O, şöhrətdən çox-çox uzaq olduğu qədər insanlara, İnsanlara yaxın idi... Şöhrətə, ad-sana vaxtı yox idi əslində; Şamxal Nəsiboğlunun (Şamxəlil Məmmədovun, "Şamo"nun - G.P.) yaradıcılığına bələd olan hər kəs vurğulaya bilər ki, ana xəttini İnsan portretləri, İnsan xarakterləri təşkil edən rənglər aləmi onun öz aləmi idi...
Nə Mədəniyyət Nazirliyi, nə Rəssamlar İttifaqı bir gün ağlamadı bu dağlar oğluna, yanan da olmadı... Heç 70 illik yubileyini də qeyd etmədi. Şamonun ölümünü çox sevdiyi insanlar tezləşdirdi, doğmaları, əzizləri olmaq şərti ilə.
...Ona yaxın olanlarsa özü kimi kasıb, imkansız, ürəyi zənginlər idi - Rais Rəsulzadə, İradə Sarıyeva, Qiymət Məhərrəmli, Kövrək Murad (Şamxal onu Muradxan deyə çağırırdı - G.P.), Pünhan Şükür, Murad Nəbibəyov... Onun məşhur olub şöhrətə çatmamasının başlıca səbəbi bu idi - bir də son vaxtlar üstünə daraşmış bədbinlik, küskünlük ki, o da bu olayı "spirtləməyə" çalışırdı. İradəsi ürəyi kimi, həyat eşqi kimi güclü idi, maddiyyatı isə... Ona görə də gözdən, könüldən uzaq, Əhmədlidəki yayda bişirən, qışda donduran bir qarajda emalatxanası var idi...
Sonuncu dəfə Xatirə xanımla ziyarət etdik o "emalatxana"nı. Yaman sevinmişdi Şamo. Dərhal bitirdiyi portretləri, peyzaj tablolarını, natürmortları bir-bir göstərməyə başladı... Yarımçıq qalmış işlərini də unutmadı. Axırıncı yaradıcılıq hesabatı idi sanki...
Sonra Xatirə xanıma öz kulinariya bacarığını nümayiş etdirərək masanın üstünə ciyər kababını, şorabanı, digər ərzaqları və şərab qoydu. Beləcə, evliliyimizi "yuduq"...
Söz-sözü çəkdi, dərd dərdi. Dayanacağa qədər üşütdü bizi. Bir daha görüşmədik... Sadəcə zəngləşirdik.
13 rəqəmini çox sevirdi. Dekabrın 13-ü telefon açdı: "Emalatxanam buzxanadır, amma tok peçim var. Gəl, dərdləşək". Həmin gün Bakı qarın və şaxtanın mühasirəsində olduğundan, görüşümüzü sonraya saxladım.
Ertəsi gün zəng vurub futboldan danışdıq. Bir az da pulsuzluqdan, ona borclu olanlardan gileylənib əlavə etdi ki, ..."onsuz da ilin axırına qalmayacağam, yaman ölmək istəyirəm, Giya". Düşündüm ki, kövrək kaprizidi, sözdü də deyir.
...Dekabrın 15-i saat 14.00-da telefon açdım. Təklif etdim ki, ayın 17-si rəssam dostumuz Rais Rəsulzadənin həyat yoldaşı Leyla xanımın ad gününə birgə gedək, Xatışı da aparaq. Mərhum kiçik qardaşının ili həmin günə düşdüyündən, dedi ki, mənsiz gedin, amma əvəzimə mütləq Leyla xanıma gül dəstəsi hədiyyə edib bir "yüz" də vurarsan...
Səhər tər içində oyanıb: "Ay Xatış, yuxumu yaman qarışıq görmüşəm, amma yadımda qalmayıb" - dedim... Nə isə. Yeməkdən sonra şair qonşum Sahib Kəlbəcərlinin şeirlərini redaktə edib rahatlaşdım. Səbrsizliklə futbol axşamını gözləməyə başladım - şənbə-bazar həmişə televiziyada futbol bayramına baxıb problemlərimə "sığal çəkirəm".
Elə futbola baxdığım zaman bir telefon zəngi xoş ovqatımı alt-üst etdi... Zəng vuran Rais Rəsulzadə idi: "Giya, evdə salamatçılıqdır, Xatirə xanım necədir?". Sonra ehtiyatla: "Giya, Şamxalı itirdik... qonşusu xəbər verdi. Sabah 3-dür... Dalınca gəlirəm, gedərik...".
...Futbol yaddan çıxdı, yer-göy üstümə şığıdı, acı göz yaşlarım yuxuya "yox" dedi. Və Şamxallı günlərim - o acılı-şirinli günlərim bitmək bilməyən kino lenti kimi göz önümdə canlanaraq ürəyimi param-parça elədi, içimi göynərtilərlə doldurdu... Şamxalsız yaşayacağım günlərlə üz-üzə qoydu məni - fağır, yetim günlərlə təkbətək...
Və biz getdik... Tükürpədici təfərrüatlara varmadan qeyd etməliyəm ki, ömür boyu heç kəsi incitməyən, xətrinə dəyməyən, "özgə bostanına daş atmayan" Şamo onu üşüdən, xətrinə dəyən dünyanı dəyişəndə də incitmədi doğmalarını, əzizlərini, dostlarını. Hamama girdi və... özü kimi, qəlbi kimi pak haqq dünyasının qapılarını açdı, qorxusuz, hürküsüz.
Beləcə, Şamxalsız qoydu ən məhrəm dostlarını... 70 illiyinin ləzzətini dadmadan, yeni bukletini, kataloqu görmədən, öz layiqli qiymətini almadan...
Bir təsəlli ilə aldadıram özümü: nə yaxşı ki, dostum-qardaşım Pünhan Şükürlə sentyabrın 2-də yubileyini yaxşıca "yuduq", könül bayramı bəxş etdik ona yeni mənzilimdə. Elə subaylığımın daşını da bir yerdə "atdıq"... Yaman sevinmişdi evliliyimə. Xatirə xanımla evimdə ilk tanış olan da Şamxəlil Məmmədov oldu - bu hadisəni toy-bayrama çevirdik onda. "Sizin birgə olan gözəl portretinizi işləyəcəyəm!" - demişdi.
...Buz kimi emalatxana, böyrəklərin duzlaşması, yaxınlarla münasibətdə olan buzlaşma Şamxalın ömrünü və işıqlı niyyətlərini yarıda qoydu, onu çəkilməmiş neçə-neçə şəkillərin molberti, kətanı, rəngləri "ağlatdı, kövrəltdi". İndi Şamonun dayanmış ürəyindəki çəkilməmiş şəkillər ona ağı deyir və soyuq lal sükutu laylay çalır bakirə ruhuna:
Laylay qardaşım Şamo,
Ağlar yaddaşım Şamo.
Əbədi göz yaşımız
Oldu başdaşın, Şamo.
Sənin Giyan (Giya Paçxataşvili)
