İlqar Hüseynli: “Azalma ÜSY ilə bağlı tələblərin, şərtlərin dəyişməsi və kəskinləşməsi ilə bağlıdır”
Azərbaycanda son bir ildə də ünvanlı sosial yardım (USY) alanların sayı azalıb. Dövlət Statistika Komitəsinin sonuncu hesabatında qeyd edilir ki, 2026-cı il iyulun 1-i vəziyyətinə 78,9 min aztəminatlı ailənin 349,3 min üzvü ünvanlı dövlət sosial yardımı alıb.
Onun bir nəfərə düşən orta aylıq məbləği 97,94 manat təşkil edib. Halbuki, ötən ilin eyni dövründə 80,3 min aztəminatlı ailənin 353,3 min üzvü ünvanlı dövlət sosial yardımı alıb. Onun bir nəfərə düşən orta aylıq məbləğ də 100,37 manat olub.
ÜSY alanların sayında son 10 ildə daha kəskin azalma müşahidə edilir. 2017-ci ildə 120.3 min aztəminatlı ailənin 498.4 min üzvünə ÜSY verilirdi. Göründüyü kimi, təkcə ÜSY alan ailələr azalmayıb, üstəlik, onun bir ailə üzvünə düşən məbləği də azalıb.
Maraqlıdır, niyə ünvanlı yardımın həm məbləği, həm də yardım alanların sayı ilbəil azalır?
Sözügedən məsələyə aydınlıq gətirən ekspert İlqar Hüseynli baki-xeber.com-a açıqlamasında bunun səbəbini bir sıra amillərlə əlaqələndirdi: “Ünvanlı sosial yardımın azalması bu paketlə bağlı tələblərin, şərtlərin dəyişməsi və kəskinləşməsi ilə bağlıdır. Bütün bunların fonunda ÜSY alanların sayı aşağı düşüb. Artıq kiçik bir həyət-bacası, qapısında 5-10 toyuq-cücəsi olan, adına amartizasiya müddəti bitmiş köhnə avtomobili olan yardım ala bilmir. Bu kateqoriyadan olanların hamısının ünvanlı sosial yardım alması dayandırılıb. Eyni zamanda tələblərdən biri də odur ki, ailə üzvlərindən heç olmasa biri əmək qabiliyyətli olmalıdır. Məsələ ondadır ki, əmək qabiliyyətli olmayanlara sözügedən yardım verilmir. Hesab edirəm ki, bu da anormal bir yanaşmadır. Əgər kiməsə yardım verilirsə, belə bir tələbin qoyulması nə dərəcədə doğrudur? Bunun əsaslandırılmasının nədən ibarət olduğunu demək çətindir. Getdikcə bağlanan iş yerləri, iş yerlərinin azalması fonunda avtomatik olaraq ailə üzvünün biri iş yerini itirən anda ÜSY verilməsi dayandırılır. Eyni zamanda bu, aztəminatlı ailələrə verilir və bu saya görə də nisbət dəyişir. İllərə görə doğuşların sayı kəskin azalıb. Məsələn, boşanmaların sayı çoxalıb. Bu da ailənin say tərkibinin dəyişməsinə gətirib çıxarıb. 2017-ci ildən indiyə qədər əhalinin artım tempində kifayət qədər azalma var. Bütün bunlar aztəminatlı ailələrin üzvlərinin sayının azalmasına təsir edir. Əhalinin artım tempi azaldıqca, yardım alanların sayı azalır. Bir sözlə, ümumi götürəndə ÜSY alan ailələrin sayının azalması, eyni zamanda 2017-ci ildən bu günə qədər olan ailələrdə doğuş saylarının kəskin şəkildə aşağı düşməsi də, bu rəqəmin aşağı düşməsinə səbəb olur”.
Vidadi ORDAHALLI
