Çə­kə­cə­yi "Gü­nah" fil­mi­lə "Os­kar" mü­ka­fa­tı­na id­dia­lı olan həm­yer­li­miz... - MÜSAHİBƏ

Azər­bay­can ki­no­su­nu dün­ya­da elə də ta­nı­mır­lar. Am­ma say­la­rı çox ol­ma­sa da, bə­zi ki­no mü­tə­xəs­sis­lə­ri baş­qa öl­kə­lər­də ça­lış­maq­la ki­no­mu­zun sə­si­ni dün­ya ça­pın­da eşit­dir­mək is­tə­yir­lər. ABŞ-ın Ka­li­for­ni­ya şta­tın­da ya­şa­yıb fəa­liy­yət gös­tə­rən ki­nod­ra­ma­turq, "ENES.F" pro­dak­şı­nın rəh­bə­ri Se­vinc Sə­fə­ro­va da bu yo­lu tu­tub. S.Sə­fə­ro­va re­dak­si­ya­mı­zın qo­na­ğı ol­du və onun­la ol­duq­ca ma­raq­lı söh­bət et­dik.

- Ki­no hə­qi­qə­tən də ma­raq­lı bir aləm­dir. Siz ar­tıq həm sse­na­rist, həm də ki­no­re­jis­sor ki­mi film­lər üzə­rin­də iş­lə­mi­si­niz. Bil­di­yi­miz qə­dər, ilk ix­ti­sa­sı­nız ki­no ilə bağ­lı de­yil. Ya­nıl­mı­rıq ki?

- Xeyr, ya­nıl­mır­sı­nız. Əv­vəl­cə Tibb Tex­ni­ku­mu­nu bi­tir­dim, son­ra isə Azər­bay­can Döv­lət Pe­da­qo­ji Uni­ver­si­te­ti­nin fi­lo­lo­gi­ya fa­kül­tə­sin­də təh­sil al­dım. Nyu-York Film Aka­de­mi­ya­sı­nı ki­no­re­jis­sor, sse­na­rist və pro­düs­ser­lik üz­rə ta­mam­la­mı­şam. İn­gil­tə­rə uni­ver­si­tet­lə­rin­dən bi­rin­də  bey­nəl­xalq əla­qə­lər fa­kül­tə­sin­də əla­və təh­sil alır­dım, am­ma tə­əs­süf ki, təh­si­li­mi ya­rım­çıq qo­yub Ame­ri­ka­ya qa­yıt­ma­lı ol­dum.

- Sə­bəb nə idi?

- Öv­lad­la­rı­ma gö­rə qa­yıt­ma­lı ol­dum. Uşaq­la­rım mu­si­qi­çi­dir. Bö­yük qı­zım El­vi­na Qur­ba­no­va skrip­ka ifa­çı­sı­dır, onun Ba­kı­da çox bö­yük uğur­la­rı olub. Oğ­lum Na­il Qur­ba­nov da həm skrip­ka ifa­çı­sı, həm də vo­ka­list­dir. N.Qur­ba­no­vun Ba­kı­da son çı­xı­şı da­hi sə­nət­ka­rı­mız Rə­şid Beh­bu­do­vun 100 il­lik yu­bi­le­yin­də olub. 

- Fi­lo­loq­su­nuz, bun­dan baş­qa tib­bə bağ­lı­lı­ğı­nız da var. An­caq si­zi da­ha çox ki­no özü­nə cəlb edir. Ki­no­ya han­sı sə­bəb­dən meyl gös­tər­di­niz?

- Mən əv­vəl­ki sa­hə­lər­də özü­mü ta­pa bil­mir­dim, özü­mü ifa­də et­mək is­tə­yir­dim. Bu hal­da ki­no tut­du əlim­dən. Ki­no­da özü­mü ol­du­ğum ki­mi ifa­də edə bi­li­rəm. Həm sse­na­ri­lər ya­zı­ram, həm də ya­zı­çı­lıq­la məş­ğu­lam. Hər iki­si bir-bi­ri­nə ya­xın­dır və mə­ni tam ola­raq təq­dim edə bi­lir­lər. Ha­zır­da film­lər çə­ki­rəm, ye­ni əsər­lər üzə­rin­də iş­lə­yi­rəm. 2009-cu il­dən film­lər çək­mə­yə baş­la­dım. Ki­no Aka­de­mi­ya­sı­nı bi­tir­dik­dən son­ra bə­zi film­lə­ri­min re­jis­so­ru özüm ol­mu­şam. Azər­bay­can­da so­nun­cu fil­mi­mi 2013-cü il­də çək­mi­şəm. Əj­dər Olun "Qa­til­lə gö­rüş" he­ka­yə­si­nin mo­tiv­lə­ri əsa­sın­da çək­di­yim fil­mi bu­ra­da nü­ma­yiş et­di­rə bil­mə­dik.

- Bu­na nə ma­ne ol­du?

- Bu­na to­xun­maq is­tə­mi­rəm, am­ma qar­şı­mı­za bə­zi prob­lem­lər çıx­dı. Film rəh­bə­ri ol­du­ğum "ENES.F" pro­dak­şın­da çə­kil­di. Mən Onal Kü­pə­li ilə film üzə­rin­də iş­lə­yi­rəm. O, Tür­ki­yə­də ya­şa­yır. Ki­ta­bı­mın təq­di­ma­tın­da da gəl­miş­di. Ha­zır­da mü­əl­li­fi ol­du­ğum "Gü­nah" əsə­ri əsa­sın­da çə­kə­cə­yi­miz film­lə "Os­kar" mü­ka­fa­tı­na ha­zır­la­şı­rıq. Dü­şü­nü­rəm ki, mən həm sse­na­rist, həm də re­jis­sor ki­mi "Os­kar" ala­ca­ğam. Bu­na tam ola­raq əmi­nəm. Bu fil­mi çə­kib mü­ka­fa­tı əl­də edə­cə­yəm. Sa­də­cə ola­raq, Hol­li­vud­da film çək­mək Azər­bay­can­da film çək­mək­dən çox fərq­lə­nir.

- Hol­li­vud­da çə­kir­si­niz fil­mi?

- Bə­li. Özüm də ha­zır­da Hol­li­vud­da ya­şa­yı­ram. Ki­no ilə bağ­lı ar­zu­la­rı­mı ger­çək­ləş­dir­mək, məq­sə­di­mə çat­maq üçün Hol­li­vu­da get­mi­şəm. Məq­sə­dim Azər­bay­ca­nı təq­dim et­mək­dir, Azər­bay­can si­ma­sı­nı Ame­ri­ka­da gös­tər­mək­dən öt­rü ora­da film çək­mə­yə çox can atı­ram. "Gü­nah" ro­ma­nı­nın mo­tiv­lə­ri əsa­sın­da sse­na­ri yaz­mı­şam və çox gü­man ki, bu film­də Ünal Kü­pə­li ilə bir­gə ça­lı­şa­ca­ğam. Fik­ri­miz var ki, fil­mə iki­miz də re­jis­sor­luq edək. Mən ilk də­fə ro­ma­nı və sse­na­ri­ni ya­zar­kən Ünal ba­ba­ya gös­tər­mək üçün Tür­ki­yə­yə onun ya­nı­na get­dim. Bu əsə­rin yük­sək sə­viy­yə­də mey­da­na çıx­ma­sın­da mə­nə qol-qa­nad ve­rən­lər­dən, da­yaq du­ran­lar­dan bi­ri məhz o ol­du. O mə­nə bu sa­hə­də doğ­ru yol gös­tər­di. Onun ya­nı­na ge­dən­də, əs­lin­də, iki sse­na­ri apar­mış­dım. Bi­ri "Ağ­la" dra­mı­nın əsa­sın­da yaz­dı­ğım sse­na­ri, o bi­ri isə "Gü­nah"ın sse­na­ri­si idi. O mə­nə su­al ver­di ki, bu iki əsər­dən han­sı­nı oxu­ma­ğı­mı is­tə­yir­sən, sən­cə on­lar­dan han­sı sə­nə da­ha bö­yük uğur gə­ti­rə bi­lər? "Gü­nah"ın adı­nı çək­dim. Bir ne­çə sa­at ər­zin­də ona bu sse­na­ri­ni oxu­dum və o sa­kit­cə mə­ni din­lə­di. Sse­na­ri­ni oxu­yub bi­tir­dik­dən son­ra ba­şı­mı qal­dı­rıb onun ya­na­ğın­dan göz ya­şı sü­zül­dü­yü­nü gör­düm.

- Onun sse­na­ri­yə re­ak­si­ya­sı Si­zə han­sı me­saj­la­rı ötür­dü?

- Çox tə­sir­lən­miş­di. De­di ki, bu sse­na­ri əsa­sın­da çə­ki­lə­cək film bü­tün nü­fuz­lu ödül­lə­rə la­yiq­dir. So­si­al-psi­xo­lo­ji əsər­dir. Mən onu psi­xoa­na­liz nə­ti­cə­sin­də yaz­mı­şam. Re­al ha­di­sə­ni yaz­mı­şam. Bu­ra­da baş ve­rən­lər bi­zim men­ta­li­te­ti­miz­lə uy­ğun­laş­ma­sa da, baş ver­miş bir ya­şan­tı­nı sse­na­ri­yə gə­tir­mi­şəm. Düz­dür, bu­na gö­rə bə­zi in­san­la­rın qı­na­ğı­na da tuş gəl­dim.

- Nə üçün Si­zi qı­na­dı­lar ki? Sse­na­ri­də men­tal də­yər­lə­ri­mi­zə zidd olan han­sı nü­ans­lar var?

- İki oğ­la­nın hə­ya­tın­dan bəhs edir. 13 yaş­lı uşaq ögey ata­sı tə­rə­fin­dən tə­ca­vü­zə uğ­ra­yır və bun­dan son­ra onun mə­şəq­qət­li hə­ya­tı baş­la­yır. O öz ru­hu­nu iti­rir və ana­sı­nı həd­siz sev­di­yi üçün, ona öz ba­şı­na gə­ti­ri­lən bə­la­dan da­nı­şa bil­mir. So­nuc­da evi tərk edib ge­dir.

- Fil­mə baş­la­mı­sı­nız­mı?

- Xeyr. Ha­zır­da film üzə­rin­də pro­düs­ser iş­lə­ri ge­dir. Ame­ri­ka­da bu­ra­da­kı ki­mi de­yil ki, is­tə­ni­lən adam film çə­kib or­ta­ya çı­xar­sın, ora­da bu mə­sə­lə­yə fərq­li ya­naş­ma var. Film çə­ki­liş­lə­ri, ya­ra­dı­cı­lıq iş­lə­ri ora­da da­ha çox vaxt tə­ləb edir. Film üzə­rin­də pro­düs­ser işi ba­şa çat­dıq­dan son­ra ak­tyor ça­lış­ma­la­rı ola­caq. Ora­da elə səh­nə­lər var ki, on­la­rın məş­qi uzun za­man tə­ləb edir.

Yə­qin ki, siz "Ade­la­nın hə­ya­tı" fil­mi­ni iz­lə­mi­si­niz?

- Xeyr.

- Ərəb mən­şə­li fran­sız re­jis­so­ru çə­kib o fil­mi. Bu film çə­ki­lər­kən bu­ra­da iki qı­zın fil­mə ha­zır­lı­ğı­na 6 ay vaxt tə­ləb olu­nub. Dü­şü­nü­rəm ki, mə­nim fil­mim da­ha dra­ma­tik­dir,  ora­da ata­lı­ğın uşa­ğa tə­ca­vü­zü da­ha ağır­dır, iki oğ­lan, son­ra bir qız bir oğ­lan mü­na­si­bə­ti var. Ki­fa­yət qə­dər psi­xo­lo­ji əsər­dir.

- Azər­bay­can­dan ak­tyor də­vət edə­cək­si­niz­mi?

- Bu ba­rə­də dü­şün­mü­rəm. İs­tə­mə­rəm ki, be­lə bir film­də azər­bay­can­lı ak­tyor rol al­sın. Bir də biz­də per­so­naj­la­rı­ma uy­ğun gə­lən elə bir ak­tyor gör­mü­rəm. 

- Ki­tab­la­rı­nız­dan da­nı­şaq... Ne­çə ki­ta­bı­nız çap olu­nub?

- "Gü­nah"ı si­zə təq­dim et­dim. Baş­qa ki­tab­la­rı­mın nəş­ri­nə ma­raq gös­tər­mi­rəm. Çün­ki bu­ra­da oxu­cu sa­yı çox az­dır. Bax­ma­ya­raq ki, "Gü­nah"ı ic­ti­ma­iy­yə­tə xalq ya­zı­çı­sı Çin­giz Ab­dul­la­yev təq­dim edib. O bu ki­ta­bı çox bə­yə­nir. Bu ki­ta­bın təq­di­mat mə­ra­si­min­də Nor­veç, İn­gil­tə­rə döv­lət­lə­ri­nin Azər­bay­can­da­kı sə­fir­lik­lə­ri­nin baş mü­şa­vir­lə­ri iş­ti­rak edir­di və on­lar çı­xış da et­di­lər.

- Ki­ta­bı­nız 18+ ka­te­qo­ri­ya­sı ilə nəşr olu­nub...

- Bə­li. Bu ki­tab o ya­şa qə­dər in­san­la­rın oxu­ma­sı üçün məs­lə­hət de­yil. Hət­ta dü­şü­nü­rəm ki, im­ka­nım ol­say­dı, bu ki­ta­bı 21+ ka­te­qo­ri­ya­sın­da bu­ra­xar­dım. Çün­ki Ame­ri­ka­da hər şey 21+-dan son­ra­dır. Ki­tab Ba­kı­da çap olu­nur­du de­yə, 18+ ka­te­qo­ri­ya­sın­da ol­du. Ar­tıq bir ne­çə öl­kə­dən bu ki­ta­bı çap et­mək­lə bağ­lı tək­lif­lər gə­lib. Elə­cə də ABŞ-ın bir çox ştat­la­rın­da "Gü­nah"ı çap et­mək is­tə­yir­lər. Mosk­va­da, Hol­lan­di­ya­da, Nor­veç­də, baş­qa yer­lər­də də onu nəşr et­mək is­tə­yən­lər var. Sağ­lıq ol­sun, tək­lif al­dı­ğım öl­kə­lər­də ki­ta­bı 21+ ka­te­qo­ri­ya­sın­da çap edə­cə­yəm.

- Bö­yük uşa­ğı­nı­zın ne­çə ya­şı var?

- 18.

- Bu sua­lı tə­sa­dü­fi ver­mi­rik, bö­yük qı­zı­nız bu ki­ta­bı ne­cə qar­şı­la­dı?

- Bö­yük qı­zım­la, de­mək olar ki, rə­fi­qə­yik. Bax­ma­ya­raq ki,  bu əsə­ri ya­zan­da onun hə­lə 18 ya­şı yox idi, o ye­ni­yet­mə idi. Am­ma mən əsə­rin sü­je­ti, qəh­rə­man­la­rı haq­qın­da ona da­nı­şır­dım, ki­tab­da yaz­dıq­la­rı­mı onun­la bö­lü­şür­düm. O mə­nim­lə söh­bə­tin­də de­yir­di ki, ki­tab­da oxu­duq­la­rı­mı san­ki gö­züm­lə gö­rü­rəm, yə­ni ob­raz­la­rı tam ola­raq tə­səv­vür edir­di. Yol­da­şım da bu ki­ta­ba çox bö­yük an­la­yış­la ya­naş­dı, mə­nə bö­yük dəs­tək ver­di. De­mək is­tə­yi­rəm ki, ilk oxu­cum ai­ləm olub, çox şe­yi on­lar­la məs­lə­hət­ləş­mi­şəm. Çün­ki ora­da açıq səh­nə­lə­ri ya­zan­da yol­da­şım­dan məs­lə­hət­lər al­mı­şam. Dü­şü­nür­düm ki, ki­ta­bı çox ağır tərz­də yaz­mı­şam. Am­ma Çin­giz Ab­dul­la­yev de­di ki, çox az vur­ğu­la­mı­sı­nız... Çin­giz mü­əl­lim­lə gö­rüş­düm, mə­ni ol­duq­ca yax­şı qar­şı­la­dı, ki­ta­bı ona təq­dim et­dim. O çox gö­zəl in­san­dır və gö­rü­lən yax­şı işi də­yər­lən­dir­mə­yi ba­ca­rır. Əs­lin­də, ki­tab­la bağ­lı çox na­ra­hat­lıq­lar ke­çi­rir­dim, dü­şü­nür­düm ki, o bu ki­ta­bı yax­şı qar­şı­la­maz. Həm də har­da­sa to­xun­du­ğum möv­zu­ya gö­rə uta­nır­dım. Bax­ma­ya­raq ki, Av­ro­pa­nın bir çox öl­kə­lə­rin­də ol­mu­şam, an­caq hə­mi­şə azər­bay­can­lı­lı­ğı­mı qo­ru­yan in­san ol­mu­şam, utan­caq­lıq və komp­leks­lər mə­ni heç vaxt tərk et­mir. Tə­bii ki, azər­bay­can­lı­lıq mən­də heç vaxt it­mə­yə­cək. Çün­ki qa­ra­bağ­lı­yam...

- Sö­zün əsl mə­na­sın­da, Azər­bay­can cə­miy­yə­ti­nin həzm edə bil­mə­yə­cə­yi ağır so­si­al-psi­xo­lo­ji yü­kü özün­də da­şı­yan mə­sə­lə­ni ədə­biy­ya­ta, ki­no­ya gə­tir­mək is­tə­yin­də ol­du­ğu­nuz dövr­də han­sı hiss­lər ke­çir­di­niz? Əsas in­for­ma­si­ya­nı har­dan al­dı­nız?

- Bu ki­ta­bı yaz­ma­ğa baş­la­dım və bir müd­dət üzə­rin­də iş­lə­dim. Son­ra hiss et­dim ki, be­lə bir əsər yaz­ma­ğa psi­xo­lo­ji cə­hət­dən ha­zır de­yi­ləm və onu ya­rım­çıq sax­la­dım. Əsə­ri bu­ra­da yaz­ma­ğa baş­la­mış­dım, son­ra Ame­ri­ka­ya get­dim. 2013-cü il­də Ba­kı­dan köç­düm.

- Sirr de­yil­sə ni­yə get­di­niz?

- Bi­rin­ci­si, təh­sil al­ma­ğa get­dim, son­ra da uşaq­la­rı­mın gə­lə­cə­yi, yük­sək təh­sil al­ma­sı üçün bu ad­dı­mı at­dım. Ora­da Azər­bay­ca­nı təb­liğ edi­rəm, mə­də­niy­yə­ti­mi­zi ta­nı­dı­ram. Ame­ri­ka­da olan­da qəh­rə­ma­nım ki­mi adam­lar­la ün­siy­yət­də ol­dum. "Gü­nah" post­mo­der­nizm üs­lu­bun­da ya­zı­lıb və qəh­rə­ma­nım­da bir ne­çə pro­to­tip cəm­lə­şib. Mən in­di­yə qə­dər bu ki­ta­bı göz ya­şı axıt­ma­dan oxu­ma­mı­şam. Si­zə bir sirr açım ki, ki­tab nəşr olu­nan­dan son­ra onu oxu­ma­mı­şam. 

- Hol­li­vud­da heç film çək­mi­si­niz?

- "Ağ­la" fil­mi mə­nim Nyu-York Film Aka­de­mi­ya­sın­da dip­lom işim idi, onu Hol­li­vud­da çək­mi­şəm. Azər­bay­can­da da bir ne­çə film çək­mi­şəm. "Ru­hun sə­si", "Kö­mək edin", "Ana dua­sı",  "Nəy­di o gün­lər" film­lə­ri­ni çək­mi­şəm. Bun­lar Nyu-York Ki­no Aka­de­mi­ya­sı­nı bi­tir­mə­miş­dən əv­vəl çək­dik­lə­rim­dir. Bu film­lə­rin ha­mı­sı ib­rə­ta­miz film­lər olub. "Nəy­di o gün­lər" fi­zi­ki cə­hət­dən qü­sur­lu in­san­la­ra həsr edi­lib. Sırf hə­ya­ti film­dir.

- Qa­ra­bağ­la bağ­lı film çək­mək is­tə­yir­si­niz­mi?

- Be­lə bir fik­rim var, sağ­lıq ol­sun, qar­şı­da­kı il­lər­də bu möv­zu­da film çək­mək is­tə­yi­rəm. Ha­ra­da ya­şa­saq da, Qa­ra­bağ prob­le­mi­ni unut­ma­ma­lı­yıq, onu hər də­fə di­lə gə­tir­mə­li­yik.

İra­də SA­RI­YE­VA
Gü­nel CƏ­Lİ­LO­VA