Azərbaycan üçün ən əlverişli model rəqabəti tərəfdaşlığa çevirməkdir. Yəni məsələ “Avropa, yoxsa ABŞ?” seçimi kimi qoyulmamalıdır. Azərbaycan üçün daha faydalı variant Avropa, ABŞ, Türkiyə və digər maraqlı tərəflərin bir layihədə iştirak edə biləcəyi açıq konsorsium modelinin formalaşdırılmasıdır. Azərbaycanın nəzarət səhm paketini saxlaması isə bu modeldə strateji maraqların qorunmasına imkan verə bilər.

Belə bir yanaşma Naxçıvan dəmir yolunun geosiyasi rəqabət obyektinə çevrilməsi riskini də azaldar. Çünki layihədə nə qədər çox beynəlxalq iqtisadi maraq olarsa, onun davamlılığına maraq göstərən tərəflərin sayı da bir o qədər çox olar. Bu isə nəqliyyat layihəsini siyasi dəyişikliklərdən və ayrı-ayrı ölkələrin münasibətlərindən daha az asılı vəziyyətə gətirə bilər.

Naxçıvanın uzun illər blokada şəraitində qalması nəzərə alınanda burada söhbət sadəcə dəmir yolunun bərpasından getmir. Əslində, yeni mərhələdə Naxçıvanın iqtisadi coğrafiyasının dəyişdirilməsi hədəflənir. Dəmir yolu, enerji layihələri, logistika mərkəzləri, Türkiyə ilə bağlantılar və TRIPP kimi regional təşəbbüslər birlikdə Naxçıvanı qapalı nəqliyyat məkanından beynəlxalq tranzit qovşağına çevirə bilər.

15 milyon tonluq yük dövriyyəsi hədəfi də məhz bu kontekstdə qiymətləndirilməlidir. Bu həcm yalnız Naxçıvanın öz iqtisadi potensialı hesabına formalaşa bilməz. Buraya tranzit yüklər, Türkiyə-Avropa istiqamətində daşımalar, Mərkəzi Asiya mənşəli yüklər və əks istiqamətdə Avropa malları daxil olmalıdır. Deməli, layihənin uğuru dəmir yolunun nə qədər sürətlə bərpa olunmasından daha çox, onun beynəlxalq logistika sisteminə nə dərəcədə düzgün inteqrasiya edilməsindən asılı olacaq.

Bu baxımdan Prezidentin beynəlxalq konsorsium ideyası strateji məna daşıyır. Azərbaycan layihəni özü maliyyələşdirə bilsə də, beynəlxalq tərəfdaşları cəlb etməklə Naxçıvan dəmir yolunun həm iqtisadi, həm də geosiyasi əhəmiyyətini artırmaq istəyir. Əgər bu model uğurla həyata keçirilərsə, Naxçıvan dəmir yolu təkcə Azərbaycan üçün nəqliyyat xətti olmayacaq. O, Türkiyə, Avropa, Mərkəzi Asiya və Cənubi Qafqaz arasında formalaşan yeni bağlantı sisteminin mühüm hissəsinə çevrilə bilər.

Ən böyük üstünlük isə Azərbaycanın bu prosesdə sadəcə tranzit ölkə deyil, marşrutun əsas təşkilatçısı və idarəedicisi kimi çıxış etməsidir. Nəzarət səhm paketinin Azərbaycan dövlətində qalması, beynəlxalq şirkətlərin və yükdaşıma operatorlarının layihəyə qoşulması Naxçıvan dəmir yolunu həm milli, həm də beynəlxalq maraqların kəsişdiyi uzunmüddətli iqtisadi platformaya çevirə bilər.

Nəticədə Naxçıvan dəmir yolunun bərpası bir dəmir yolu xəttinin yenilənməsindən daha böyük prosesdir. Bu layihə Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvan arasında əlaqəni möhkəmləndirməklə yanaşı, ölkənin Orta Dəhlizdə mövqeyini gücləndirə, TRIPP ilə yeni bağlantılar yarada və Avropa ilə Asiya arasındakı ticarət yollarının şaxələndirilməsinə xidmət edə bilər. Əgər Avropa və ABŞ kimi böyük iqtisadi aktorların maraqları eyni platformada uzlaşdırıla bilsə, Naxçıvanın gələcəkdə regionun ən mühüm logistika qovşaqlarından birinə çevrilməsi real perspektivdir.

Akif NƏSİRLİ




DİGƏR XƏBƏRLƏR

VİDEO

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

“Günəş fəallığı” Xəzər suyuna təsir edən sonuncu amıldir - Rusiyadan gələn izaha cavab...

Putin “nüvə çantası”nı özü ilə Çinə niyə aparmışdı...

Ermənilər Qarabağda Amaras udin-alban abidəsinə kor iddialardan əl çəkmirlər...

SON XƏBƏRLƏR

21.11.2026 / 22:23
Rusiya raketləri Polşada gərginliyi artırdı – NATO hərəkətə keçəcəyini açıqladı...

21.11.2026 / 22:05
Prezident İlham Əliyevin Vyetnama səfəri başa çatıb

21.11.2026 / 21:24
Trampdan İranla bağlı ŞOK PLAN – gələcək Ağ Ev rəhbərlərinin də əl-qolu bağlanacaq...

21.11.2026 / 20:19
Ukrayna ilə bağlı bənd Tramp-Si-Putin bəyanatından son anda çıxarıldı... Finlandiya prezidentindən sensasion iddia...

21.11.2026 / 19:50
Zelenski Krım körpüsünü hədəf göstərdi – “Rusiya müharibənin nə olduğunu hiss etməlidir”

21.11.2026 / 19:23
İran ABŞ F-16-sını vurduğunu iddia edir – Pentaqondan açıqlama gəldi...

21.11.2026 / 19:07
Məleykə Abbaszadənin Nərmin Heydərlini işdən çıxarması ilə bağlı xəbərlərə RƏSMİ REAKSİYA...

21.11.2026 / 18:28
Leyla Əliyeva Hanoy Tiсarət və Turizm Kollecində Bakı guşəsi və Azərbaycan kulinariya zonasının açılışında iştirak edib - FOTO

21.11.2026 / 17:42
Elektron hökumıət inkişafı üzrə Azərbaycanın nəticələrini hər ölkə göstərə bilməz...

21.11.2026 / 17:12
Rusiyada miqrantlara sərt nəzarət başlayır – dekabrın 1-dən hər addımları izlənəcək...

21.11.2026 / 16:27
Britaniyanın Aİ-yə qayıtması gündəmə gəldi – Londondan gözlənilməz açıqlama...

21.11.2026 / 15:35
TRIPP layihəsinə rəsmən start verilir... Paşinyan anons etdi - Ermənistan Azərbaycan və Türkiyənin enerji şəbəkəsinə qoşulur...

21.11.2026 / 15:34
Mehriban Əliyeva və Vyetnamın birinci xanımı Hanoyda İrs Evində olublar - FOTO

21.11.2026 / 15:05
Prezident: "Xüsusilə Vətən müharibəsi dövründə Vyetnamın verdiyi dəstəyə və ədalətli mövqeyinə görə minnətdarıq"

21.11.2026 / 15:02
"Vyetnam bizim üçün dost ölkə və strateji tərəfdaşdır" - Prezident İlham Əliyev

21.11.2026 / 14:59
"Tamamilə əminəm ki, Azərbaycan bundan da böyük inkişafa nail olacaq" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 14:56
"Azərbaycan həm Avropanın, həm də Asiyanın bənzərsiz mədəni irsini daşıyan inci hesab olunur" - To Lam

21.11.2026 / 14:53
Hanoyda Prezident İlham Əliyevin və Birinci xanım Mehriban Əliyevanın şərəfinə rəsmi nahar verilib - FOTO

21.11.2026 / 14:06
Almaniyadan İrəvana mesaj - sülh müqaviləsi üçün Konstitusiya dəyişdirilməlidir

21.11.2026 / 13:43
Trampın İranla müharibə planına maliyyə əngəli – Demokratlar Konqresə ultimatum verdi...

21.11.2026 / 13:25
Saxlanılan şəxsin üzərindən 5 kq-dan çox narkotik çıxdı

21.11.2026 / 13:14
İran təhdidi ABŞ nazirini hərbi bazaya sığınmağa məcbur etdi – Bessentdən Tehrana sərt mesaj...

21.11.2026 / 12:58
DİN narkotikə görə həbs olunan vəkil Orxan Kəngərli və digərləri ilə bağlı görüntülər yaydı - VİDEO

21.11.2026 / 12:31
Beynəlxalq Qalereyada İsrail Səfiri ilə mədəniyyət sahəsində əməkdaşliq müzakirə olunub

21.11.2026 / 12:10
Avtomobil almaq üçün götürdüyü krediti tanışı oğurladı....

21.11.2026 / 11:47
"Biz Azərbaycanı regionda daimi olaraq mühüm strateji tərəfdaş kimi qəbul etmişik" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 11:43
Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycan-Vyetnam münasibətləri strateji əhəmiyyət daşıyır"

21.11.2026 / 11:28
Prezident İlham Əliyevin Vyetnam Prezidenti ilə geniş tərkibdə görüşü olub - FOTO

21.11.2026 / 10:14
Müdafiə Nazirliyində NATO nümayəndə heyəti ilə görüş olub

21.11.2026 / 09:36
Rusiya Türkiyənin S-400 sistemlərini üçüncü ölkəyə satması məsələsini müzakirə edir...

21.11.2026 / 09:11
Avtoxuliqanlıq edən daha bir sürücü həbs edildi

21.11.2026 / 08:51
Prezidentlər İlham Əliyev və To Lam Birgə Bəyanat qəbul ediblər, Azərbaycan-Vyetnam sənədləri mübadilə olunub - FOTO

21.11.2026 / 08:44
Prezident İlham Əliyev gürcüstanlı həmkarına başsağlığı verib

21.11.2026 / 08:41
Prezident İlham Əliyevin Hanoyda rəsmi qarşılanma mərasimi olub

20.11.2026 / 23:10
Minlərlə ailənin torpaq probleminin həlli istiqamətində mühüm addım - çıxarış almaq mümkün olacaq...

20.11.2026 / 22:37
İraqda məzhəb savaşı başlanır, işin içində yenə İran var

20.11.2026 / 22:15
Tramp Konqresdə nəzarəti itirməzdən əvvəl hərəkətə keçdi - Ukraynada sülh üçün son tarix açıqlandı...

20.11.2026 / 21:58
BMT-ni bərbad günə qoyanlar onun “köklü islahatına” qərar verdilər...

20.11.2026 / 21:43
Danimarka Rusiya hərbi attaşesini ölkədən qovur, ruslar üçün vizaları da dayandırır – vaxt verildi...

20.11.2026 / 21:35
Britaniya ordusu dron dövrünə hazırlaşır?

20.11.2026 / 21:24
Moskvadan Tallinn və Buxarestə etiraz - hər iki ölkənin diplomatları Rusiya XİN-ə çağırıldı

20.11.2026 / 21:16
Paşinyan “Qərbi Ermənistandan” imtina etdi ki, Bakı da Qərbi Azərbaycandan imtina etsin - Hay ki, hay...

20.11.2026 / 20:58
Qərbi Zəngəzurun tarixi irsinin UNESCO-da mənimsənilməsinə start verildi...

20.11.2026 / 20:41
Tramp Çindəki hadisədən sonra təyyarədaşıyan bir gəmini İranın "qapısından" çəkib apardı...

20.11.2026 / 20:22
Rəsmi Ankara NATO-ya sərt mesaj verdi – Alyans Türkiyəni Yaxın Şərqdə tək qoydu...

20.11.2026 / 20:07
Parlament buraxılır, Konstitusiya dəyişdirilir, müxalifət ləğv edilir - Paşinyan mürəkkəb ssenariyə baş vurdu...

20.11.2026 / 19:49
Azərbaycanda kitabxanalar 26 faiz azalıb, bəzi kəndlərdə onlar fəaliyyətini tamamilə dayandırıb

20.11.2026 / 19:44
Dədə Qorqud epoxasının memarlıq irsi:Nəzəri fikirlər, tarixi baxışlar və məkan semantikası

20.11.2026 / 19:25
Macarıstan Ukrayna siyasətini tam dəyişdi - Madyar Orbanı sildi...

20.11.2026 / 19:25
Vyetnam üçün Avropaya Azərbaycanın üzərindın yol açıldı...

20.11.2026 / 19:10
İŞİD-in “Vilayəti Xorasan” qruplaşmasının iki üzvü Azərbaycana gətirilərək həbs edildi - FOTO

20.11.2026 / 18:57
Moskvadan Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin Dublin görüşünə reaksiya...

20.11.2026 / 18:43
Maşın alan yoxdur, amma qiymətlər sürətlə artır

20.11.2026 / 18:27
Yeni Yalta sammiti alınmadı, amma Rusiya, Çin, ABŞ liderləri istəklərinə nail oldular

20.11.2026 / 18:11
Fransa və Hindistan BTQ-yə açıq savaş açdı - təşkilatın sosial media hesablarına kiberhücumlar başladı...

20.11.2026 / 17:57
Şəmkir xəstəxanasını su basdı - TƏBİB-dən açıqlama...

20.11.2026 / 17:51
İslam yaxın onillikdə dünyanın ən böyük dininə çevriləcək

20.11.2026 / 17:40
İcra başçısının birinci müavini ilə bağlı 2 milyonluq qalmaqal - iş prokurorluğa çıxdı...

20.11.2026 / 17:32
Almaniya və Ukrayna arasında fikir ayrılığı - Avropalı liderlər Moskvaya gedəcəkmi...

20.11.2026 / 17:26
Dünyanın "3 iddialı ağası" Qəzzada on minlərlə müsəlmanın faciəsinə susdu...

20.11.2026 / 17:12
Mehriban Əliyevanın sosial media hesablarında Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşünə dair paylaşım edilib

20.11.2026 / 17:05
Trampdan Ukrayna ilə bağlı mühüm açıqlama - Vaşinqton Kiyevsiz qərar verməyəcək...

20.11.2026 / 16:32
Kolleclərə qəbul qaydaları dəyişir - qiyabi təhsil ləğv edilir...

20.11.2026 / 16:25
Prezident İlham Əliyevin sosial media hesablarında Vyetnama rəsmi səfəri ilə bağlı videoçarx paylaşılıb

20.11.2026 / 16:09
Ermənilər pasportlarda doğulduğu yer kimi "Azərbaycan " yazdırırlar...

20.11.2026 / 16:02
Prezident İlham Əliyevin səfəri Vyetnam mediasının diqqət mərkəzində... - FOTO

20.11.2026 / 15:44
Çin lideri Putini niyə bu qədər soyuq qarşıladı...

20.11.2026 / 15:29
Mehriban Əliyeva Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşüb - FOTO

20.11.2026 / 15:23
Azərbaycanda boşanmaların sayı artır - hər 100 nikahın 48-i dağılır...

20.11.2026 / 15:20
Bakı–Balakən–Bakı marşrutu üzrə qatarların hərəkəti bərpa olunur

20.11.2026 / 15:09
Rusiyanı Ukraynada yeni işğala ruhlandıran kimdir - ABŞ müdafiə nazirinin yanlışı...

20.11.2026 / 15:08
“Vətəndaşlar referendumda yeni Konstitusiyanın əleyhinə səs verərsə, istefa verməyə hazıram” - Paşinyan

20.11.2026 / 14:50
Badamdarda sürüşmə sahəsində çatlar genişlənib - RƏSMİ AÇIQLAMA...

20.11.2026 / 14:45
Milli Məclisin deputatı Vüqar Rəhimzadə Ordubadda seçiciləri ilə növbəti görüşünü keçirib - FOTO

20.11.2026 / 14:44
Aİ və Böyük Britaniya tələbə mübadiləsi barədə razılığa gəldilər, lakin təhsil haqları dayandırıldı

20.11.2026 / 14:32
Əli Əsədov Kobaxidzeyə başsağlığı verdi

20.11.2026 / 14:24
Krım körpüsü Niderland raketləri ilə vurulmuşdu - Niderland və Avstriyanın Kiyevdəki səfirlikləri bombalandı...

20.11.2026 / 14:12
Əməkdar artist Nigar Şabanova icra hakimiyyətini tənqid etdi

20.11.2026 / 14:08
Polşanın Lublin şəhərində hava hücumu xəbərdarlığı edilib

20.11.2026 / 14:01
Milli Xalça Muzeyində “Ortaq irs: Türk xalçası” mövzusunda beynəlxalq simpozium təşkil olunacaq

20.11.2026 / 13:59
AĞDAMIN MƏDƏNİ YADDAŞI: DAŞLARA HƏKK OLUNMUŞ TARİX VƏ YENİDƏN DİRÇƏLƏN İRS

İnformasiya texnologiyaları Azərbaycanın inkişafında yeni güclü mənbə kimi özünü daha çox təsdiqləyir....

XƏBƏR ARXİVİ